Excursie AiN zaterdag 26 augustus: ‘Glans en Glorie van de Groninger adel’

excursie-groningen-2017
Afb. Een compilatie van enkele hoogtepunten op de tentoonstelling in het Groninger Museum, de Zuiderbegraafplaats en lunch- en lezinglocatie ’t Feithhuis.

Op zaterdag 26 augustus organiseert de Stichting Adel in Nederland in de stad Groningen een zomerexcursie ‘Glans en Glorie van de Groninger adel’. Met een gevarieerd programma willen wij u verschillende facetten laten zien van de Groninger adel, zodat u aansluitend goed voorbereid de tentoonstelling Rijk in Groningen – Borgen en Stadspaleizen 1600-1800  kunt bezoeken.

Vooraanstaande Groningse families woonden in de 17e en 18e eeuw op borgen en in stadspaleizen. De bewoners van de Ommelander borgen hadden vaak ook een groot huis in de stad en de rijke burgers van de stad hadden buitenverblijven in Haren of langs de diepen in de Veenkoloniën. De meeste huizen zijn verdwenen, maar de rijkdom is nog te zien in bewaard gebleven afbeeldingen, bouwfragmenten en huisraad.

Door de onderlinge rivaliteit van deze adellijke families, die hun macht toonden met rijkdom, zijn er ontelbare bijzondere voorwerpen voor hen gemaakt door kunstenaars, zilversmeden, meubelmakers, houtsnijders en glas-in-loodschilders. De tentoonstelling Rijk in Groningen – Borgen en Stadspaleizen 1600-1800 brengt de grootste schatten uit deze periode in Groningen samen. Een van de hoogtepunten op deze tentoonstelling is de gereconstrueerde herenkamer uit een huis aan de Oude Boteringestraat in Groningen, waarvan de muren en het plafond door Herman Collenius beschilderd zijn. Hij was in zijn tijd een van de bekendste kunstenaars in Groningen.

Programma
11.00-11.15
ontvangst met koffie en thee
11.15-12.25
rondleiding op de Zuiderbegraafplaats langs bijzondere grafmonumenten van Groninger jonkers met rijke heraldiek en vele anekdotes
12.25-12.45
wandeling naar lunchlocatie
12.45-13.30
lunch in ’t Feithhuis (soep, twee belegde broodjes, guiche, salade, koffie, thee, melk, karnemelk, jus d’orange)
13.30-14.00
lezing I De Ridderschap van Groningen – heden en verleden, door jhr. ir. Tom Versélewel de Witt Hamer, lid van de Ridderschap van Groningen
14.00-14.30
Lezing II Groninger jonkers & borgen, inleiding op de tentoonstelling Rijk in Groningen – Borgen en Stadspaleizen 1600-1800 in het Groninger Museum, door John Töpfer, directeur AiN
14.30
thee met aansluitend bezoek aan de tentoonstelling in het Groninger Museum.

U kunt zich aanmelden via info@adelinnederland.nl. De kosten van deelname zijn voor donateurs 34,50 euro en dit is inclusief rondleiding, lezingen, lunch en alle genoemde consumpties. Voor niet-donateurs bedragen de kosten 39,50 euro. Indien u nu besluit voor 17,50 euro per jaar donateur te worden, dan krijgt u samen met uw partner meteen de donateurskorting. U ontvangt dan ook dit jaar zes keer ons digitale magazine boordevol informatie en verhalen.

Omdat velen tegenwoordig een Museumjaarkaart hebben of via de Bank Giro Loterij gratis toegang hebben tot het Groninger Museum, is het bedrag van 34,50/39,50 euro exclusief de entree van het museum; op deze wijze kunnen wij u de excursie voordeliger aanbieden.

Nadere informatie over de excursie, adressen en wijze van betalen volgt na aanmelding.

Weekendtip: bijzonder staatsieportret Beatrix & overzichtstentoonstelling Herman Gordijn

herman-gordijn-portret-koning-beatrix
Herman Gordijn, HM koningin Beatrix, 1982, bruikleen Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

T/m 1 oktober 2017 is in Museum MORE in Gorssel een overzicht te zien met hoogtepunten uit 60 jaar uniek kunstenaarschap van Herman Gordijn (1932-2017). Eén van de hoogtepunten is dit staatsieportret van Koningin Beatrix, waarop zij vorstelijk uit het niets lijkt op te doemen.

Herman Gordijn werd in 1981 gevraagd om haar portret te maken. Koningin Beatrix had als kunstliefhebster speciaal een keer een expositie van hem bezocht en ook was hij eens te gast bij haar en Prins Claus op een culturele avond, die zij met enige regelmaat organiseerden.

Herman Gordijn wilde geen portret maken met symbolen die naar het koningschap verwezen: “Het moest een doek worden met schilderachtige allure. De moeilijkheid was, hoe maak je er dan meer van dan alleen maar een huismoeder van drie kinderen.” De Koningin poseerde enkele keren voor hem in zijn atelier, maar daarnaast tekende hij haar ook in haar eigen atelier, waar zij aan beelden werkten. Ook bekeek hij opnames van haar: “Ze heeft een heel mooi gezicht en prachtige handen. Dat is eigenlijk al genoeg voor een schilder.”

Het resultaat is vorstelijk met een sterke uitstraling, waarbij de Koningin als uit het niets lijkt op te doemen. Zonder symbolen als een kroon, scepter en hermelijnen mantel is zij als mens afgebeeld, maar tegelijkertijd ook heel statig en representatief.

Ter gelegenheid van deze grote overzichtstentoonstelling is het portret door de Raad van State in Den Haag uitgeleend en is het nu t/m 1 oktober te zien in Museum MORE in Gorssel op de tentoonstelling HERMAN GORDIJN I Het niet-perfecte is perfect.

Link naar de website van Museum MORE in Gorssel: www.museummore.nl.
Link naar de website van Museum MORE in kasteel Ruurlo: www.museummore-kasteelruurlo.nl.

Het heeft Z.M. behaagd: Belgische adelsgunsten 2017

Afb. Z.M. Koning Filip II, foto met dank aan www.monarchie.be.
Afb. Z.M. Koning Filip I, foto met dank aan www.monarchie.be.

Sinds de Wet op de Adeldom van 1994 zijn verheffingen in de Nederlandse adel niet meer mogelijk, tenzij het om leden van het Koninklijk Huis gaat. In België daarentegen vinden ieder jaar ter gelegenheid van de Nationale Feestdag nog wel nieuwe verheffingen plaats, waarbij er zowel erfelijke als persoonlijke adeldom verleend kan worden. Zo kreeg twee jaar geleden de Belgische oud-premier en oud-voorzitter van de Europese raad Herman Achille van Rompuy de persoonlijke titel van graaf.

In de jaren 2009-2013 werden er door Z.M. Koning Albert II in totaal 54 adelbrieven verleend, waarbij het ging om erkenning, inlijving, verheffing en om het verlenen van een hogere adellijke titel.

Z.M. Koning Filip verleende in 2014 17 adelbrieven, in 2015 14 en vorig jaar 8. Gisteren werd bekend gemaakt dat er ook dit jaar 8 adelbrieven verleend zijn, waarbij het in alle gevallen om de persoonlijke, niet-erfelijke titel van baron of barones gaat:

  • Mariette barones Delahaut, weduwe van René Compère, oprichtster van een school voor speciaal onderwijs
  • Michèle barones Sioen, echtgenote van Marnix Galle, bestuursvoorzitter Sioen Industries Groep, oud-voorzitter van Het Verbond van Belgische Ondernemingen
  • Prof. dr. Jean-Michel baron Foidart, mede-oprichter Mithra Pharmaceuticals SA en Uteron Pharma SA, oud-secretaris-generaal van de Société Européenne de Gynécologie
  • Dries baron van Noten, modeontwerper
  • Prof. dr. Emile baron van Schaftingen, hoogleraar biochemie
  • Paul baron Stoffels, M.D., Executive Vice President, Chief Scientific Officer, Johnson & Johnson
  • Edouard baron Vermeulen, modeontwerper
  • Prof. dr. Mark Jozef Albert baron Waer, hoogleraar immunologie, oud-rector KU Leuven

 

Elsevier: interview met baron De Vos van Steenwijk & echtgenote barones Van Pallandt

Afb. Het echtpaar De Vos van Steenwijk-Van Pallandt voor Huize Voorwijk in het interview met Rik Kuethe met foto's van AMKE.
Afb. Het echtpaar De Vos van Steenwijk-Van Pallandt voor Huize Voorwijk in het interview met Rik Kuethe met foto’s van AMKE in Elsevier.

In het dubbeldikke zomernummer van Elsevier (wie snel is, vindt ‘m nog net in de winkel) staat een interview met het echtpaar De Vos van Steenwijk-Van Pallandt. Baron de Vos van Steenwijk is oud-diplomaat en samen met zijn echtgenote barones Van Pallandt beheert hij een stoeterij met het zeldzame Akhal-Teke-ras op Huize Voorwijk in Drenthe. In het interview vertellen zij niet alleen hierover, maar ook over hun carrière en leven.

Link naar het (betaalde) artikel online in Elsevier: www.elsevierweekblad.nl/nederland/achtergrond/2017/06/baron-de-vos-over-zijn-diplomatie-in-moskou-96696w/.

Geboren: Bentinck van Schoonheten

Afb. Het familiewapen Bentinck. Afbeelding met hartelijke dank aan het Archivariaat Bentinck-Schoonheten.
Afb. Het familiewapen Bentinck. Afbeelding met hartelijke dank aan het Archivariaat Bentinck-Schoonheten.

Loire barones Bentinck van Schoonheten, geboren Parijs 12 juni 2017, dochter van Volkier Charles baron Bentinck van Schoonheten en Jordane barones Bentinck van Schoonheten née Gilles-Deperrière de Villaret.

Bericht met dank aan www.nobiliana.de.

Groninger Museum: borgenexcursies

Afb. Linksboven Verhildersum, rechtsboven de Menkemaborg, linksonder de Fraeylemaborg en rechtsonder Nienoord.
Afb. Linksboven Verhildersum, rechtsboven de Menkemaborg, linksonder de Fraeylemaborg en rechtsonder Nienoord.

In de maanden juli t/m halverwege november organiseert het Groninger Museum in samenwerking met de Menkemaborg, de Fraeylemaborg, Nienoord en Verhildersum iedere zondag een busexcursie naar één van deze vier Groninger borgen. Voor slechts 15 euro p.p. (met museumjaarkaart 10 euro) kunt u op deze manier kennis maken met de leefstijl van de Groninger jonkers op het platteland.

Link naar meer informatie: www.groningermuseum.nl/borgenbus.

Weekendtip tentoonstelling ‘Arm en Rijk/Rijk en Arm’ in Den Haag

Afb. 1. De plattegrond, die laat zien waar de rijken hun huizen en buitenplaatsen hadden.
Afb. 1. De plattegrond, die laat zien waar de rijken hun huizen en buitenplaatsen hadden.

T/m 3 september is in het Haags Historisch Museum een tentoonstelling te zien over hoe rijk en arm in Den Haag leefden. Stadspaleizen, buitenplaatsen en krotwoningen komen op deze tentoonstelling voorbij, naast thema’s als stadsontwikkeling, huisvesting, dagelijks leven en vrijetijdsbesteding. De nadruk ligt op de 19e eeuw, maar er lopen ook lijntjes naar het heden en voorgaande eeuwen.

Afb. 2. De maquette van Boschlust, waar Johannes graaf van den Bosch eens woonde.
Afb. 2. De maquette van Boschlust, waar Johannes graaf van den Bosch eens woonde. Nu staat op deze plek winkelcentrum New Babylon.

Een grote plattegrond laat met behulp van biografieën en portretfoto’s zien waar de rijken in Den Haag leefden en zo woonden mr. Johan Theodoor Henrik Nedermeijer ridder van Rosenthal aan de Prinsegracht nr. 71, Eugène Jean Alexander graaf van Bylandt aan het Korte Voorhout nr. 9 en jonkheer Hendrik Steengracht van Oosterland aan de Lange Vijverberg nr. 3. Op de tentoonstelling is verder een poppenkamer met Biedermeier interieur te zien, die door de Haagse freule Lita de Ranitz werd ingericht en ook is de maquette te bewonderen van Boschlust, dat door Johannes graaf van den Bosch werd bewoond.

Link naar meer informatie over deze tentoonstelling: www.haagshistorischmuseum.nl/tentoonstelling/arm-en-rijk-rijk-en-arm.

Overleden: mr. H.N.C. baron van Tuyll van Serooskerken

Afb. Op de foto v.l.n.r. de drie broers Van Tuyll: Hendrik Nicolaas Cornelis (1916-2017), Carel Frederik Hendrik (1924-2014) en Jan Maximiliaan (1918-2007). Foto part. coll.
Afb. Op de foto v.l.n.r. de drie broers Van Tuyll: Hendrik Nicolaas Cornelis (1916-2017), Carel Frederik Hendrik (1924-2014) en Jan Maximiliaan (1918-2007). Foto part. coll.

Mr. Hendrik Nicolaas Cornelis baron van Tuyll van Serooskerken, heer van Heeze, Leende en Zesgehuchten, geboren Geldrop 22 november 1916, overleden kasteel Heeze, Heeze 5 juli 2017, Officier in de Orde van Oranje-Nassau, waarnemend burgemeester van Steenderen (1956-1962), burgemeester van Doesburg (1956-1961), burgemeester van Lochem (1964-1971), voorzitter van het Bestuur van de Nederlandse Kastelenstichting (1968-1978), lid van de Raad van Beheer van de Nederlandse Kastelenstichting (1979-1985), Rechtsridder Johanniter Orde, weduwnaar van Micheline Marguerite Henriette Mathilde Halewyck de Heusch.

Hij werd geboren op Huis Kampzicht in Geldrop, waar zijn ouders later het familiebezit kasteel Geldrop zouden gaan bewonen. Op 28-jarige leeftijd kreeg hij van een achterneef te horen, dat hij deze zou opvolgen in het bezit van kasteel Heeze en daarmee heer van Heeze, Leende en Zesgehuchten zou worden. Kasteel Heeze is sinds 1760 familiebezit van de Van Tuylls. In 1946 volgde hij daadwerkelijk als eigenaar op en zette zich sindsdien met zijn Belgische echtgenote Micheline Marguerite Henriette Mathilde Halewijck de Heusch, met wie hij datzelfde jaar in het huwelijk trad, in voor de instandhouding en restauratie van het kasteel, waarbij ook het interieur grote aandacht van beiden kreeg.

Vorig jaar vierde hij nog op kasteel Heeze zijn 100e verjaardag en acht dagen later mocht hij de Belgische Koning en Koningin ontvangen, die hier hun driedaagse staatsbezoek aan Nederland afsloten. Op 5 juli overleed hij op kasteel Heeze en gisteren werd hij bijgezet in het familiegraf op het oude kerkhof in Heeze, waar hij herenigd werd met zijn echtgenote.

In het augustusnummer van het digitale magazine voor de donateurs van AiN volgt een uitgebreid In Memoriam.

Boekrecensie ‘Petersburg, Roem der Hoven. De verdwenen lusthof van Peter de Grotes agent Christoffel Brants’

Afb. De voorkant van het boek met zicht op de gevel, de aanlegsteiger en de imponerende triomfboog, die ter ere van tsaar Peter de Grote in hardsteen was uitgehouwen.
Afb. De voorkant van het boek met zicht op de gevel, de aanlegsteiger en de imponerende triomfboog, die ter ere van tsaar Peter de Grote in hardsteen was uitgehouwen.

Ooit stonden er in de heerlijkheid Nederhorst meer dan tien buitenplaatsen. Als mooiste werd Petersburg genoemd, dat door de Amsterdamse koopman Christoffel Brants (1664-1732) verbouwd werd. Het werd vernoemd naar tsaar Peter de Grote, tot wiens intimi Christoffel Brants gerekend werd en in 1717 viel hem zelfs de eer te beurt om door de tsaar in de Russische adel verheven te worden.

Over deze verdwenen buitenplaats verscheen deze uitgebreide en zorgvuldige monografie en de aanleiding hiervoor was de vondst van een serie van twaalf gravures, die met de hand ingekleurd waren, van het huis, de bijgebouwen en de beroemde tuinen.

In de inleiding komt de voorgeschiedenis aan bod, waarin onder meer het ontstaan van het landschap, de ontginningen en de gebeurtenissen tijdens de inval van het Franse leger in de 17e eeuw aan bod komen. Daarna wordt Petersburg geplaatst in het buitenplaatsenlandschap, dat na 1672 in de Vechtstreek ontstond en waar vele Amsterdamse regenten hun rijkdom toonden in vorstelijke buitenhuizen.

Vervolgens wordt Christoffel Brants geïntroduceerd en krijgt de lezer uitvoerig informatie over zijn familie en zijn handelsactiviteiten in Rusland, waar hij zijn fortuin verdiende – bij zijn overlijden op 2 miljoen geschat. In Rusland ging hij tot de intimi van tsaar Peter de Grote behoren en deze bezocht hem in Nederland op Petersburg, waarover mooie anekdotes in het boek verteld worden.

In het volgende hoofdstuk komen het huis, de bijgebouwen en de tuinen aan de orde. De gedetailleerde tekeningen en beschrijvingen laten zien dat Christoffel Brants buitengewoon fraaie tuinen had met vele tuinornamenten en – uniek voor zijn tijd – zelfs een Russische badstoof, die als sauna in gebruik was. De vele fraaie afbeeldingen hierbij doen Petersburg herleven.

De laatste hoofdstukken vertellen het verhaal van latere eigenaren, waaronder leden van in de 19e eeuw geadelde Amsterdamse regentengeslachten als Graafland en Hooft, en het verhaal van de ondergang in een tijd waarin vele andere buitenplaatsen hetzelfde lot van sloop trof. Schreef men in 1719 in het boek ‘De Zegepraalende Vecht’ nog “ó Petersburg! Blijf lang in stand’, een eeuw later gingen huis en tuin ten onder en wat rest is Petersburg als archeologisch monument.

De samenwerking tussen de NKS, het Kenniscentrum voor Kasteel en Buitenplaats, en het Van Brants Rus Hofje, gesticht door Christoffel Brants, heeft samen met de verschillende auteurs geleid tot een bijzonder boek, dat zowel voor de geïnteresseerde leek als voor de deskundigen op het gebied van buitenplaatsen meer dan de moeite waard is!

Link naar bestelmogelijkheid via Uitgeverij Verloren: https://verloren.nl/boeken/2086/247/28196/adel/petersburg,-roem-der-hoven.

Getrouwd: Bethell & Hooft Graafland

Afb. Het familiewapen Hooft Graafland.
Afb. Het familiewapen Hooft Graafland. Wapenafbeelding met hartelijke dank aan de Hoge Raad van Adel.

The Hon. R. Alexander D. Bethell of the Barons Westbury en jonkvrouwe Alexa Wendela Hooft Graafland, Londen 8 juli 2017.

The Hon. Alexander Bethell is de enige zoon van de 6th Baron Westbury en hij zal zijn vader in de toekomst als 7th Baron Westbury opvolgen.