Boekennieuws: ‘Oranjeman Suideras. Een leven zonder toegeeflijkheid’ door Bert Koene

Afb. 1. De voorkant van het boek.
Afb. 1. De voorkant van het boek.

August Robbert van Heeckeren (1743-1811), heer van Suideras, had als telg van het belangrijkste adellijke geslacht uit de Graafschap Zutphen een vliegende start in het leven, maar het werd uiteindelijk een leven vol conflicten en geldproblemen. Hij huwde een Utrechtse regentendochter vanwege haar geld – en zij hem waarschijnlijk vanwege zijn status – maar hij kwam bedrogen uit, toen het geld op zich liet wachten.

Afb. 2. August Robbert van Heeckeren (1743-1811), heer van Suideras, gravure in part. bezit.
Afb. 2. August Robbert van Heeckeren (1743-1811), heer van Suideras, gravure in part. bezit.

Het huwelijk werd een mislukking en al snel leefden zij gescheiden. Ook in politiek opzicht waren het roerige tijden, want de patriotten speelden op, terwijl Suideras overtuigt aanhanger was van de Oranjes. Na de komst van de Fransen deed hij met andere Oranjeklanten in 1799 een poging om in de Achterhoek het oude bewind te herstellen, maar dit initiatief was al snel gedoemd om te mislukken en hij moest zelfs vluchten, omdat er een prijs op zijn hoofd was gezet.

Bert Koene schreef deze vlot geschreven biografie onder meer op basis van vele citaten uit tot op heden onbekende brieven en schetst een kleurrijk beeld van een man, die misschien wel het grootste slachtoffer van zichzelf was.

Link naar Uitgeverij Verloren met bestelmogelijkheid: www.verloren.nl/boeken/2086/231/5773/historische/oranjeman-suideras.

Iris ‘Anne Constance’ vernoemd naar Constance van Weede

Afb. 1. Constance van Weede doopt de naar haar vernoemde Iris Anne Constance, foto met hartelijke dank aan Richard Joosten van Kwekerij Joosten.
Afb. 1. Constance van Weede doopt de naar haar vernoemde Iris Anne Constance, foto met hartelijke dank aan Richard Joosten van Kwekerij Joosten.

Ter gelegenheid van het twintigjarig jubileum van de Internationale Kwekerijdagen op Bingerden van 17 t/m 19 juni heeft Kwekerij Joosten een nieuwe Iris vernoemd naar jonkvrouwe Anne Constance van Weede.

Afb. 2. De Iris Anne Constance, foto met hartelijke dank aan Richard Joosten van Kwekerij Joosten.
Afb. 2. De Iris Anne Constance, foto met hartelijke dank aan Richard Joosten van Kwekerij Joosten.

De bloemen van deze Iris zijn zachtroze-geel van kleur en hebben op de lippen een paarse lavendelgloed. Een bijzondere eigenschap is hun sterke geur.

Constance van Weede is samen met haar twee zusjes eigenaar van landgoed Bingerden, dat door een voorvader in 1661 gekocht werd. De Internationale Kwekerijdagen op Bingerden hebben in de afgelopen twintig jaar een grote naam opgebouwd bij plantenkwekers en -liefhebbers.

Meer weten over Bingerden en de Internationale Kwekerijdagen van 17 t/m 19 juni? Zie: www.bingerden.com.

Foto’s met hartelijke dank aan Richard Joosten van Kwekerij Joosten: www.kwekerij-joosten.nl/ en www.facebook.com/KwekerijJoosten/.

Afb. 3. Constance van Weede (links) met Marianne Joosten, foto met hartelijke dank aan Richard Joosten van Kwekerij Joosten.
Afb. 3. Constance van Weede (links) met Marianne Joosten, foto met hartelijke dank aan Richard Joosten van Kwekerij Joosten.

Tentoonstelling: Gainsborough in his own words

Afb. 1. The Duchess of Montagu née Lady Mary Montagu (1711-1775).
Afb. 1. The Duchess of Montagu née Lady Mary Montagu (1711-1775).

In het Rijksmuseum Twenthe is t/m 24 juli 2016 deze tentoonstelling te zien van de Engelse portret- en landschapschilder Thomas Gainsborough (1727-1788). Hij verwierf faam als portrettist van de Engelse adel en aristocratie, maar zijn hart lag bij het landschap. In deze tentoonstelling wordt een overzicht gegeven van zijn werk met behulp van portretten, landschappen, tekeningen en persoonlijke brieven. Ook wordt zijn werk in het kader gezet van de grote ontwikkelingen van zijn tijd op het gebied van economie, wetenschap en techniek. Zijn portretten kenmerken zich door gevoeligheid en vormen de aanzet tot de romantiek.

Afb. 2. De dochters van de schilder.
Afb. 2. De dochters van de schilder.

Eén van de hoogtepunten is het dubbelportret van zijn dochters, die de Engelse landschap-schilder John Constable (1776-1837) deed verzuchten: “Troostrijk teder en ontroerend. Als we ze bekijken schieten de tranen ons in de ogen zonder te weten waarom.” Maar ook het portret van The Duchess of Montagu née Lady Mary Montagu (1711-1775) is een fascinerend portret. Het werd voor deze gelegenheid uitgeleend door haar nakomeling Richard Walter John Montagu Douglas Scott 10th Duke of Buccleuch and 12th Duke of Queensberry (en niet ‘of Queens and Queensbury’, zoals hij in de lijst van bruikleengevers wordt genoemd).

Het Rijksmuseum Twenthe is er opnieuw in geslaagd een verrassende en kwalitatief sterke tentoonstelling te organiseren met goede begeleidende teksten, die Gainsborough helder in zijn tijd plaatsen. Link naar de website van het Rijksmuseum Twenthe met meer informatie: https://www.rijksmuseumtwenthe.nl/content/950/nl/gainsborough-in-his-own-words

Afb. 3. De schilderijen worden in hun tijd geplaatst door onder meer kleding en voorwerpen.
Afb. 3. De schilderijen worden in hun tijd geplaatst door onder meer kleding en voorwerpen.
Afb. 4. Landschap door Thomas Gainsborough.
Afb. 4. Landschap door Thomas Gainsborough.
Gainsborough (4)
Lady Clarges née Louisa Skrine (1760-1809), echtgenote van Sir Thomas Clarges.

Belangrijke schenking Laman Trip-Kleinstarink aan Vereniging Hendrick de Keyser

Afb. 1. Huize Alpha in Warnsveld omstreeks 1900, foto met dank aan Vereniging Hendrick de Keyser.
Afb. 1. Huize Alpha in Warnsveld omstreeks 1900, foto met dank aan Vereniging Hendrick de Keyser.

Deze week maakte Vereniging Hendrick de Keyser, een vereniging die zich inzet voor het behoud van architectonisch of historisch belangrijke gebouwen en hun interieur, bekend dat zij Huize Alpha in Warnsveld in haar bezit heeft gekregen dankzij een schenking van jonkheer ir. Joan Philip Laman Trip (1914-2009) en ds. Elske Willemina Hendrika Laman Trip née Kleinstarink (1924-2015).

Wie vanuit Zutphen komend Warnsveld binnenrijdt, ziet Huize Alpha als een beeldbepalend huis op de t-splitsing voor zich liggen met daarachter krachtig oprijzend de kerktoren. Het huis werd in 1835 gebouwd door jonkheer Willem Pieter Justus de Ridder (1785-1860), die in de jaren 1815-1830 vrederechter in Nieuwer-Amstel was en daarnaast lid van de Ridderschap van Holland.

Het huis kwam in 1881 in het bezit van de patriciaatsfamilie ver Loren van Themaat: mr. Joan Philip ver Loren van Themaat (1840-1890), die rechter bij de Arondissements Rechtbank in Zutphen was, en echtgenote Hester Geertruid Kronenberg (1848-1930), die eveneens uit een patriciaatsfamilie stamde. Na hun overlijden werd het huis door twee van hun dochters bewoond: Anna Dorothea Joanna (‘Dora’) en Ida Judith (‘Juuth’). Hun zusje Maria Elisabeth was gehuwd met ir. jonkheer Willem Laman Trip en het was hun zoon die het huis na het overlijden van beide tantes erfde.

Afb. 2. Jonkheer ir. Joan Philip Laman Trip, foto met dank aan Tom van Dijke in De Stentor.
Afb. 2. Jonkheer ir. Joan Philip Laman Trip, foto met dank aan Tom van Dijke in De Stentor.

Jonkheer ir. Joan Philip Laman Trip (1914-2009) was landbouwkundig ingenieur en naast rentmeester van het Kroondomein was hij leraar. Om de Arbeitseinsatz te ontlopen kwam hij in de oorlogsjaren op Huize Alpha wonen en deed daar voor zijn tante administratie en onderhield de tuin. In 1950 huwde hij Elske Willemina Hendrika Kleinstarink (1924-2015), dochter van een opzichter uit Rheden. Zij was van huis uit Nederlands Hervormd, maar stapte over naar de Remonstranten, vanwege haar wens om predikant te kunnen worden. Na haar studie in Leiden werd zij in 1959 predikant, waaronder in Apeldoorn en Doesburg, maar ook in het Duitse Friedrichstadt. Hier was zij nauw betrokken bij de festiviteiten vanwege het 350 jarige bestaan van de stad en uiteindelijjk werd haar het ereburgerschap van de stad verleend.

Afb. 3. Het Laman Trip Huis in Friedrichstadt, foto met dank aan M.L. Preiss, Deutsche Stiftung Denkmalschutz.
Afb. 3. Het Laman Trip Huis in Friedrichstadt, foto met dank aan M.L. Preiss, Deutsche Stiftung Denkmalschutz.

In 1976 kochten zij hier als tweede huisje een historisch handwerkershuisje recht tegenover de Remonstrantse kerk en restaureerden het in historische stijl met authentieke materialen. In de gevel werden als de drie trippen uit het familiewapen als huismerk aangebracht. Het huis werd door hen in 1998 in een stichting ondergebracht en valt nu onder de zorg van de Duitse Monumentenzorg.

Zij werd een predikant in hart en nieren genoemd, die iedereen het gevoel wist te geven dat zij er speciaal voor jou was. Haar kerkdiensten waren een combinatie van diepe ernst en grote vrolijkheid, die zo druk bezocht werden, dat mensen op de grond en in de vensterbanken moesten zitten. Zij maakte daarnaast faam met haar lezingen over Dante, Chagall en andere onderwerpen op het raakvlak van kerk, kunst en cultuur. Maatschappelijk was zij zeer betrokken en zo ondertekende zij in 1987 de petitie Leeftijdsgrens Zedelijkheidswetgeving van het COC, dat strafuitsluiting bij seksuele contacten van en met jongeren onder de 16 jaar voorstelde.

Afb. 4. Ds. Elske Willemina Hendrika Laman Trip née Kleinstarink, foto met dank aan www.bastionoranje.nl.
Afb. 4. Ds. Elske Willemina Hendrika Laman Trip née Kleinstarink, foto met dank aan www.bastionoranje.nl.

Hun huwelijk bleef kinderloos en over kinderloosheid preekte zij eens: “Kinderloosheid kan voor een vrouw sowieso al een groot verdriet zijn. Wat wordt er in onze tijd al niet daartegen ondernomen met kunstmatige bevruchting, adoptie en zo. Maar in de oudtestamentische tijd was het – vooral psychisch gezien – een nóg grotere belasting. Omdat het, zoals we al vernamen, ook als een “vloek, een straf van God” werd beschouwd” en “Hoe diep moet soms het leed inslaan in het leven, dat je tot deze conclusie komt. “De mens is niet altijd sterk door zijn kracht.” Want het is toch normaal en gezond, als je in momenten van vertwijfeling eerst bij jezelf de krachten zoekt. En meestal vestig je dan, als het niet anders kan, eerst nog de hoop op hulp van medemensen. Maar, waar haal je tenslotte de krachten vandaan als er überhaupt geen “menselijke hulp meer baat”?  Ja, dan hebben sinds onheuglijke tijden mensen toch gedaan, wat Hanna deed. En gelukkig de mens, die dán deze weg nog kent: “De weg zoeken naar God.” En de weg naar God is: het gebed!”

Het echtpaar bewoonde met veel liefde Huize Alpha en aanpassingen werden zorgvuldig gedocumenteerd. Al eerder toonden zij hun betrokkenheid bij erfgoed door de schenking van de 19e eeuwse veldwachterswoning in Warnsveld aan de Vereniging Hendrick de Keyser. Dit dreigde onder de slopershamer te vallen en daarom kocht hij het aan en liet het op eigen kosten restaureren: “Ik vind dat geen verdienste, want wij hebben geen kinderen en doen dus niemand tekort” en hij hoopte dat andere monumenten in Warnsveld door dit voorbeeld ook gerestaureerd zouden worden.

Warnsveld lag hen na aan het hart en toen het dorpsaanzicht en de groengordel aan de westzijde aangetast dreigde te worden, raakte hij als mede-oprichter zeer betrokken bij de Stichting Waardevol Warnsveld en de Stichting Warnsveldse Monumenten, hetgeen uiteindelijk resulteerde in het aanwijzen van Warnsveld als beschermd dorpsgezicht. Ook zette hij zich in om Huis Welgelegen, dat van een andere tante was en naast Huize Alpha lag, om te vormen tot een woonzorgvoorziening. Hier wordt nog steeds ieder jaar rond zijn verjaardagsdatum de Welgelegendag gevierd om dit te herdenken. Vanwege zijn vele verdiensten behaagde het H.M. hem in 2007 te benoemen tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Hoewel zeer verrast, vond hij het eigenlijk teveel eer, want hij had het immers samen met anderen gedaan.

Afb. 5. Huize Alpha in Warnsveld, foto met dank aan www.collectiegelderland.nl.
Afb. 5. Huize Alpha in Warnsveld, foto met dank aan www.collectiegelderland.nl.

In 2008 overleed jonkheer Joan Laman Trip ‘na een rijk en vervuld leven, altijd in dienst van de medemens en het cultureel erfgoed’. Hij werd geroemd om zijn fijnzinnigheid en integriteit en zijn liefde voor natuur en culturele monumenten, waarmee hij anderen wist te inspireren. Na het overlijden van haar ‘innig geliefde man en levenskameraad’ bleef zij eerst Huize Apha bewonen en drie jaar later werd ook zij Koninklijk onderscheiden en behaagde het H.M. haar te benoemen tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Zij verhuisde uiteindelijk naar het naastgelegen huis Welgelegen. Hier mocht zij in 2013 de openingshandeling verrichten van de nieuwe luiken. Het huis telde er eens drieëndertig, maar twintig waren er in de oorlog opgestookt. Bij haar overlijden schreef men dat zij overleden was ‘na een rijk en vervuld leven, altijd in dienst van de medemens en het geloof’.

Met de schenking van Huize Alpha aan de Vereniging Hendrick de Keyser heeft Warnsveld nu een blijvend monument voor het bijzondere echtpaar Laman Trip-Kleinstarink.

Lekker lezen in het weekend (2): Eugénie van Weede in Gardens Illustrated

Afb. 1. Eugénie van Weede in Gardens Illustrated. Foto met dank aan www.gardensillustrated.com
Afb. 1. Eugénie van Weede in Gardens Illustrated. Foto met dank aan www.gardensillustrated.com

Van 17 t/m 19 juni zijn op landgoed Bingerden weer de Internationale Kwekerijdagen, waar plantenexperts en -liefhebbers elkaar kunnen ontmoeten en die inmiddels nationale en internationale faam hebben.

In Gardens Illustrated staat ter gelegenheid van de 20e editie een interview met Seline Eugénie van Weede née van Nievelt. Samen met haar echtgenoot jonkheer Jacob Dirk Carel van Weede, heer van Bingerden (1929-2005) startte zij twintig jaar geleden dit evenement, dat inmiddels zeer succesvol is. In het interview vertelt zij over haar vroege ambities, haar liefde voor Engelse tuinen en het planten van borders in het donker.

Bingerden werd in 1661 door de familie Van Pabst gekocht en kwam via Geertruijd Sara Agatha barones van Heeckeren van Kell née jonkvrouwe van Pabst in het het bezit van de Van Heeckerens. Sophia Wilhelmina barones van Heeckeren van Kell huwde in 1927 jonkheer mr. Wouter Everard van Weede en zij moesten beleven dat Bingerden, met de bevrijders reeds in zicht, door oorlogsgeweld in 1945 in vlammen opging met de complete historische inboedel. Na de oorlog werd Huis Bingerden in verkleinde vorm weer opgebouwd door het echtpaar Van Weede-Van Heeckeren van Kell en het is nu in het bezit van hun drie kleindochters Van Weede.

Afb. De beroemde taxushagen op Bingerden. Foto met dank aan www.bingerden.com.
Afb. De beroemde taxushagen op Bingerden. Foto met dank aan www.bingerden.com.

Link naar de website van landgoed Bingerden met meer informatie over de Internationale Kwekerijdagen: www.bingerden.com.

Link naar de website van Gardens Illustrated: http://www.gardensillustrated.com/issue/june-2016.

Lekker lezen in het weekend (1): Herenhuis

Afb. De voorkant van Herenhuis.
Afb. De voorkant van Herenhuis.

Het magazine Herenhuis staat ook dit keer weer vol adellijk erfgoed. Zo is er een uitgebreid artikel getiteld ‘Grand Tour door Gelders Arcadië’ waarin verteld wordt hoe rijk de Veluwezoom is aan landgoederen en kastelen. Verder een artikel over buitenplaats Beeckestijn, dat eeuwenlang in het bezit was van de jonkheren Boreel en dat onlangs het decor was voor de vijfde editie van de Erfgoedfair. Ook het artikel over ‘Groene paradijsjes’ is een aanrader en geeft informatie over tuindagen in Amsterdam, Utrecht en Veere, waarbij verborgen tuinen achter regentenhuizen uit het verleden bekeken kunnen worden. In ‘Uit het juiste hout’ vertelt Patrick Damiaens over hoe het uit hout gesneden familiewapen van de jonkheren Six tot stand is gekomen.

Herenhuis ligt nu in de winkel en kost 5,25 euro. Link naar de website: www.herenhuis.nl.

What’s in a name? De Zaak Bogendorff von Wolffersdorff

RoosSinds de nieuwe Wet op de Adeldom van 1994 is het in Nederland voor geadopteerde kinderen mogelijk geworden om de titel of het predicaat van hun vader te krijgen en daarmee zijn adeldom. In Nederland is adoptie alleen voor minderjarige kinderen mogelijk. Hierop zijn tot nu toe twee uitzonderingen bekend, waaronder een tweeëntwintigjarige vrouw vanwege de familierechtelijke verhouding die er tijdens haar minderjarigheid al bestond.

In Duitsland kunnen ook volwassenen zich laten adopteren en hier komt het nog weleens voor dat een volwassene zich tegen betaling laat adopteren om zo een adellijke naam te krijgen, maar hiermee wordt hij (of zij) echter niet van adel. In 1919 werden in Duitsland de voorrechten van de adel afgeschaft en werd de titel onderdeel van de achternaam: graaf Von Wertheim werd meneer Graaf von Wertheim.

De heer Nabiel Bagadi, geboren in 1963 in Karlsruhe, verkreeg door naamswijziging de achternaam Bogendorff en de toevoeging van de voornaam Peter en werd daarmee Peter Nabiel Bogendorff. Door adoptie verkreeg hij vervolgens de naam Von Wolffersdorff, waardoor hij Peter Nabiel Bogendorff von Wolffersdorff werd.

Nadat hij in 2001 naar het Verenigd Koninkrijk verhuisd was, verkreeg hij hier in 2004 door naturalisatie de Britse nationaliteit (zijn Duitse behield hij daarnaast) en wijzigde zijn voornamen en achternaam in Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff. Hiermee werd in het Verenigd Koninkrijk toegestaan dat Duitse adellijke titels (Graf/graaf en Freiherr/baron) als naam werden toegevoegd.

Een jaar later keerde hij en zijn echtgenote terug naar Duitsland, waar hun dochter geboren werd, die bij het consulaat-generaal van het Verenigd Koninkrijk in Düsseldorf werd ingeschreven als Larissa Xenia Gräfin von Wolffersdorff Freiin von Bogendorff. Het verzoek om zijn dochter met deze Britse naam in te schrijven bij de Duitse burgerlijke stand werd eerst afgewezen, maar werd door een bevel van het Oberlandsgericht alsnog gedaan.

In 2013 probeerde Peter Nabiel Bogendorff von Wolffersdorff ook in Duitsland zijn naam te wijzigen, zoals hij deze naar Brits recht voerde. Dit is hem nu geweigerd onder meer omdat hij met deze zelfgekozen namen met meerdere adellijke titels de schijn van adellijke herkomst weet op te wekken, wat in strijd is met de Grondwet van Weimar. Hierin werd bepaald dat titels bestanddeel van de familienaam zouden worden en alleen op familierechtelijke gronden overgedragen kunnen worden, maar er mogen geen nieuwe adellijke titels meer worden verleend, die de indruk van adellijke herkomst geven.

Naar eigen zeggen, deed hij de naamswijziging, omdat hij het nationaalsocialistische naamsrecht van 1938 wilde aanvechten: “Dit verbiedt ons namen te veranderen, zodat men afkomst en ras herkennen kan.”

‘What’s in a name? That which we call a rose, by any other name would smell as sweet’, liet Shakespeare Juliet zeggen. De naam Bogendorff von Wolffersdorff is in ieder geval een naam met een luchtje en een mooi voorbeeld hoe iemand via adoptie in Duitsland en via naamsverandering in het Verenigd Koninkrijk in Duitsland adellijke uitstraling probeert te krijgen.

Link naar een artikel in Bild met foto van de hoofdpersoon: http://www.bild.de/regional/chemnitz/adelige-titel/irrer-streit-um-chemnitzer-moechtegern-graf-44169978.bild.html

Link naar de uitspraak online: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=179469&pageIndex=0&doclang=nl&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=855817

Tentoonstelling ‘Sterke Vrouwen op Kasteel Amerongen 9 juni t/m 2 oktober

Amerongen, Sterke Vrouwen 2016 (2)
Vandaag wordt op kasteel Amerongen deze bijzondere tentoonstelling geopend door Mies Bouwman, waarbij het leven van vijf kasteelbewoonsters centraal staat:

Margaretha Barones van Reede née Turnor (1613-1700)
Henriette Gravin van Athlone née van Nassau-Zuylesteyn (1688-1759)
Vrouw Doorslag, de huishoudster in de 18e eeuw
Anna Elisabeth Christina Gravin van Athlone née van Tuyll van Serooskerken (1745-1819)
Elizabeth Mechtild Marie Sophie Louise von Ilsemann née gravin van Aldenburg Bentinck (1892-1971).

Archiefstukken, voorwerpen, portretten en persoonlijke brieven vertellen het verhaal van deze krachtige vrouwen vanaf de 17e t/m de 20e eeuw, die allen van grote betekenis zijn geweest voor kasteel Amerongen. Dat vrouwen nog steeds belangrijk zijn voor Amerongen bewijzen de ‘Engelen’, die met veel liefde en geduld de zorg voor de conservering van de stoffering in het kasteel op zich genomen hebben.

Link naar meer informatie over deze tentoonstelling: http://www.kasteelamerongen.nl/actueel/nieuws/2016/9-juni-tm-2-oktober-sterke-vrouwen-op-het-kasteel/.

Geboren: Van Boetzelaer

Afb. De familiewapens Van Boetzelaer en Van Nispen tot Pannerden.
Afb. De familiewapens Van Boetzelaer en Van Nispen tot Pannerden.

Isabel Eleonora Marie barones van Boetzelaer, geboren Amsterdam 24 mei 2016, dochter van Marnix Pieter Paulus baron van Boetzelaer en jonkvrouwe Linda Marthe Cornélie van Nispen tot Pannerden.