Het lege Van Wassenaer graf in ‘s-Gravenhage: ‘Hier staet hij wel soals gij ziet, maer hij en leit er niet’

Wassenaer, Jacob van, gravure grafmonument
Afb.1. Het grafmonument van Jacob van Wassenaer in de Grote of Sint-Jacobskerk in ‘s-Gravenhage op een gravure uit omstreeks 1730, part. col.

Jacob van Wassenaer, baanderheer van Wassenaar, heer van Obdam, Hensbroek, Spierdijk en Wogmeer, Spanbroek, Opmeer, Zuidwijk en Kernheim (1610-1665) maakte een vliegende start in het leven als telg uit de tak Obdam van het vooraanstaande adellijke geslacht Van Wassenaer en zoals zovelen van zijn voorvaderen werd hij lid van de Ridderschap van Holland. Aanvankelijk koos hij voor een carrière in het Staatse leger en bereikte hierin in 1644 de rang van kolonel. Inmiddels was hij in 1633 in het huwelijk getreden met Agnes van Renesse van der Aa, vrouwe van Schonauwen, dat zij mee ten huwelijk bracht.

Wassenaer, Jacob van, Houbraken
Afb. 2. Jacob van Wassenaer op een gravure door Jacob Houbraken uit omstreeks 1755, part. col.

In de jaren die volgden, werd hij gouverneur en drost van stad en land van Heusden, luitenant-houtvester van Holland en hoogheemraad van Rijnland. Hoogtepunt in zijn carrière was zijn benoeming in 1653 tot luitenant-admiraal van Holland en West-Friesland. Deze benoeming was enigszins opmerkelijk gezien zijn militaire achtergrond, maar moet als een politieke keuze gezien worden, omdat hij de politiek van raadpensionaris Johan de Witt steunde en niet Oranjegezind was. Onder zijn leiding nam de vloot aan verschillende zeeslagen deel en vanwege zijn rol in de Slag in de Sont in 1658 ontving hij van de Deense Koning de prestigieuze Orde van de Olifant.

Afb. 3. Het grafmonument van Jacob van Wassenaer in de Grote of Sint-Jacobskerk in 's-Gravenhage
Afb. 3. Het grafmonument van Jacob van Wassenaer in de Grote of Sint-Jacobskerk in ‘s-Gravenhage

Tijdens de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog vond hij in 1665 zijn ondergang: zijn schip De Eendracht werd in de kruitkamer getroffen, waardoor het schip explodeerde en met vrijwel de gehele bemanning ten onder ging. Jacob van Wassenaer kreeg aldus een zeemansgraf, maar de Staten-Generaal stichtten voor hem een grafmonument in de Haagse Grote of Sint-Jacobskerk door de Amsterdamse beeldhouwer Bartholomeus Eggers waarop hij staande is afgebeeld, omdat hij hier niet begraven ligt. Dit deed de schrijver Westerbaan dichten: ‘Hier staet hij wel soals gij ziet, maer hij en leit er niet’.

Afb. 4. Het grafmonument van Jacob van Wassenaer in de Grote of Sint-Jacobskerk in 's-Gravenhage
Afb. 4. Het grafmonument van Jacob van Wassenaer in de Grote of Sint-Jacobskerk in ‘s-Gravenhage

Het grafmonument neemt een ereplaats in op het koor van de kerk en Jacob van Wassenaer staat hierop afgebeeld in harnas onder een baldakijn met aan zijn voeten een treurende putto met enkele doodssymbolen: een omgekeerde toorts als symbool voor het gedoofde leven, een schedel en een zandloper voor de tijd die wegglijdt. Links staat een page die de helm van Jacob van Wassenaer draagt en rechts een page die zijn schild draagt met daarop het familiewapen Van Wassenaer. Achter het beeld zit de Faam op een adelaar en verkondigt op zijn loftrompet in de linkerhand de roem van de luitenant-admiraal en hij heeft in zijn rechterhand een lauwerkrans. Op de hoeken van het grafmonument staan vier vrouwenfiguren die de deugden Trouw, Dapperheid, Voorzichtigheid en Waakzaamheid voorstellen.

Wassenaer Obdam grafmonument, vier deugden
Afb. 5. Van links naar rechts de vier deugden: FIDELITAS, FORTITUDO, PRUDENTIA en VIGILANTIA

Het grafmonument werd in 1842 in opdracht van zijn laatste nakomelinge uit de tak Obdam gerestaureerd en hieraan herinnert een tekst op de achterzijde: PIETATE.IN.PROAVUM.DE.PATRIA.BENE.MERITUM./SOLA.SOLA.EX.HAC.STIRPE.RELIQUA./ MARIA.CORNELIA.COMITISSA.DE.WASSENAER./DOMINA.IN.OBDAM.LAGE.WASSENAAR.TWICKEL&
c.UXOR.IACDIC.CAR.BARONIS.DE.HEECKEREN./HOC.VIRTUTIS.BELLICAE.MONUMENTUM.
RESTAURANDUM.CURAVIT./ANNO.DOMINI.MDCCCXLII.
De vader van Maria Cornelia gravin van Wassenaer (1799-1850) was de laatste Van Wassenaer Obdam die in één van de familiegrafkelders in de buurt van het monument werd bijgezet. Zijzelf rust sinds 1850 op het kerkhof van Wassenaar, omdat inmiddels het verbod op begraven in kerken was ingetreden.

Wassenaer, Maria Cornelia van
Afb. 6. Maria Cornelia gravin van Wassenaer (1799-1850) de laatste Van Wassenaer Obdam op haar portret door J.B. van der Hulst in de collectie van kasteel Twickel


 

Raymonde de Kuyper: ‘Ik zie de betekenis van familie’

Kuijper, Raymonde de

Vandaag in de NRC een interview met de veelzijdige actrice Raymonde de Kuyper, die voluit jonkvrouwe Raymonde Virginie Angélique de Kuijper heet. Zij stamt uit een Brabants geslacht en een voorvader werd in 1829 in de Nederlandse adel verheven met het predicaat van jonkheer. Bekendheid verwierf zij in de jaren 1996-2006 door haar rol in het kinderprogramma Achterwerk van de VPRO, waarin zij als een opvallende vrouw in rood mantelpakje samen met twee mannen de verschillende programma’s aan elkaar praatte. Over haar afkomst zegt zij: “We woonden in een tamelijk gewoon jaren vijftig huis in Den Haag, aan zee. Mijn ouders waren wel mondain. Geen kasteel of ouderwetse schilderijen, wel tafelzilver en veel mensen over de vloer.”

Link naar het hele artikel online in de NRC: www.nrc.nl/handelsblad/2016/03/26/ik-zie-de-betekenis-van-familie-1602308

Huwelijksfoto uit 1900: mr. Anne Gerard Wolter baron Bentinck (1874-1937) en Jacoba Ursula Philipse (1879-1971)

Bentinck-Philipse, fotoalbum
Afb. 1. Een pagina uit een familie-album op Nationaal Familie Archief
met het echtpaar Bentinck-Philipse
en hun bruidsmeisjes.

AiN kreeg onlangs scans toegestuurd van foto’s uit een familie-album dat in zijn geheel gedigitaliseerd is en op de webpagina van het Nationaal Familie Archief (www.100jaar.photo) is terug te vinden. Op deze webpagina kunt u al uw familiefoto’s en -documenten opslaan, waarbij deze hier 100 jaar digitaal bewaard worden, zodat zij voor toekomstige generaties bewaard blijven.

Op deze foto’s zijn ‘Wolly’ Bentinck en ‘Coba’ Philipse te zien. Hij stamde uit de bekende adellijke familie Bentinck en werd heer van Schoonheten, een havezate die sinds de 17e eeuw familiebezit was, en zij stamde uit een patriciaatsfamilie en was zeer vermogend – voor Schoonheten een zegen. Op hun huwelijksfoto worden zij geflankeerd door de bruidsmeisjes. Links staat Ina Waller (mogelijk Catharina Petronella Suzanna Waller 1878-1969), een vriendin van de bruid, die uit een patriciaatsfamilie stamde en rechts staat Anna Gerhardina barones Bentinck (1880-1951). Zij was een nichtje van de bruidegom, bleef ongehuwd en was zeer kunstgevoelig. Zo kreeg zij schilderles van Han van Meegeren, die bekendheid verwierf als meestervervalser van Vermeer.

Bentinck-Philipse, huwelijksfoto 1900
Afb. 2. ‘Wolly’ baron Bentinck en ‘Coba’ Philipse met hun twee bruidsmeisjes op hun huwelijksdag in 1900

Bentinck, WollyBentinck-Philipse, Coba
Afb. 3. ‘Wolly’ baron Bentinck en ‘Coba’ Philipse bij het huis Lindenheuvel in Haarlem

Wie de huwelijksfoto goed bekijkt (klik op de foto voor een vergroting), ziet dat de bruidegom speels twee blaadjes tussen zijn vingers omhoog houdt. Wat hiervoor de precieze verklaring was, is onbekend. Wel is bekend dat hij een goed gevoel voor humor had. Op de andere foto’s zijn ‘Wolly’ en ‘Coba’ te zien in Haarlem. Hier bewoonde de familie Philipse het huis Lindenheuvel.

In het boek ‘Anna baronesse Bentinck, 1902-1989. Een vrouw van stand’, dat in 2003 verscheen, heeft de auteur Ursula den Tex ook verhalen over deze grootouders van haar opgetekend. De foto’s zijn met hartelijke dank aan het Nationaal Familie Archief (www.100jaar.photo) en de informatie is mede met hartelijke dank aan het Archivariaat Bentinck-Schoonheten (www.bentinckarchief.nl).

 

Geboren: Fokker

Afb. De familiewapens Fokker (links) en Bloys van Treslong (rechts).

Ferdinand Johan Pieter Fokker, geboren Hamburg 15 maart 2016, zoon van Alexander Hendrik Gustaaf Fokker en Cécile Yelka Ottony Fokker née jonkvrouwe Bloys van Treslong.

De familie Fokker is een familie uit het blauwe boekje van het Nederland’s Patriciaat.

Vernieuwde webpagina landgoed Den Treek Henschoten van de familie De Beaufort

Beaufort-Van Asch van Wijck, De
Afb. 1. Het echtpaar De Beaufort-Van Asch van Wijck met hun kinderen en partners

Onlangs werd de vernieuwde zeer informatieve webpagina van dit landgoed van de familie De Beaufort gelanceerd. Met bijna 2200 ha. behoort Den Treek tot de grootste landgoederen in Nederland en ongeveer 560 nakomelingen uit de familie De Beaufort hebben aandelen in de N.V. waarin dit belangrijke cultuur- en natuurbezit is ondergebracht. Er worden vele activiteiten georganiseerd, waarbij de familieleden ook actief betrokken zijn. Eén onderdeel van de webpagina is de Treeker Beeldbank, waar een deel van het grote beeldarchief online te zien is.

Op de foto de pater en mater familias Johannes Bernardus de Beaufort (1847-1924), burgemeester van Woudenberg en kleinzoon van de stichters van het landgoed, en echtgenote Cornelia Maria de Beaufort née jonkvrouwe van Asch van Wijck (1849-1915) samen met hun elf kinderen met hun partners (één dochter is als weduwe in het zwart gekleed). Vier van hun zoons werden in 1937 in de Nederlandse adel verheven met het predicaat van jonkheer, maar voordien waren er al huwelijken met adel (baron Schimmelpenninck van der Oye, jonkvrouwe Van Riemsdijk, baron Van Asbeck, jonkvrouwe Quarles van Ufford) en daarnaast patriciaat (Brantsma, De Beaufort, Van Eeghen, De Marez Oyens). Twee zoons huwden Engelse vrouwen en zo is deze foto een mooi voorbeeld van de Nederlandse elite bijna een eeuw geleden: samengesteld uit adel en patriciaat en daarnaast internationaal georiënteerd.

Foto met hartelijke dank aan de Treeker Beeldbank op de webpagina www.dentreekhenschoten.nl. Of word volger op www.facebook.com/Landgoed-Den-Treek-Henschoten-1480687015499846/ om op de hoogte te blijven van alle activiteiten.

Treek Henschoten, webpagina
Afb. 2. De vernieuwde webpagina van Den Treek Henschoten

Geboren: Van der Feltz

Afb. Het familiewapen Van der Feltz.

Hugo George Cuno baron van der Feltz, geboren Utrecht 26 februari 2016, zoon van Gustaaf Willem Jacobus baron der Feltz en Fréderique Eliane barones van der Feltz née Fagel.

Tulpenbal 2016: internationaal gezelschap in Noordwijk

a1
Hotel van Oranje in Noordwijk: locatie voor het Tulpenbal 2016.

Uit de hele wereld waren de balgasten naar Nederland gekomen om gedurende dit weekend kennis te maken met Nederland d.m.v. culturele uitstapjes met als hoogtepunt het Tulpenbal op zaterdagavond in Hotel van Oranje in Noordwijk. Naast vele leden uit patriciaatsfamilies (Van Regteren Altena, Van Gelder, Gransberg, Halbertsma, Mutsaerts, Scholten van Aschat, Taudin Chabot, etc.) waren ook adellijke geslachten als De Beaufort, Beelaerts van Blokland, Von Balluseck, Filz von Reiterdank, Van Heeckeren van Kell, De Jonge, Van Lawick van Pabst, Van Nispen tot Pannerden, Van Nispen tot Sevenaer, Van Rappard, Smits van Oyen, Stoop, Van Tuyll van Serooskerken, Van Wassenaer en Van Weede vertegenwoordigd. Ook zag en sprak AiN edelen uit België, Denemarken, Duitsland, Italië en Oostenrijk met namen als De Borrekens, Raben-Leventzau, Von Graevenitz, Von Ow, Zu Mecklenburg, Colonna di Paliano, Tordera Ricchi di San Martino en Von Schweinitz und Krain. Na een woord van welkom werd het Wilhelmus gezongen, was er een zeer geslaagd diner en werd er tot in de late uren wervelend gedanst.

a2
Het organiserend comité.

a3a4a5a6a7a8a9a10a11a12a13a15a14a16a17a19a18a20a21a22a23a24a25a26a27a29a28a30a31a32a33a34a35a40a41a42a43a44a45a46a47a50a51a52a53a54a55

Tweede Paasdag 28 maart: concert op Moesbosch

Moesbosch
Afb. Buitenplaats Moesbosch van de jonkheren Van Doorn, bron foto: http://rijksmonumenten.nl/monument/519309/moesbosch/koudekerke/

De buitenplaats Moesbosch in Koudekerke is sinds 1806 in het bezit van de familie Van Doorn, waarvan leden in 1829 in de Nederlandse adel werden verheven met de titel van baron bij eerstgeboorte en het predicaat van jonkheer. De Stichting Moesbosch organiseert op het huis ieder kwartaal een activiteit, waaronder concerten en excursies. Op Tweede Paasdag is er om 11.00 uur een koffie concert, waarvoor nog enkele kaarten beschikbaar zijn.

Link naar meer informatie met mailadres voor bestelmogelijkheid: www.kzgw.nl/agenda/muziek-voor-viool-en-piano-koffieconcert-door-de-masters-irina-renes-en-anastasia-safonova/

Link naar een zeer informatieve webpagina over de geschiedenis van Moesbosch en zijn bewoners: www.koudekerke.info/buitenplaats-moesbosch.php

19 maart Nationale Vriendinnendag: de freules Cécile en Elsa de Jong van Beek en Donk

Jong van Beek en Donk, Cecile en Ela de
Afb. 1. Links freule Cécile de Jong van Beek en Donk in Mexicaanse outfit en rechts freule Elsa de Jong van Beek en Donk, foto part. bezit.

Ze waren zusjes én vriendinnen, maar ze konden uiteindelijk niet met, maar ook ook niet zonder elkaar en waren tot elkaar veroordeeld. Hun kleurrijke leven werd fenomenaal beschreven door Elisabeth Leijnse in een boek dat vorig jaar verscheen. Mooie anekdote over kwetsbaar vriendinnenschap in het boek: Cécile en Elsa waren Wagner aanbidders en gingen in 1888 samen met hun vriendinnen Anna en Etha Fles op bedevaart naar Bayreuth. Hier werden zij op basis van hun naam en sociale positie wél uitgenodigd in Villa Wahnfried bij de weduwe van de componist Richard Wagner, maar hun twee Joodse vriendinnen niet. Freule Cécile en Elsa gingen desondanks en “Anna en Etha zouden het de zussen persoonlijk kwalijk blijven nemen”, aldus de schrijfster (p. 71). Hieronder nogmaals de boekrecensie die op 22 december vorig jaar op AiN viel te lezen.

Jong van Beek en Donk-Nahuijs
Afb. 2. Dr. Alphonsus Joannes Maria Diepenbrock (1862-1921), echtgenote jonkvrouwe Wilhelmina Elisabeth Cornelia Petronella de Jong van Beek en Donk (1868-1939) met hun dochters. Foto met dank aan uitgeverij De Geus.

Boekrecensie ‘Cécile en Elsa, strijdbare freules’: een fenomenaal boek! De freules Cécile en Elsa de Jong van Beek en Donk waren hoogbegaafd, hoogsensitief, zeer standsbewust en voelden zich superieur. Opgevoed door ouders die geobsedeerd waren door opvoeding volgens de nieuwste inzichten, met een moeder die verslaafd was aan morfine en met een grootvader die manisch was en aan afstammingswaan leed (hij meende van de feodale graven van Horstmar Ahaus af te stammen). Tel daarbij hun opmerkelijke huwelijksleven op met een schatrijke man, een grote componist en hun kleurrijke liefdesleven en je hebt alle ingrediënten voor een boek dat er gewoon om vráágt om verfilmd te worden.

Schrijfster Elisabeth Leijnse heeft voor dit boek gebruik kunnen maken van zeer rijk archiefmateriaal. Op onnavolgbare wijze weet zij de freules tot leven te brengen, waarbij je als lezer het gevoel krijgt steeds met een camera getuige te zijn van hun leven. Strijdbaar waren beide freules zeker en vol energie stortten zij zich op de zaken die hen bezig hielden: hun Wagner verering, hun Bond ter Bestrijding eener Gruwelmode, hun inzet voor het feminisme, het zoeken naar de juiste partner (waarbij er met mannen gespeeld werd) en nog veel meer zaken komen er voorbij, die mij deden verzuchten: strijdbare freules? Fatále freules! Dit boek is zonder meer een aanrader en staat door de zeer verzorgde schrijfstijl van Elisabeth Leijnse garant voor uren leesgenoegen, waarbij de beschreven gebeurtenissen in het leven van deze twee bijzondere freules meerdere keren ook zeer vermakelijk waren om te lezen.

Link naar de uitgever met bestelmogelijkheid: http://www.degeus.nl/alle-boeken/boek/cecile-en-elsa-strijdbare-freules