Een maand geleden vond op zondag 7 juni in de sfeervolle Sint-Lambertuskerk in Heemse een bijzondere boekpresentatie plaats: het Kookboek van Clara Feyoena. Dit unieke kookboek biedt een bijzondere blik in de culinaire wereld van Clara Feyoena barones van Raesfelt née barones van Sytzama (1729-1807). Het boek is in een beperkte oplage gedrukt, maar er zijn nog enkele exemplaren te bestellen via het bestelformulier onderaan de pagina op deze website: Kook-boek van Clara Feyoena | Stichting Historische Projecten
Niet zonder reden was voor deze bijzondere en historische locatie gekozen: “Veel dichter bij haar komen we niet,” zei Erwin Wolbink, bestuurslid Stichting Historische Projecten in Hardenberg en eindredacteur van dit geweldige boek, in zijn welkomstwoord, “want zij ligt hier begraven.” Als geen ander kent hij de geschiedenis van Heemse en van Clara Feyoena, die vrouwe van havezate Heemse was. Nadat het kookboek jaren uit het zicht was geraakt in het Drents Archief, dook het weer op en begon hij met het transcriberen van de vele pagina’s met recepten.
Snoekbaars met jonge erwtjes
Vervolgens werden deze recepten vertaald naar eigentijdse recepten door chefkok Nick van Swaal van de Rheezer Bistro: “Ik heb gelijk vinkjes gezet bij m’n favoriete snoekbaars met jonge erwtjes”, vertelde hij aan de aanwezigen. “Het stond boordevol mooie dingen en het was moeilijk om een keuze te maken.” Deze keuze is uiteindelijk wel gemaakt en het boek staat vol met nog veel meer heerlijke recepten, waarbij de fantastische foto’s van Nino Brouwers je doen watertanden! Dankzij vele bijzondere bruiklenen konden de gerechten met eigentijds serviesgoed, keukengerei, enz., afgebeeld worden. Deze foto’s zijn stillevens op zich en doen denken aan 17e-eeuwse schilderijen.
In het kookboek van Clara Feyoena komt de wereld samen
Culinair recensent Janny van der Heijden vertelde dat dit soort kookboekjes veel meer vertellen: “Het is familiegeschiedenis, want met huwelijken werden familierecepten meegenomen en voor iedereen geldt dat er nog steeds favoriete lievelingsrecepten van bijvoorbeeld grootmoeder zijn.” Dat Nederland geen rijke eetcultuur heeft, noemde zij onzin: “Kijk maar naar 17e-eeuwse schilderijen met eten. Deze zeggen ook iets over de tijd, de omgeving, de sociale laag en het geloof.” In het kookboek van Clara Feyoena komt de wereld samen, want er staan recepten in met seizoensproducten uit de eigen regio, maar ook producten van verder weg en zelfs met ingrediënten uit andere werelddelen.
‘Ik ga terug naar waar ik vandaan kwam…’
Vervolgens werd het eerste exemplaar aangeboden aan Clara Feyoena Kales née barones van Sytzama. Zij is de 7e generatie die deze namen draagt. Als kind moest zij het gezang ‘Wij knielen voor uw zetel neer’, dat door Clara Feyoena geschreven werd, uit het hoofd leren. In 1964 was zij samen met haar tante aanwezig bij de opening van de Clare Feyoena School in het naburige Hardenberg. “Ik ga terug naar waar ik vandaan kwam…”, zei zij nu op deze historische familiegrond en ”… de cirkel wordt weer een beetje rond.” Voor wie de aanwezigheid van Clara Feyoena nog niet gevoeld had in deze kerk, voelde deze nu door en samen met haar.
Het was een bijzonder middag met veel oog voor historisch details. Monique Wilmer Leegwater droeg haar gedicht voor, dat geïnspireerd is op het beroemde hofdicht van Clara Feyoena. Ook dit staat in het kookboek, maar één strofe citeren wij hier graag voor u, omdat dit ook zo mooi past in de sfeer van deze dag:
‘Het gezegend korenland dat mij zijn rijkdom toont,
golvend graan dat over akkers rolt,
gewas dat bevallig rijst en daalt,
alsof het zilveren golven waren.’
Het orgel dat Clara Feyoena in 1807 aan de kerk in Heemse schonk, werd in 1918 verkocht en bevindt zich sinds 1981 in de Grote of St. Gudelakerk in Lochem. Organist Els Dijkerman kwam speciaal uit Lochem naar Heemse en vroeg zich af: “Wat zou zij gespeeld kunnen hebben?” – u hoort een fragment hieronder.
Wat een bijzondere middag was het en wat werd het geweldig goed georganiseerd met veel aandacht voor detail. Complimenten voor de boekpresentatie en met name voor het bestuur van de Stichting Historische Projecten in Hardenberg!
Tip: heeft u het boek nog niet in uw bezit? Het is in een beperkte oplage gedrukt, maar er zijn nog enkele exemplaren te bestellen via het bestelformulier onderaan de pagina op deze website: Kook-boek van Clara Feyoena | Stichting Historische Projecten
