Venduehuis 6 dec. online veiling met portretlijst Calhoun/Colquhoun

Afb. 1. Een zeer fraai uitgevoerde familiefotolijst met onderaan het familiewapen Calhoun/Colquhoun. Foto met hartelijke dank aan het Venduehuis in Den Haag.

Op dinsdag 6 december eindigt een online veiling bij het Venduehuis in Den Haag met een brede keuze aan schilderijen en werken op papier, zilver, Europees en Aziatisch porselein, meubelen, design en andere kunstvoorwerpen. Bieden kan al vanaf 25 euro! Hierbij onder meer een familieportretlijst met het familiewapen Calhoun/Colquhoun. Lees het verhaal hierbij hieronder of kijk in de online catalogus van het Venduehuis om te zien wat er verder geveild wordt op https://catalogus.venduehuis.com/auction?auction=512

Afb. 2. Vice-president John C. Calhoun, borstbeeld door Theodore Augustus Mills. Foto met dank aan www.senate.gov.

Lot 2181 betreft een verguld houten familieportretlijst met het familiewapen Calhoun/Colquhoun. Deze portretlijst zal in Nederland zijn terechtgekomen door het huwelijk van de Amerikaanse Julia Johnson Calhoun (1884-1970) in 1914 met mr. Justinus Egbertus Hendericus baron van Nagell (1882-1963). De lijst bevat drie portretfoto’s van vermoedelijk leden van de familie Calhoun.

De Amerikaanse staatsman John Caldwell Calhoun (1782-1850) stamde uit een van oorsprong Schotse adellijke familie met de naam Colquhoun, die zich in de 18e eeuw in de Verenigde Staten vestigde en daar tot groot aanzien kwam. Hij begon zijn carrière als advocaat, huwde de dochter van een invloedrijke senator en werd gekozen in het Huis van Afgevaardigden. Na minister van Oorlog te zijn geweest, werd hij in de jaren 1825-1829 vicepresident onder president John Quincy Adams en vervolgens was er een tweede termijn onder president Andrew Jackson. Hiermee is hij één van de twee Amerikaanse vicepresidenten, die dit onder twee verschillende presidenten is geweest.

Afb. 2. Julia Johnson Calhoun ten tijde van haar huwelijk in de New York Times.
Afb. 3. Julia Johnson Calhoun ten tijde van haar huwelijk in de New York Times.

Zijn kleinzoon, John Caldwell Calhoun (1843-1918), was een succesvol Amerikaans zakenman, grootgrondbezitter en directeur-eigenaar van de Baltimore Coal Mining and Railway Company. Hij huwde Linnie Adams, achternichtje van de Amerikaanse vice-president Richard Johnson. Hun enige dochter, Julia Johnson Calhoun (1884-1970), debuteerde in New York en ontmoette daar mr. Justinus Egbertus Hendericus baron van Nagell (1882-1963), die in diplomatieke dienst aan de Nederlandse legatie in Washington verbonden was. Hij stamde uit een oudadellijk geslacht uit Westfalen, waarvan de stamvader voor het eerst in 1385 genoemd werd. In de 16e eeuw vestigde een voorvader zich in Nederland en in 1814 werd de familie opgenomen in de Nederlandse adel met de titel van baron. Hij groeide op kasteel Schaffelaar in Barneveld op en zijn vader was in deze gemeente burgemeester en daarnaast was hij Landcommandeur van de Ridderlijke Duitsche Orde.

Afb. 3. mr. Justinus Egbertus Hendericus baron van Nagell in het ambtscostuum als ambassadeur 'Bukarest 1929'. Foto part. coll.
Afb. 4. mr. Justinus Egbertus Hendericus baron van Nagell in het ambtskostuum van ambassadeur ‘Bukarest 1929’. Foto part. coll.

Eind 19e eeuw kwam er een ware hausse aan huwelijken van rijke Amerikaanse erfdochters met Europese adel op gang. Het was de ‘Gilded Age’, beschreven in bv. de boeken van Edith Wharton, waarin miljoenen dollars de Atlantische Oceaan overgingen als bruidsschat. Nieuw geld en Europese adel verbonden zich. Eén van de beroemdste huwelijken werd dat van Consuelo Vanderbilt met de Engelse Hertog van Marlborough. De Vanderbilt miljoenen repareerden het dak van Blenheim Palace en de tuinen werden hier in Franse stijl opnieuw aangelegd. Het deed een bezoeker opmerken: “American money has its use after all.”

Het huwelijk Van Nagell-Calhoun werd in de winter van 1914 een ware society gebeurtenis aan het begin van het uitgaansseizoen – één krant kopte GAYETIES OF WINTER SOCIAL SEASON BEGIN THIS WEEK – en kranten beschreven uitvoerig alle details. Tot het bruidspersoneel behoorde onder meer de Nederlandse graaf Van Rechteren Limpurg en als getuige voor de bruidegom trad jonkheer De Beaufort op, die secretaris van de Nederlandse legatie in Washington was.

Afb. 5. Julia Johnson barones van Nagell née Calhoun op haar portret door F. von Gottberg met rechtsboven het alliantiewapen Van Nagell-Calhoun. Foto met hartelijke dank aan collectie RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis/IB nummer 963501.

Het altaar in de kerk was versierd met witte lelies en rozen, naast de kansel stonden palmen en ook de banken waren met witte bloemen versierd. De bruidegom was gekleed in het uniform van de Orde van St. Jan van Jeruzalem met een scharlakenrode jas, dat door de ene krant ‘gorgeous’ genoemd en correct beschreven werd, terwijl een andere krant dacht dat hij zijn jachtkostuum droeg – schoonvader Calhoun was not amused en liet een dag later een rectificatie in de krant plaatsen.

De bruid kwam de kerk binnen aan de arm van haar vader en werd voorafgegaan door haar kleine neefje. Deze was gekleed in een kostuum van geborduurd wit satijn als een page uit de tijd van Lodewijk XVI. De bruid droeg een jurk van zilverbrocaat, waarvan het lijfje met tule en parels bezet was. Haar sleep was van zilverbrocaat en satijn en van haar donkere kapsel viel een kanten sluier omlaag over vrijwel de volledige lengte van haar sleep. In haar hand droeg zij een groot boeket witte orchideeën.

Na de huwelijksvoltrekking volgde een receptie ten huize van de ouders van de bruid in aanwezigheid van vele diplomaten en bekende personen uit regeringskringen. Hierna ging het jonge paar op huwelijksreis naar Denemarken, Noorwegen en Zweden, in welk land zij te gast waren bij zijn familieleden graaf en gravin Van Limburg Stirum, om hun reis te vervolgen naar Berlijn met als eindbestemming ’s-Gravenhage.

Afb. 4. Staand tweede en derde van links: baron en barones Van Nagell-Calhoun in 1929 bij het 50-jarig huwelijk van zijn ouders op kasteel Schaffelaar. Zijn moeder, barones Van Nagell née barones Van Zuijlen van Nievelt staat links, terwijl zijn vader, met de indrukwekkende snor, in het midden staat. Dochter Jeanne Linnie Alice staat rechts in een wit jurkje, terwijl zoon Egbert Joost op het stoeltje links zit. Foto met dank aan Fotocollectie Barneveld.
Afb. 6. Staande tweede en derde van links: baron en barones Van Nagell-Calhoun in 1929 bij het 50-jarig huwelijk van zijn ouders op kasteel Schaffelaar. Zijn moeder, barones Van Nagell née barones Van Zuijlen van Nievelt, staat links, terwijl zijn vader, met de indrukwekkende snor, in het midden staat. Dochter Jeanne Linnie Alice staat rechts in een wit jurkje, terwijl zoon Egbert Joost op het stoeltje links zit. Foto met dank aan Fotocollectie Barneveld.

Baron Van Nagell had een glansrijke carrière in diplomatieke dienst en deze bracht hem in de loop der jaren van Peking naar Washington en Sint-Petersburg. Hier maakte hij de Russische Revolutie in Sint-Petersburg in 1917 van dichtbij mee. Op een avond zat hij in gezelschap aan tafel in een restaurant. Een ober bracht de rekening bij een groepje Russische communisten naast hen. Deze beviel de rekening niet, waarop de ober werd doodgeschoten. Na Sint-Petersburg volgde Londen, Boekarest en Stockholm als standplaats, waar hij tenslotte buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister werd.

Het echtpaar kreeg drie kinderen: één dochter werd levenloos geboren en de enige zoon en stamhouder sneuvelde in 1944 als res.-2e luitenant-vlieger bij de Royal Air Force boven Frankrijk. Een tweede dochter huwde een jonkheer Clifford Kocq van Breugel. Mevrouw Van Breugel bleef zich altijd zeer bewust van haar Van Nagell afkomst en ging met grote zorg om met aan haar toevertrouwde familieherinneringen, maar haar Amerikaanse afkomst vergat zij nooit, evenmin als haar meest illustere Amerikaanse voorvader, de vice-president John Caldwell Calhoun.

Benieuwd naar wat er verder geveild wordt? Kijk dan in de online catalogus van het Venduehuis in Den Haag op https://catalogus.venduehuis.com/auction?auction=512

Bent u ook geïnteresseerd in adellijk erfgoed en nieuws? Voor 17,50 euro per jaar wordt u donateur van de Stichting Adel in Nederland, steunt u ons in onze werkzaamheden (zoals het publiceren van verhalen zoals hierboven) en ontvangt u vier keer per jaar ons digitale magazine boordevol adellijke verhalen, informatie en met iedere uitgave een overzicht van geboortes, huwelijken en overledenen. Wordt u ook donateur? Mail voor meer informatie naar info@adelinnederland.nl.

Afb. 7. Huis Schaffelaar in Barneveld, een nieuw kasteel uit 1852 met torens, tinnen en transen.

Boekennieuws: De vredelievendste oorlogsman Levensschets en dagboeknotities van generaal J.C.C. den Beer Poortugael

Afb. Jonkheer J.C.C. den Beer Poortugael – Minister van Oorlog en rechtstreekse voorvader van de Grootmeesteres van Z.M. de Koning ‘Bibi gravin van Zuylen van Nijevelt née jonkvrouwe den Beer Poortugael.

Jonkheer Jacobus Catharinus Cornelis den Beer Poortugael (1832-1913) was Minister van Oorlog in het Kabinet Kappeyne van de Coppello en is de rechtstreekse voorvader van de Grootmeesteres van Z.M. de Koning: drs. Maria Louise Alexandra (‘Bibi’) gravin van Zuylen van Nijevelt née jonkvrouwe den Beer Poortugael. Onlangs verscheen verscheen er een biografie over haar voorvader bij Uitgeverij Verloren: https://verloren.nl/Webshop/Detail/catid/21412/eid/50039/de-vredelievendste-oorlogsman

J.C.C. den Beer Poortugael (1832-1913) is een van Nederlands markantste officieren uit de negentiende eeuw: geen houwdegen maar een verfijnde intellectueel die met groot gezag over tal van militaire en politieke onderwerpen schreef. Hij ontpopte zich vooral als een autoriteit op het terrein van het volkenrecht en het humanitair oorlogsrecht. Ook was hij korte tijd minister van Oorlog. In zijn Levensschets doet Den Beer op boeiende wijze verslag van zijn veelzijdige officiersbestaan. Het ene moment treffen we hem aan in de kazerne onder het ruwe soldatenvolk, dan volgen we hem naar een salon voor een soiree, dan weer zien we hem een vlammend betoog houden in een deftige debating club, dan weer is hij op oefening op de hei en menigmaal biedt hij ons een inkijk in huiselijke kring. Met vaardige pen schildert hij het Nederland van de negentiende eeuw, waarbij ook de liefhebbers van roddels over de Haagse society aan hun trekken komen. Koning Willem III blijft evenmin onbesproken. Deze Levensschets is aangevuld met een saillante selectie uit de dagboekaantekeningen van Den Beer. Tezamen vormen deze egodocumenten een rijke historische bron die met deze uitgave voor het eerst voor een breed publiek beschikbaar komt.

Link naar bestelmogelijkheid bij Uitgeverij Verloren: https://verloren.nl/Webshop/Detail/catid/21412/eid/50039/de-vredelievendste-oorlogsman

Kijk hieronder het filmpje bij dit boek:

Zondag 4 dec.: timed online veiling Veilinghuis Peerdeman met miniatuur graaf Van Hogendorp en zilveren tabaksdoos Schuurbeque Boeye

Afb. 1. Dirk graaf van Hogendorp (1797-1845), door Hendrik Willem Caspari (1770-1829). Foto met hartelijke dank aan Veilinghuis Peerdeman.

Op zondag 4 december loopt er een timed online veiling af bij Veilinghuis Peerdeman in Utrecht met kunst, antiek, design, sieraden en ook een miniatuurportret van Dirk graaf van Hogendorp en een zilveren tabaksdoos met het familiewapen Schuurbeque Boeye. Lees het verhaal hieronder en kijk voor de online catalogus van Veilinghuis Peerdeman op https://veilinghuispeerdeman.nl/main.php?mode=catalogselect

Lotnummer 249 betreft een miniatuurportret van Dirk graaf van Hogendorp (1797-1845), dat gesigneerd is door Hendrik Willem Caspari (1770-1829) en gedateerd is 1827. Het wordt getaxeerd op 120-160 euro.

Mr. Dirk graaf van Hogendorp was een zoon van de bekende staatsman mr. Gijsbert Karel graaf van Hogendorp (1762-1834) en diens echtgenote Hester Clifford (1766-1826). Hij studeerde rechten in Leiden en promoveerde daar in 1822. Het jaar erna maakte hij samen met zijn studievriend Jacob van Lennep (1802-1868) een voettocht door Nederland, waarbij het woeste landschap en het verval beschreven worden aan de vooravond van de industrialisatie.

Hij werd substituut officier van justitie te Amsterdam, raadsheer in het gerechtshof te ’s-Gravenhage en buitengewoon lid van de Tweede Kamer. In 1830 huwde hij zijn nichtje jonkvrouwe Marianne Cathérine van Hogendorp (1805-1878) en samen kregen zij acht kinderen. In 1845 kwam hij te overlijden en zijn weduwe liet de volgende annonce plaatsen: ‘Het heeft den Almagtigen behaagd, heden middag ten twee ure, alhier, in den ouderdom van ruim 47 jaren, aan eene zenuwzinkingziekte van 14 dagen, tot zich te roepen mijn hartelijk geliefden echtgenoot, Mr. DIRK Grave van HOGENDORP, Lid van de Ridderschap van Zuidholland en Raadsheer in het Geregtshof alhier.’

De Amsterdamse dichter en historicus Isaäc da Costa roemde hun innige vriendschap en het uitnemend karakter van zijn edelen vriend, waarbij hij ‘den heerlijken invloed van hét echt christelijk geloof’ had gezien.

Lotnummer 2297 betreft een zilveren tabaksdoos met een gegraveerd familiewapen. Nader onderzoek door AiN bracht aan het licht dat het hier het familiewapen Schuurbeque Boeye betreft. De tabaksdoos wordt getaxeerd op 40-60 euro.

Benieuwd naar wat er verder geveild wordt op zondag 4 december bij Veilinghuis Peerdeman in Utrecht? Kijk dan in de online catalogus op https://veilinghuispeerdeman.nl/main.php?mode=catalogselect

Afb. 2. Een zilveren tabaksdoos met het familiewapen van de jonkheren Schuurbeque Boeye. Foto met hartelijke dank aan Veilinghuis Peerdeman.

 

Gemeenteraad van Baarn gaat voor herbenoeming burgemeester Mark Röell

Afb. Jonkheer Mark Alexander Röell, burgemeester van Baarn. Foto met dank aan de gemeente Baarn/Mirella Boot Fotografie.

Jonkheer Mark Alexander Röell (1965) is sinds 2011 burgemeester van Baarn. Afgelopen woensdag besloot de gemeenteraad van Baarn om hem voor te dragen voor een herbenoeming, zodat hij nog zes jaar langer burgemeester van Baarn kan blijven. Mark Röell is op dit moment de enige adellijke burgemeester in Nederland.

Op de website van de gemeente Baarn is het onderstaande persbericht te lezen:

De gemeenteraad van Baarn heeft op 23 november 2022 in een besloten vergadering ingestemd met de aanbeveling tot herbenoeming van burgemeester Mark Röell en zal dit kenbaar maken aan de commissaris van de Koning, de heer Hans Oosters. De tweede ambtstermijn van burgemeester Röell eindigt op 31 maart 2023. Een herbenoeming geldt voor een periode van zes jaar.

Tijdens de openbare vergadering heeft de voorzitter van de vertrouwenscommissie, de heer Bruins, over de herbenoeming het volgende medegedeeld:

“De raad heeft net in een besloten vergadering het besluit genomen om Jonkheer Mark Röell aan te bevelen voor herbenoeming voor een nieuwe termijn van zes jaar als burgemeester van Baarn, via de commissaris van de Koning, bij de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Er is veel waardering voor de manier waarop de burgemeester het ambt vervult. Hij is in al zijn rollen als burgemeester betrokken, verbindend, benaderbaar, altijd oprecht geïnteresseerd en aimabel. In onze gemeente wordt hij als een echte burgervader ervaren. Namens de raad feliciteer ik de burgemeester van harte met zijn voordracht voor herbenoeming. Wij kijken uit naar de blijvende samenwerking.”

De commissaris van de Koning had op 22 september 2022 de raad een brief gezonden over het aflopen van de benoemingstermijn van burgemeester Mark Röell. In deze brief gaf de commissaris van de Koning aan dat de burgemeester heeft laten weten dat hij graag in aanmerking komt voor herbenoeming.

De gemeenteraad heeft op grond van de Gemeentewet de taak om een aanbeveling tot herbenoeming op te stellen. Op 28 september 2022 stelde de raad een verordening vast waarin de voorbereiding van de herbenoeming nader werd geregeld. In dezelfde vergadering is een vertrouwenscommissie ingesteld, die de aanbeveling zorgvuldig heeft voorbereid. Naast de heer Bruins bestond de vertrouwenscommissie uit de heer Bosman, de heer Van Hardeveld, mevrouw Oortman Gerlings-van Hal en de heer Schouten. De commissie is bijgestaan door de griffier, mevrouw Heusingveld.

De vertrouwenscommissie adviseerde de gemeenteraad om burgemeester Röell voor herbenoeming voor een derde termijn aan te bevelen bij de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Burgemeesters worden bij Koninklijk Besluit benoemd en herbenoemd. De aanbeveling van de raad wordt dan ook, door tussenkomst van de commissaris van de Koning, aangeboden aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Bron: https://www.baarn.nl/gemeenteraad-van-baarn-gaat-voor-herbenoeming-burgemeester-mark-roell

Geboren: Backer en Merckx

Afb. 1. Het familiewapen Backer.

Jonkheer Jules Joris Beer Backer, geboren Rotterdam 2 november 2022, zoon van jonkheer Willem Joan Backer en Kiki Backer née Janssen.

Afb. 2. Het familiewapen Wesselman van Helmond.

Emilie Jeanne Merckx, geboren Rotterdam 15 november 2022, dochter van Victor Merckx en jonkvrouwe Pauline Christine Wesselman van Helmond.

Boekennieuws: Goederenverwerving van het Duitse Huis te Utrecht 1218-1536

Aan de Springweg in het centrum van Utrecht staat het zogeheten Duitse Huis. Het werd halverwege de veertiende eeuw gebouwd als opvolger van een dertiende-eeuws gebouwencomplex buiten de stadsmuur. Dit Duitse Huis was de hoofdvestiging van de Duitse Orde in de Noordelijke Nederlanden. Net als bijvoorbeeld de Orde van de Tempeliers en de Johannieterorde was deze orde actief betrokken bij de kruistochten. Vooral na de val van het laatste kruisvaardersbolwerk in het Midden-Oosten in 1291, vochten de ridders van de Duitse Orde tevens in het Oostzeegebied, alwaar een heuse ordestaat ontstond. Het zijn de militaire activiteiten die dergelijke geestelijke ridderorden bekend hebben gemaakt en die ook in het historisch onderzoek de meeste aandacht hebben gekregen. Minder bekend zijn echter de vestigingen in de herkomstgebieden van de broeders, alwaar ridders en priesters gezamenlijk een religieus leven leidden in nederzettingen zoals het Duitse Huis. Daar beheerden ze het lokale goederenbezit van de Duitse Orde, waarmee de eigen leefgemeenschap kon worden bekostigd en een bijdrage kon worden geleverd aan de activiteiten van de orde elders. In dit boek wordt inzichtelijk gemaakt hoe de goederenverwerving van het Duitse Huis gedurende de middeleeuwen tot stand kwam. Veel aandacht gaat bijvoorbeeld uit naar de beweegredenen van schenkers. Voor het onderzoek is rijkelijk geput uit een gevarieerde schat aan bronnen, zoals oorkonden, pachtregisters en landkaarten. Kruistochten, devotie, politiek en patronage, leiderschapskwaliteiten en economische omstandigheden komen naar voren als de factoren die de ontwikkeling van de goederenverwerving in verschillende vormen hebben bepaald.

Link naar bestelmogelijkheid: https://verloren.nl/Webshop/Detail/catid/21412/eid/55195/goederenverwerving-van-het-duitse-huis-te-utrecht-1218-1536

Afb. Het Duitse Huis: zetel van de Ridderlijke Duitsche Orde Balije van Utrecht. Het gebouwencomplex is sinds 1345 het hoofdkwartier van de Duitsche Orde. In 1807 werd het verkocht, maar de Orde behield het recht van eerste koop, hetgeen in 1992 geschiedde, zodat het na restauratie weer in al zijn glorie onderdak biedt aan deze adellijke organisatie. Aan het hoofd staat de 80e Landcommandeur Jan Reint baron de Vos van Steenwijk. 
Afb. 2. In 2015 waren de Landcommandeurportretten van de Ridderlijke Duitsche Orde Balije van Utrecht op de tentoonstelling ‘Kruisvaarders en weldoeners’ over de Ridderlijke Duitsche Orde in Centraal Museum Utrecht te zien.

Zeeuws Veilinghuis 22 en 23 nov.: Asian Art en Indonesian Art veilingen

Afb. 1. Een terrine met het wapen van New British East India Company. Foto met hartelijke dank aan het Zeeuws Veilinghuis.

Op 22 en 23 november zijn er bij het Zeeuws Veilinghuis in Middelburg drie veilingen met Aziatica en Indonesian Art, waaronder porselein met familiewapens en schilderijen door Willem Jan Pieter van der Does. Lees het verhaal hierbij hieronder en kijk voor de online catalogi om te zien wat er verder geveild wordt op https://connect.invaluable.com/zeeuws/

Op 22 november vindt de Exclusive Items veiling plaats. Lot 48 betreft een terrine van de New British East India Company met een wapenafbeelding.  Dergelijke terrines maakten deel uit van grote serviezen, die speciaal op bestelling werden gemaakt, waarbij het familiewapen prominent in beeld werd gebracht. In dit geval gaat het om het wapen van de New British East India Company. De Latijnse spreuk eronder betekent: By the Command of the King and Parliament of England. De terrine wordt getaxeerd op 1000-1200 euro.

Op 23 november vinden de Asian Art en Indonesian Art online veilingen plaats. Lot 513 betreft een ‘Indonesisch landschap’ door Willem Jan Pieter van der Does (1889-1966). Tot de Nederlandse adel behoort het geslacht Van der Does, waaruit in de jaren 1815, 1817, 1827 verschillende leden werden verheven in de Nederlandse adel. De stamvader van deze familie is Simon van der Does, die in 1565 schout van Den Haag was. Dat overeenkomst in achternaam geen verwantschap met deze adellijke familie hoeft te betekenen, laat nader onderzoek zien: de oudst bekende voorvader van Willem Jan Pieter van der Does is Jan Klaasse van der Does, die in 1707 in Katwijk aan de Rijn in het huwelijk trad met Adriaantje Kornelis Veldgroen.

Hoewel niet verwant aan het adellijke geslacht Van der Does, is Willem Jan Pieter van der Does een mooi voorbeeld van de neerslag van de Nederlandse aanwezigheid in Indonesië in de vorm van kunst. Dit zie je tot op heden terug in de grote hoeveelheid Indonesische kunst in Nederland, waarvan het merendeel geveild wordt bij het Zeeuws Veilinghuis.

Het schilderij wordt getaxeerd op 600-800 euro.

Benieuwd naar wat er verder bij het Zeeuws Veilinghuis in Middelburg geveild wordt? Kijk dan in de online catalogi op https://connect.invaluable.com/zeeuws/

Afb. 2. Indonesisch Landschap door Willem Jan Pieter van der Does. Foto met hartelijke dank aan het Zeeuws Veilinghuis.

 

Bijzonder verleden: het echtpaar Laman Trip-Kleinstarink en hun schenking aan Vereniging Hendrick de Keyser

Afb. 1. Huize Alpha in Warnsveld omstreeks 1900, foto met dank aan Vereniging Hendrick de Keyser.
Afb. 1. Huize Alpha in Warnsveld omstreeks 1900, foto met dank aan Vereniging Hendrick de Keyser.

In juni 2016 maakte Vereniging Hendrick de Keyser, een vereniging die zich inzet voor het behoud van architectonisch of historisch belangrijke gebouwen en hun interieur, bekend dat zij Huize Alpha in Warnsveld in haar bezit had gekregen dankzij een schenking van jonkheer ir. Joan Philip Laman Trip (1914-2009) en ds. Elske Willemina Hendrika Laman Trip née Kleinstarink (1924-2015).

Wie vanuit Zutphen komend Warnsveld binnenrijdt, ziet Huize Alpha als een beeldbepalend huis op de t-splitsing voor zich liggen met daarachter krachtig oprijzend de kerktoren. Het huis werd in 1835 gebouwd door jonkheer Willem Pieter Justus de Ridder (1785-1860), die in de jaren 1815-1830 vrederechter in Nieuwer-Amstel was en daarnaast lid van de Ridderschap van Holland.

Het huis kwam in 1881 in het bezit van de patriciaatsfamilie ver Loren van Themaat: mr. Joan Philip ver Loren van Themaat (1840-1890), die rechter bij de Arondissements Rechtbank in Zutphen was, en echtgenote Hester Geertruid Kronenberg (1848-1930), die eveneens uit een patriciaatsfamilie stamde. Na hun overlijden werd het huis door twee van hun dochters bewoond: Anna Dorothea Joanna (‘Dora’) en Ida Judith (‘Juuth’). Hun zusje Maria Elisabeth was gehuwd met ir. jonkheer Willem Laman Trip en het was hun zoon die het huis na het overlijden van beide tantes erfde.

Jonkheer ir. Joan Philip Laman Trip (1914-2009) was landbouwkundig ingenieur en naast rentmeester van het Kroondomein was hij leraar. Om de Arbeitseinsatz te ontlopen kwam hij in de oorlogsjaren op Huize Alpha wonen en deed daar voor zijn tante administratie en onderhield de tuin. In 1950 huwde hij Elske Willemina Hendrika Kleinstarink (1924-2015), dochter van een opzichter uit Rheden. Zij was van huis uit Nederlands Hervormd, maar stapte over naar de Remonstranten, vanwege haar wens om predikant te kunnen worden. Na haar studie in Leiden werd zij in 1959 predikant, waaronder in Apeldoorn en Doesburg, maar ook in het Duitse Friedrichstadt. Hier was zij nauw betrokken bij de festiviteiten vanwege het 350 jarige bestaan van de stad en uiteindelijjk werd haar het ereburgerschap van de stad verleend.

Afb. 3. Het Laman Trip Huis in Friedrichstadt, foto met dank aan M.L. Preiss, Deutsche Stiftung Denkmalschutz.
Afb. 2. Het Laman Trip Huis in Friedrichstadt, foto met dank aan M.L. Preiss, Deutsche Stiftung Denkmalschutz.

In 1976 kochten zij hier als tweede huisje een historisch handwerkershuisje recht tegenover de Remonstrantse kerk en restaureerden het in historische stijl met authentieke materialen. In de gevel werden als de drie trippen uit het familiewapen als huismerk aangebracht. Het huis werd door hen in 1998 in een stichting ondergebracht en valt nu onder de zorg van de Duitse Monumentenzorg.

Zij werd een predikant in hart en nieren genoemd, die iedereen het gevoel wist te geven dat zij er speciaal voor jou was. Haar kerkdiensten waren een combinatie van diepe ernst en grote vrolijkheid, die zo druk bezocht werden, dat mensen op de grond en in de vensterbanken moesten zitten. Zij maakte daarnaast faam met haar lezingen over Dante, Chagall en andere onderwerpen op het raakvlak van kerk, kunst en cultuur. Maatschappelijk was zij zeer betrokken en zo ondertekende zij in 1987 de petitie Leeftijdsgrens Zedelijkheidswetgeving van het COC, dat strafuitsluiting bij seksuele contacten van en met jongeren onder de 16 jaar voorstelde.

Afb. 4. Ds. Elske Willemina Hendrika Laman Trip née Kleinstarink, foto met dank aan www.bastionoranje.nl.
Afb. 3. Ds. Elske Willemina Hendrika Laman Trip née Kleinstarink, foto met dank aan www.bastionoranje.nl.

Hun huwelijk bleef kinderloos en over kinderloosheid preekte zij eens: “Kinderloosheid kan voor een vrouw sowieso al een groot verdriet zijn. Wat wordt er in onze tijd al niet daartegen ondernomen met kunstmatige bevruchting, adoptie en zo. Maar in de oudtestamentische tijd was het – vooral psychisch gezien – een nóg grotere belasting. Omdat het, zoals we al vernamen, ook als een “vloek, een straf van God” werd beschouwd” en “Hoe diep moet soms het leed inslaan in het leven, dat je tot deze conclusie komt. “De mens is niet altijd sterk door zijn kracht.” Want het is toch normaal en gezond, als je in momenten van vertwijfeling eerst bij jezelf de krachten zoekt. En meestal vestig je dan, als het niet anders kan, eerst nog de hoop op hulp van medemensen. Maar, waar haal je tenslotte de krachten vandaan als er überhaupt geen “menselijke hulp meer baat”?  Ja, dan hebben sinds onheuglijke tijden mensen toch gedaan, wat Hanna deed. En gelukkig de mens, die dán deze weg nog kent: “De weg zoeken naar God.” En de weg naar God is: het gebed!”

Het echtpaar bewoonde met veel liefde Huize Alpha en aanpassingen werden zorgvuldig gedocumenteerd. Al eerder toonden zij hun betrokkenheid bij erfgoed door de schenking van de 19e eeuwse veldwachterswoning in Warnsveld aan de Vereniging Hendrick de Keyser. Dit dreigde onder de slopershamer te vallen en daarom kocht hij het aan en liet het op eigen kosten restaureren: “Ik vind dat geen verdienste, want wij hebben geen kinderen en doen dus niemand tekort” en hij hoopte dat andere monumenten in Warnsveld door dit voorbeeld ook gerestaureerd zouden worden.

Warnsveld lag hen na aan het hart en toen het dorpsaanzicht en de groengordel aan de westzijde aangetast dreigde te worden, raakte hij als mede-oprichter zeer betrokken bij de Stichting Waardevol Warnsveld en de Stichting Warnsveldse Monumenten, hetgeen uiteindelijk resulteerde in het aanwijzen van Warnsveld als beschermd dorpsgezicht. Ook zette hij zich in om Huis Welgelegen, dat van een andere tante was en naast Huize Alpha lag, om te vormen tot een woonzorgvoorziening. Hier wordt nog steeds ieder jaar rond zijn verjaardagsdatum de Welgelegendag gevierd om dit te herdenken. Vanwege zijn vele verdiensten behaagde het H.M. hem in 2007 te benoemen tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Hoewel zeer verrast, vond hij het eigenlijk teveel eer, want hij had het immers samen met anderen gedaan.

In 2008 overleed jonkheer Joan Laman Trip ‘na een rijk en vervuld leven, altijd in dienst van de medemens en het cultureel erfgoed’. Hij werd geroemd om zijn fijnzinnigheid en integriteit en zijn liefde voor natuur en culturele monumenten, waarmee hij anderen wist te inspireren. Na het overlijden van haar ‘innig geliefde man en levenskameraad’ bleef zij eerst Huize Alpha bewonen en drie jaar later werd ook zij Koninklijk onderscheiden en behaagde het H.M. haar te benoemen tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Zij verhuisde uiteindelijk naar het naastgelegen huis Welgelegen. Hier mocht zij in 2013 de openingshandeling verrichten van de nieuwe luiken. Het huis telde er eens drieëndertig, maar twintig waren er in de oorlog opgestookt. Bij haar overlijden schreef men dat zij overleden was ‘na een rijk en vervuld leven, altijd in dienst van de medemens en het geloof’.

Met de schenking van Huize Alpha aan de Vereniging Hendrick de Keyser heeft Warnsveld nu een blijvend monument voor het bijzondere echtpaar Laman Trip-Kleinstarink.

Bubb Kuyper Veilingen 22 t/m 25 nov.: brieven van de Koninginnen Emma en Wilhelmina aan minister-president P.W.A. Cort van der Linden

Afb. 1. Een historisch gezien belangrijke brief van Koningin Wilhelmina aan minister-president P.W.A. Cort van der Linden, waarin zij schrijft over het Algemeen Kiesrecht. Foto met hartelijke dank aan Bubb Kuyper Veilingen in Haarlem.

Van 22 t/m 25 november vindt er bij Bubb Kuyper Veilingen in Haarlem een grote veiling plaats van boeken, prenten, kaarten, documenten, enz., waaronder brieven van Koningin Emma en Koningin Wilhelmina aan minister-president P.W.A. Cort van der Linden. Lees het verhaal hierbij of kijk in de online catalogus voor wat er verder wordt aangeboden op https://www.bubbkuyper.com/index.php?option=com_virtuemart&view=category&virtuemart_category_id=397&virtuemart_manufacturer_id=0&Itemid=198

Pieter Wilhelm Adrianus Cort van der Linden (1846-1935) was de zoon van mr. Gijsbertus  Martinus van der Linden (1812-1888) en Jacoba Henriette Wttewaall (1812-1866). De familie Van der Linden is een patriciaatsfamilie uit het Blauwe Boekje en gaat terug tot in de 16e eeuw. Pieter Wilhelm Adrianus voegde de familienaam van zijn grootmoeder Cort toe en zo ontstond deze dubbele achternaam. Een andere tak van deze familie voegde de naam  Dronsberg toe, waardoor de dubbele achternaam Dronsberg van der Linden ontstond.

Dr. Jaap Moes, schrijver van ‘Onder Aristocraten’, heeft het in zijn onderzoek naar de ‘Nationale notabelenelite 1848-1914’ over vier groepen: adel, oud patriciaat, zelfbenoemd (of nieuw) patriciaat en andere burgers. Over dit ‘zelfbenoemd patriciaat’ zegt hij onder meer dat dit deftige families zijn, die in 1848 nog niet eerder bestuurlijke macht uitoefenden en dat deze zichzelf vaak een aristocratisch aureool gaven door dubbele namen of een bezit van een buitenplaats.

De familie Wttewaal (uit te spreken als ‘Uutewaal’) is een oud Utrechts geslacht, waarvan de tak Wttewaal van Stoetwegen in de Nederlandse adel verheven werd. De bekendste telg uit deze tak wellicht is freule Bob Wttewaal van Stoetwegen, die als ‘De Freule’ in de Tweede Kamer grote bekendheid genoot.

Pieter Wilhelm Adrianus was aanvankelijk advocaat, maar werd in latere jaren minister van Justitie en van Binnenlandse Zaken. In de jaren 1913-1918 werd hij minister-president. In deze functie had hij goed contact met de Koninginnen Emma en Wilhelmina.

Bij Bubb Kuyper wordt nu een klein archiefje Cort van der Linden aangeboden (lot 77/2019) dat wordt getaxeerd op 150-250 euro. Een brief van Koningin Emma aan Cort van Linden (77/2017) wordt getaxeerd op 200-300 euro. Van historisch belang is de brief van Koningin Wilhelmina aan Cort van der Linden (77/2018), omdat zij hierin schrijft over het Algemeen Kiesrecht: “Niet minder wensch ik ons vaderland geluk met het bereiken van dezen mijlpaal van het afleggen van uw langen en moeizame weg. Dat ik dit historisch ogenblik mag beleven stemt mij tot groote dankbaarheid. Moeilijk zoude ik mij iets kunnen denken dat mij zooveel voldoening schonk.” Deze brief wordt getaxeerd op 300-500 euro.

Benieuwd naar wat er verder op deze veiling bij Bubb Kuyper Veilingen in Haarlem aangeboden wordt? Kijk dan in de online catalogus https://www.bubbkuyper.com/index.php?option=com_virtuemart&view=category&virtuemart_category_id=397&virtuemart_manufacturer_id=0&Itemid=198

Afb. 2. Een brief van Koningin Emma aan minister-president P.W.A. Cort van der Linden. Foto met hartelijke dank aan Bubb Kuyper Veilingen in Haarlem.