Veilingnieuws Venduehuis Den Haag wo. 16 en do. 17 nov.: schilderij van kasteel De Binckhorst uit Haags adellijk bezit

Afb. Het kasteel De Binckhorst in Den Haag door Louis Apol. Sinds 1908 in Haags adellijk bezit. Foto met hartelijke dank aan het Venduehuis in Den Haag.

Bij het Venduehuis in Den Haag vindt op woensdag 16 november een zaalveiling plaats en op donderdag 17 november een online veiling van Old Masters, Nineteenth Century & Early Modern Art. Eén van de aangeboden lotnummers betreft een olieverfschilderij door Louis Apol, die tot de stroming van de Haagse School behoorde, van het kasteel De Binckhorst in Den Haag. Het komt uit adellijk Haags bezit met een interessante provenance en is sinds 1908 in het bezit geweest van één en dezelfde adellijke familie. De stichting Adel in Nederland kan de koper hierover meer informatie geven. Lees het verhaal over De Binckhorst hieronder of kijk dan in de online catalogi op https://wavemaker.venduehuis.com/auction?auction=500&display=grid en https://wavemaker.venduehuis.com/auction?auction=501

Kasteel De Binckhorst kent een lange en roerige geschiedenis. De oudste vermelding dateert uit 1308 en de eerste bewoner zou Evert van den Binckhorst zijn geweest. Het kasteel kende in de loop der eeuwen vele eigenaren. De adellijke familie Snouckaert van Schauburg, waarvan een tak nog steeds tot de Nederlandse adel behoort met de titel baron, was in de jaren 1563-1678 eigenaar van De Binckhorst. Daarna wisselde het kasteel regelmatig van eigenaar, waarbij het onderhoud niet altijd zorgvuldig was en het verval toesloeg.

In de 19e eeuw kocht Franciscus Binkhorst (1786-1871) het kasteel en woonde hier in de jaren 1839-1846 met zijn echtgenote Maria Helena Koch (1784-1843). Hij was de zoon van een Amsterdamse koopman en werd zelf adjunct-commissaris van oorlog over Amsterdam en omliggende forten (1813-1814), kapitein van de Amsterdamse burgerij, vice-consul van Spanje in Amsterdam (1817-1821) en controleur bij het kadaster. De koop van De Binckhorst verleende status en gaf de familie de adellijke glans van een oude afkomst, terwijl de stamvader de 17e-eeuwse Twentse landbouwer Gerdt ten Binckhorst op het hofhorig erf Binckhorst bij Oldenzaal was.

De zoon van het echtpaar Binkhorst-Koch verkreeg in 1868 naamswijziging en werd in 1842 in de Nederlandse adel verheven. Als jonkheer Johannes Theodorus van Binckhorst van den Binckhorst (1810-1876) ging hij vervolgens door het leven, huwde jonkvrouwe Hyacinthe Caroline Emilie Gericke (1817-1884), werd burgemeester van Meerssen en lid van de Ridderschap van Limburg. Met het overlijden van zijn kleinzoon jonkheer Charles Henri Ernest Louis Joseph Noël van Binckhorst tot den Binckhorst (1882-1912) stierf de familie binnen de Nederlandse adel uit.

Het schilderij meet 70×55 cm, is gesigneerd door Louis Apol en is sinds 1908 altijd familiebezit geweest. Het hing van 1908 in een groot Haags huis van een jonkheer, dat zeer rijk ingericht was, met vele schilderijen uit de in die tijd zeer geliefde Haagse School. De stichting Adel in Nederland kan de koper van dit schilderij hierover meer informatie geven.

Het schilderij wordt getaxeerd op 5000-7000 euro. Veilingopbrengst: 17.000 euro.

Benieuwd naar wat er verder geveild wordt bij het Venduehuis Den Haag op 16 en 17 november? Kijk dan in de online catalogi op https://wavemaker.venduehuis.com/auction?auction=500&display=grid en https://wavemaker.venduehuis.com/auction?auction=501

Veilingnieuws: een devant-de-corsage uit de familie Boreel

Afb. Het devant-de-corsage uit de familie Boreel. Foto met hartelijke dank aan Natural pearl and diamond devant-de-corsage, 1890s | 天然珍珠及鑽石胸針,1890年代 | Magnificent Jewels and Noble Jewels | | Sotheby’s (sothebys.com)

Bij Sotheby’s s vond op 9 november de Magnificent Jewels and Noble jewels veiling plaats, waarbij lot 341 een bijzonder juweel betrof: een devant-de-corsage uit de adellijke familie Boreel.

Volgens de veilingcatalogus werd dit juweel gedragen door opeenvolgende hofdames van H.M. Koningin Emma en H.M. Koningin Wilhelmina, die gehuwd waren met jonkheren Boreel. Dit corsage ornament vererfde sindsdien steeds in de familie.

Het devant-de-corsage dateert uit 1890 en bestaat uit drie opengewerkte delen met traliewerk en krulwerkdecoratie, overal bezet met kussenvormige, cirkelvormige en roosdiamanten, elk met een centrale natuurlijke parel. Het werd getaxeerd op ca. 20.000-30.000 euro.

Onthulling rouwbord Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg in Schettens door… Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg

Afb. Tjalling baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg onthult het memoriebord van zijn familielid uit de 18e eeuw. Foto met hartelijke dank aan Lijkle Spijksma via André Buwalda.

In de kerk van Schettens vond onlangs een bijzondere onthulling plaats: het gerestaureerde memoriebord voor de Friese grietman Wilco baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg (1738-1788) werd door een familielid onthuld: Tjalling baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg (1981), die in Groningen woont.

Wilco baron thoe Schwartzenberg was grietman van Wonseradeel en woonde op Wybranda State in Hichtum. Volgens de kerkrentmeester van Schettens, André Buwalda, was hij verder gedeputeerde, dijkgraaf en medeoprichter van de Vrijmetselaarsloge in Leeuwarden.

De familie Thoe Schwartzenberg is een oude adellijke familie en stamt uit het Frankenland. De stamvader werd in 1230 vermeld met de naam Von Seinsheim, maar sinds de verlening van de titel Freiherr (baron) in 1429 werd de familienaam Zu Schwartzenberg. Een nazaat vestigde zich in de 16e eeuw in Friesland en de Duitse naam Zu Schwartzenberg und Hohenlansberg veranderde hier in het Friese Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg. In 1814 werden meerdere telgen opgenomen in de Nederlandse adel.

Het hoofd van de Oostenrijkse tak van de familie kreeg in 1670 de titel Fürst en de overige leden zijn prins/prinses. De huidige Chef de Famille van de Oostenrijkse tak is Karl Johannes 12e Fürst zu Schwartzenberg und Hohenlansberg (1937). Hij heef o.a. de Tsjechische nationaliteit, was bevriend met de schrijver, dissident en latere president Václav Havel en was tweemaal minister van Buitenlandse Zaken van de Tsjechische Republiek.

Benieuwd naar het memoriebord en de kerk van Schettens, waar u zelfs in kunt overnachten? Kijk dan op https://kerkovernachting.nl/

Boekennieuws: ‘Philibert van Serooskerke (1537-1579) Een Zeeuw in dienst van de Spaanse koning’, door jonkheer Adriaan van Riemsdijk

Philibert van Serooskerke vervulde tijdens het begin van de Opstand de hoogste bestuursfuncties in Zeeland en Bergen op Zoom. In een periode waarin steeds meer noordelijke bestuurders en edelen de kant van het calvinisme kozen bleef Philibert het katholicisme en de Spaanse troon trouw. De handelingen van Philibert bleken essentieel voor het verloop van de beginjaren van de Opstand. Deze biografie door jonkheer Adriaan van Riemsdijk biedt een fascinerend inzicht in een zijde van de Opstand die structureel onderbelicht bleef.

Link naar bestelmogelijkheid: https://verloren.nl/Webshop/Detail/catid/49940/eid/49930/philibert-van-serooskerke-1537-1579

Van Philibert van Serooskerke (1537-1579), heer van Serooskerke en Popkensburg stammen de huidige baronnen Van Tuyll van Serooskerken af. De zoons van Philibert namen de naam Van Tuyll aan op basis van hun vermeende afstamming van het Gelderse adellijke geslacht Van Tuyll. Op Slot Zuylen in Oud-Zuilen (tot 1951 bewoond door de familie Van Tuyll van Serooskerken) nabij Utrecht is nog heden het portret van Philibert te zien.

Afb. 2. De eetzaal met negen generaties Van Tuyll van Serooskerken aan de wand op Slot Zuylen. Het portret rechts betreft Philibert van Serooskerke (1537-1579), heer van Serooskerke en Popkensburg. Slot Zuylen is te bezoeken. Kijk voor meer informatie hierover op Home – Slot Zuylen

Collector’s Choice, European Interiors, Asian Arts and silver, bij het Venduehuis in Den Haag wo. 2 nov.: stempels met familiewapen en gravenkroon

Afb. 1. Wapenstempels gemaakt van agaat en zilver. In het midden het familiewapen van de patriciaatsfamilie Meyners/Meijners en links een gravenkroon boven initialen. Foto met hartelijke dank aan het Venduehuis in Den Haag.

Op woensdag 2 november eindigt bij het Venduehuis in Den Haag de online veiling Collector’s choice: European Interiors, Asian Arts & Silver, met porselein, antiek, kunst, meubelen en o.a. stempels met familiewapen en gravenkroon. Lees het verhaal hierbij hieronder en kijk voor de online catalogus om te zien wat er verder geveild wordt op https://wavemaker.venduehuis.com/auction?auction=507

Familiewapens worden door de meeste mensen geassocieerd met adel, terwijl iedereen in Nederland een familiewapen mag gebruiken en er zelfs nu nog een kan laten ontwerpen. In de Franse Tijd was men dat blijkbaar even vergeten en onder het motto ‘Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap’ werden daarom in 1795 familiewapens op openbare plekken verboden – nog heden vindt men in vele kerken de sporen terug van het enthousiaste beitelwerk op grafzerken, waarmee men deze ‘ongelijkheid’ meende te moeten wegwerken.

Met een familiewapen kun je je overigens wel onderscheiden door het af te laten beelden op speciaal voor de opdrachtgever gemaakt porselein, zilver, damast, portretten, enz. In het verleden werd het zelfs op koetsen afgebeeld, maar de eerste personenauto moeten wij nog tegenkomen met een familiewapen op het portier.

Familiewapens worden tegenwoordig nog het vaakst gebruikt op zegelringen. Deze waren bedoeld om een brief te verzegelen, maar worden nu vooral gebruikt als sieraad. Een variant op de zegelring is een zegelstempel. Dit lag klaar op het bureau en na de afdruk in verwarmde zegellak was een brief verzegeld en wist de ontvanger dat de inhoud alleen door hem/haar gelezen was. In het jeugdboek ‘De brief voor de koning’ door Tonke Dragt speelde een verzegelde brief een hoofdrol en moest de schildknaap Tiuri, die in afwachting was van zijn ridderslag, deze verzegelde brief zien te bezorgen.

Bij het Venduehuis worden nu enkele stempels met agaat en zilver aangeboden. Het betreft lot 1517 en het wordt getaxeerd op 200-400 euro. Eén stempel vertoont het familiewapen van de patriciaatsfamilie Meijners/Meyners, de andere hebben initialen, waarvan één is bekroond met de rangkroon van een graaf: een kroon met drie fleurons en twee parels. Veilingopbrengst: 850 euro.

Benieuwd naar wat er verder op deze veilingen bij het Venduehuis in Den Haag geveild wordt? kijk dan in de online catalogus https://wavemaker.venduehuis.com/auction?auction=507

Afb. 2. Dezelfde wapenstempels, maar nu rechtop, fraai uitgevoerd in agaat en zilver. Foto met hartelijke dank aan het Venduehuis in Den Haag.

 

Podcast Vechtverhalen: Achter de verboden toegang-bordjes van kasteel Rechteren

Afb. Kasteel Rechteren is het enige kasteel in Nederland dat nog steeds in het bezit is van de familie met dezelfde naam: de graven Van Rechteren Limpurg. Hij ziet zichzelf niet als bewoner, maar als beheerder. Hij voelt wel de historische verbondenheid: “Mijn naam is ontleend aan deze plek, het is de oerplek van mijn familie.”

In deze podcast komen Christiaan graaf van Rechteren Limpurg, Erben Wennemars en Wim Eikelboom aan het woord over kasteel Rechteren. Christiaan van Rechteren vertelt onder meer over waarom hij kasteel niet openstelt: “Het is het behoud van de cultuur van het particuliere buitenhuis.” Volgens Erben Wennemars, inwoner van het nabijgelegen Dalfsen, draagt deze geslotenheid ook bij aan de magie van dit kasteel. De landgoederen in Dalfsen geven, volgens hem, statuur aan het dorp.

Link naar de podcast: https://open.spotify.com/episode/0yYKV6D1YqOcvItQIDyi56?go=1&sp_cid=4576b56731ad94e8826068e4ee5a43a8&utm_source=embed_player_p&utm_medium=desktop&nd=1

Boekennieuws: Het Berghse kroniekenhandschrift. Begin van de Gelderse geschiedschrijving

Afb. ‘Het Berghse kroniekenhandschrift’ is eeuwenlang in het bezit geweest van het adellijke geslacht Van den Bergh (een zijtak van de Van Wassenaers), dat in 1486 de titel Rijksgraaf kreeg. In 2017 werd het door Huis Bergh aangekocht en keerde het terug op dit kasteel.

Het Berghse kroniekenhandschrift. Begin van de Gelderse geschiedschrijving gaat over een middeleeuws handschrift en zijn relatie tot de geschiedenis van het hertogdom Gelre rond het midden van de vijftiende eeuw. Het handschrift, rond 1460 geschreven in de volkstaal van het Nederrijngebied, is in 2017 verworven door Stichting Huis Bergh. Het was ooit eigendom van de Van den Berghs, bewoners van kasteel Huis Bergh te ’s-Heerenberg, zoals blijkt uit de ingekleurde tekening van het wapen van deze familie, dat voorin staat als een soort ex libris. De voorliggende publicatie geeft antwoord op een aantal vragen die het handschrift oproept. In opdracht van wie is het gemaakt? Waarom bevat het juist de geschiedenissen van de regio’s Gelre, Holland, Brabant, Mark en Kleef en van de bisdommen Keulen, Luik, Utrecht en Münster? Welke voorbeelden volgde de samensteller? Welke teksten heeft de kopiist overgeschreven? Welke nieuwe feiten onthult het handschrift? Hoe moeten we de 28 pentekeningen, die het manuscript sieren, zien in de Nederrijnse beeldtraditie?

De auteur zoomt in op de roerige periode rond het midden van de 15de eeuw wanneer Adolf van Gelre in opstand komt tegen zijn vader, hertog Arnold van Gelre. Hij beschrijft deze periode bondig en overzichtelijk, met verwijzingen naar de actuele situatie, zoals beschreven in het handschrift, dat immers in deze periode tot stand komt. Het boek bevat tevens een vertaling, met commentaar, van de oudst bekende kroniek van het hertogdom Gelre, namelijk die in het Berghse kroniekenhandschrift. Het verschijnt bij de tentoonstelling ‘Kracht van kronieken. Het oudste geschiedenisboek van Gelderland komt thuis’, te zien in kasteel Huis Bergh van 21 augustus t/m 14 november 2021. Het Berghse kroniekenhandschrift staat daar centraal.

Link naar bestelmogelijkheid: https://verloren.nl/Webshop/Detail/eid/42916

Johan Oosterman (1962) is als hoogleraar verbonden aan de Radboud Universiteit te Nijmegen. Hij was gastconservator van de tentoonstelling ‘Ik, Maria van Gelre’ (Nijmegen, 2018-2019). Hij schreef Ik, Maria van Gelre. De hertogin en haar uitzonderlijke gebedenboek (1380-1429) en Maria van Gelre (1380-1429). Sporen in het landschap, beide verschenen in 2018. Als auteur werkt hij mee aan het Verhaal van Gelderland.

StadsTV Bergh maakte een korte film over de tentoonstelling en de boeken:

10 Downing Street: woonhuis van Hendrik van Nassau-Ouwerkerk en Françoise van Aerssen van Sommelsdijck

De beroemde voordeur van 10 Downing Street in Londen, de ambtswoning van de Britse premier – met Nederlandse bewoners in het verleden. Foto met dank aan https://commons.wikimedia.org/wiki/File:10_Downing_Street._MOD_45155532_(cropped).jpg#/media/Bestand:10_Downing_Street._MOD_45155532_(cropped).jpg

Vanaf vandaag is 10 Downing Street de ambtswoning van Rishi Sunak (1980). Een gedeelte van het nu bestaande huis werd in 1690 door Koning Stadhouder Willem III geschonken aan zijn vertrouweling de Nederlander Hendrik des H.R. Rijksgraaf van Nassau, heer van Ouwerkerk en Woudenberg (1640-1708). Deze werd geboren als zoon van Lodewijk van Nassau, heer van Beverweerd (zelf een bastaardzoon van Stadhouder Maurits) en Elisabeth gravin van Hornes. In het Frans werd hij naar zijn heerlijkheid Ouwerkerk ook wel ‘d’Auverquerque/d’Auverquerk’ genoemd, terwijl deze naam door de Engelsen als ‘Overkirk’ werd uitgesproken. 10 Downing Street stond in het verleden daarom ook wel bekend als Overkirk House.

Afb. 2. Hendrik des H.R. Rijksgraaf van Nassau, heer van Ouwerkerk en Woudenberg (1640-1708), foto ©National Portrait Gallery (NPG D574).
Afb. 2. Hendrik des H.R. Rijksgraaf van Nassau, heer van Ouwerkerk en Woudenberg (1640-1708), foto ©National Portrait Gallery (NPG D574).

Hij trad al jong in dienst van het Staatse leger en werd in 1666 benoemd tot Stalmeester van de jonge Prins Willem, de latere Koning Stadhouder. Hij stond in de gunst van de Prins en hieraan droeg niet alleen zijn verwantschap bij – zij waren achterneven – maar ook omdat hij het leven van de Prins redde: in de strijd bij St. Dénis (1678) had een aanvaller zijn pistool al op de borst van de Prins gezet, toen Hendrik van Nassau ingreep en hem het leven redde.

Afb. 3. Françoise van Aerssen van Sommelsdijck (1642-1720), foto ©National Portrait Gallery (NPG D1723).
Afb. 3. Françoise van Aerssen van Sommelsdijck (1642-1720), foto ©National Portrait Gallery (NPG D1723).

Na zijn benoeming in de Ridderschap van Utrecht (1674) volgde de verheffing tot H.R. Rijksgraaf in 1679 door Keizer Leopold I. Hij begeleidde de Prins, inmiddels Stadhouder Willem III geworden, op zijn tocht naar Engeland, waar deze Koning werd. Een indrukwekkende militaire carrière volgde met roem op de slagvelden en uiteindelijk een benoeming tot Veldmaarschalk (1703). Willem III benoemde hem in Engeland aan zijn Hof tot Opperstalmeester en twee van zijn dochters huwden in de Engelse adel: Isabella met de 2nd Earl of Bath en Lucia Anna met de 2nd Earl of Bellomont. Zijn laatste veldtocht werd hem fataal. In 1708 werd hij bij het Beleg van Rijsel ziek en overleed aldaar. Zijn lichaam werd naar Nederland vervoerd en bijgezet in de familiegrafkelder te Ouderkerk.

Het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek zegt over hem: “Hij stond bekend als dapper, gehecht aan Willem III en belangeloos maar zeer driftig, op het einde zijns levens als ondraaglijk hartstochtelijk, zoodat men zelfs van krankzinnigheid sprak.”

Zijn weduwe, Françoise van Aerssen van Sommelsdijck (1642-1720), mocht het huis in Downingstreet ook na zijn overlijden blijven gebruiken en pas na haar dood in 1720 keerde het terug in het bezit van de Kroon en werd in latere jaren de officiële ambtswoning van de premier. Françoise behoorde tot het geslacht Van Aerssen, waarvan een tak als Van Aerssen Beijeren van Voshol binnen de Nederlandse adel voortleeft. Zij werd begraven in Westminster Abbey. Uit hun huwelijk werden acht kinderen geboren, waarvan er twee jong stierven en twee op het slagveld sneuvelden. De oudste overgebleven zoon werd in de Engelse adel verheven met de titel Earl of Grantham, maar zowel diens twee zoons als zijn enige neef overleden voor hem, zodat deze tak in de mannelijke lijn uitstierf. In de vrouwelijke lijn zijn er echter binnen de Engelse adel en aristocratie nog vele nakomelingen van Hendrik van Nassau en Françoise van Aerssen in leven.

Venduehuis Post-War and Contemporary Art: zaalveiling wo. 19 okt. en online veiling do. 20 okt. met beeld Koningin Wilhelmina door Charlotte barones van Pallandt

Afb. 1.

Op woensdag 19 oktober is er een zaalveiling bij het Venduehuis in Den Haag en op donderdag 20 oktober eindigt hier een online veiling. Beide betreffen Post-War & Contemporary Art veilingen. Bij de zaalveiling wordt het beeld van Koningin Wilhelmina geveild van de beeldhouwster Charlotte barones van Pallandt. Lees het verhaal hierbij hieronder en kijk voor de online catalogi om te zien wat er verder geveild wordt op https://wavemaker.venduehuis.com/auction?auction=494 en  https://wavemaker.venduehuis.com/auction?auction=495&categories=3&sort=automatically&display=grid

Charlotte barones van Pallandt
Charlotte Dorothée barones van Pallandt (1898-1997) werd geboren als dochter van Jan Anne baron van Pallandt, heer van Walfort, en Sarah Agnes Sophie barones van Pallandt, die een verre neef en nicht van elkaar waren. Zij groeide op huis Schaarsbergen op in een gezin met een ouder zusje, twee jongere zusjes en een jonger broertje, maar haar oudste zusje overleed al jong op 13-jarige leeftijd. Haar vader was kamerheer i.b.d. van Koningin Wilhelmina en daarnaast majoor-commandant vrijwillig automobielcorps.

Zij huwde in 1919 Joachim Adolph Zeyger graaf van Rechteren Limpurg uit een puissant rijke zijtak van deze familie en ging met hem in Wenen wonen, waar hij als gezantschapsattaché werkzaam was. Het huwelijk hield niet lang stand en vijf jaar later besloten zij uiteen te gaan. Hierna wijdde zij zich geheel aan haar grote passie en werd de belangrijkste Nederlandse beeldhouwster van de 20e eeuw.

Haar meest bekende werk is het monumentale beeld dat zij van Koningin Wilhelmina maakte en dat velen kennen voor Paleis Noordeinde in ’s-Gravenhage. Een gesigneerd exemplaar van dit beeld wordt nu op deze veiling aangeboden. Het betreft lot 78 en wordt getaxeerd op 7000-10.000 euro. Veilingopbrengst: 7000 euro.

Link naar de biografie van Charlotte van Pallandt in het Vrouwenlexicon: http://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Van_Pallandt

Benieuwd naar wat er verder op deze veilingen bij het Venduehuis in Den Haag geveild wordt? kijk dan in de online catalogi https://wavemaker.venduehuis.com/auction?auction=494 en  https://wavemaker.venduehuis.com/auction?auction=495&categories=3&sort=automatically&display=grid

Afb. 2. Charlotte Dorothée barones van Pallandt (1898-1997).