Slot Zuylen: opening tentoonstelling ‘Barones in oorlogstijd’

Afb. 1. Lucile barones van Tuyll van Serooskerken onthulde het bord met daarop de leden van de familie Van Tuyll van Serooskerken tijdens de Tweede Wereldoorlog op Slot Zuylen. Bovenaan haar grootouders Van Tuyll van Serooskerken-Van Lynden en onderaan, derde van links, haar vader.

Op Slot Zuylen vond afgelopen zaterdag de feestelijke opening plaats van de tentoonstelling ‘Barones in oorlogstijd’. Deze tentoonstelling zou al in het voorjaar starten, maar moest vanwege de Coronamaatregelen uitgesteld worden. Zaterdag 15 augustus was het zover en een betere datum had niet uitgekozen kunnen worden; op deze dag was het 75 jaar geleden dat Japan capituleerde, waarmee er een einde kwam aan de Japanse bezetting van Nederlands-Indië. Fier wapperde daarom de Nederlandse vlag op het kasteel. Deze Japanse bezetting had ook gevolgen voor de familie Van Tuyll van Serooskerken: de tweede zoon van het echtpaar Van Tuyll van Serooskerken-Van Lynden (de bewoners van Slot Zuylen in deze oorlogsjaren) sneuvelde in de Slag in de Javazee (1942) en zijn echtgenote en twee dochtertjes zaten jarenlang onder zeer zware omstandigheden in Japanse interneringskampen gevangen.

Afb. 2. V.l.n.r. Willem te Slaa (de nieuwe directeur van Stichting Slot Zuylen), Joyce Sylvester (voorzitter van de Raad van Toezicht van Slot Zuylen), Lucile van Tuyll van Serooskerken (oud-voorzitter bestuur Stichting Slot Zuylen en nu beschermvrouwe), met in haar handen het magazine ‘Barones in oorlogstijd’, en Daan de Roo van Alderwerelt (lid Raad van Toezicht), die net als Lucile van Tuyll een kleinkind is van het echtpaar Van Tuyll van Serooskerken-Van Lynden.

Na een welkomstwoord door Willem te Slaa, sinds kort directeur van Stichting Slot Zuylen, werd de tentoonstelling geopend door Lucile barones van Tuyll van Serooskerken, die onlangs Koninklijk onderscheiden werd vanwege onder meer haar inzet voor Slot Zuylen. In haar toespraak noemde zij de vele tentoonstellingen, die er in de afgelopen jaren op Slot Zuylen geweest zijn. Nu terugkijkend vond zij dat de tentoonstellingen steeds professioneler waren geworden. Zij roemde hierbij de inzet van de vele vrijwilligers. Het was altijd haar wens geweest om een tentoonstelling over de Tweede Wereldoorlog samen te stellen. Zij had grote bewondering voor haar grootmoeder, die in deze moeilijke jaren een zeer sterke vrouw was en – het moest maar eens gezegd worden – naast al die heren Van Tuyll, waren er in de geschiedenis van Slot Zuylen ook heel veel sterke vrouwen geweest.

Afb. 3. Slot Zuylen: tot 1951 bewoond door de familie Van Tuyll van Serooskerken en sindsdien ondergebracht in een stichting en nu als museum te bezoeken.

Haar grootmoeder, Lucile Agnes barones van Tuyll van Serooskerken-barones van Lynden (1889-1978), maakte veel mee: haar echtgenoot  zat vijf maanden geïnterneerd, één zoon werd als krijgsgevangene naar Duitsland afgevoerd, drie anderen moesten onderduiken en er waren zorgen om een dochter, die verpleegster was in Arnhem en een zoon, die met zijn gezin in Nederlands-Indië zat. Er waren ook onderduikers in het kasteel en toen de Duitsers het kasteel wilden doorzoeken, durfden zij de donkere zolder niet als eersten op. Haar grootmoeder werd met een dreigende bajonet gecommandeerd om als eerste te gaan, maar resoluut weigerde zij dat. Ook in kleine dingen toonde zij haar verzet; zo werden de lintjes in strikken om het textiel van oranje kleur en werden ook de toetjes soms oranje.

Afb. 4. De vitrine met daarin herinneringen aan Alexander Frederik baron van Tuyll van Serooskerken (1912-1942), die in de Slag in de Javazee sneuvelde. Rechtsonder het rugzakje, waarmee zijn driejarige dochtertje uit het Japanse interneringskamp in Nederland aankwam – een ontroerende getuige van zware jaren in gevangenschap.

Ook Lucile van Tuyll was blij met deze 15e augustus als uiteindelijke openingsdatum, Zij noemde als één van de hoogtepunten op deze tentoonstelling het rugzakje van haar nichtje Lucile, dat deze uit de Japanse interneringskampen had meegenomen en dat zij met repatriatie na de oorlog had gedragen naar Slot Zuylen, met daarin haar schaarse bezittingen. Speciaal voor deze tentoonstelling is het nu door haar vanuit Engeland uitgeleend.

Ook benieuwd naar deze en andere verhalen rondom de kasteelbewoners in oorlogstijd? Bezoek dan zelf Slot Zuylen en bekijk hier in de verschillende kamers en zalen de foto’s, voorwerpen en persoonlijke documenten! Het kasteel is van donderdag t/m zondag te bezoeken van 11.00-16.00 uur. Bij deze tentoonstelling is een magazine verschenen, dat rijk geïllustreerd is en ook boordevol verhalen staat over de familie Van Tuyll van Serooskerken op Slot Zuylen in oorlogstijd. Het is in de slotwinkel te koop, maar kan ook via de website online besteld worden.

Link naar de website van Slot Zuylen www.slotzuylen.nl.

Afb. 5. Het magazine ‘Barones in oorlogstijd’: boordevol verhalen en afbeeldingen – te koop in Slot Zuylen of te bestellen via de website www.slotzuylen.com.

Overleden: D.E.L.M.J.H. baron de Loë, heer van Mheer (1930-2020)

Afb. Het familiewapen De Loë.

Degenhard Edmund Levin Maria Josef Hubertus (‘Degi’) baron de Loë, heer van Mheer, geboren kasteel Mödrath bij Kerpen (Rheinland) 9 september 1930, landeconoom, oud-beschermheer en lid van verdienste Schutterij St. Sebastianus Mheer, Ridder van Eer en Devotie van de Souvereine Militaire Orde van Malta, Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, overleden kasteel Mheer 7 augustus 2020, zoon van Walter Levin Marie Hubertus Ghislain baron de Loë, heer van Bergerhausen, en Paula Theodora Agnes Maria Josepha Aloysia Huberta Freiin von Dalwigk zu Lichtenfels, weduwnaar van Ghislaine Madeleine Augustine Marie Charlotte barones de Loë née jonkvrouw van Rijckevorsel.

Op zaterdag 15 augustus vond het afscheid in Mheer plaats, waarbij de rouwstoet begeleid werd door schutters, de tambour-maîtres en de vaandels van jonkheid, harmonie en schutterij. Jonkheid St. Aloysius, harmonie St. Cecilia en schutterij St. Sebastianus brachten hun laatste groet en eerbetoon door het vormen van een erehaag. Op de familiebegraafplaats, met uitzicht op kasteel Mheer, klonken de Taptoe door de harmonie, saluutschoten door de schutterij en kamerschoten door de jonkheid.

Link naar een In Memoriam op de website van Schutterij St. Sebastianus https://www.schutterijmheer.nl/728-in-memoriam-degenhard-baron-de-loe

Hieronder een korte impressie van de aankomst van de rouwstoet bij de kerk in Mheer:

Geboren: Laman Trip

Afb. Het familiewapen Laman Trip.

Jonkheer Hayo Diederik Paul Tjerk Laman Trip, geboren Blaricum 4 augustus 2020, zoon van jonkheer Rutger Egbert Laman Trip en Marije Laura Marianne Laman Trip née Vomberg.

Kasteel Amerongen: unieke Indiase beddensprei

Afb. 1. De unieke beddensprei op kasteel Amerongen. Materiaal: zijde en katoen , datering:1740-1750 , herkomst: India afmeting: 335 x 280 cm. Foto met hartelijke dank aan kasteel Amerongen.

Op kasteel Amerongen is nu een unieke Indiase beddensprei te zien. Deze zomers gekleurde sprei was altijd al onderdeel van de collectie, maar vanwege de enorme afmetingen lastig tentoon te stellen. Dankzij Vereniging Rembrandt en Turing Foundation is dit nu wel mogelijk gemaakt in het kader van ‘De kracht van onze Nederlandse Collecties.’

Dit bijzondere doek uit circa 1740 wordt ook wel een palempore genoemd, Perzisch voor beddensprei. Het in India gemaakte katoenen doek is met zijde geborduurd. Centraal staat een bloeiende boom met bloemen en bladeren, omringd door fluitende vogels en zoemende insecten. ”Een van de mooiste en vrolijkste stukken uit de collectie is nu eindelijk te zien. Ik zou hier elke dag wel wakker onder willen worden”, aldus conservator Lodewijk Gerretsen.

Mix van culturen
In India werden de Europese motieven en stijlkenmerken gecombineerd met Oosterse. Het motief van de bloeiende boom op de sprei is bijvoorbeeld afkomstig uit de Perzische cultuur. De verschillende grote bloemen zijn in een oosterse stijl geweven, maar de vormen van de bladeren zijn weer overgenomen van Engels borduurwerk en Vlaamse wandtapijten. Vermoedelijk hebben ook Europese prenten als voorbeeld gediend voor de vier vazen met boeketten die in de hoeken zijn afgebeeld. Deze uitwisseling van oosterse en westerse elementen leidde zo tot een verrassende mix van culturen.

Textielengelen
De huidige stoffering van het interieur van kasteel Amerongen wordt nog steeds met veel zorg bewaard. Sinds 1979 ontfermt een groep vrijwilligers onder leiding van een textielrestaurator zich over deze kwetsbare stoffen. Omdat deze werkgroep met engelengeduld het historische textiel in stand houden worden zij de Engelen genoemd. De presentatie van deze Indiase sprei, een van de topstukken van de textielcollectie, is dan ook een Ode aan de Engelen.

Wilt u de Ode aan de Engelen komen bewonderen? Dat kan. Vanwege de zomervakantie is het aan te raden om entreekaarten te reserveren via de website http://www.kasteelamerongen.nl.

Afb. 2. Kasteel Amerongen: unieke Europese adellijke wooncultuur in een eeuwenoud huis.

Boekennieuws: Dekema State Jelsum. Biografie van een landgoed

Afb. Het schilderachtige Dekema State is een zeldzaam geworden compleet ensemble van huis, bewaard gebleven interieur en omringende fraaie tuinen in Friesland.

De rijke geschiedenis van het slot Dekema State, dat in het oude Friese terpdorp Jelsum staat, gaat terug tot de late middeleeuwen. Geruime tijd bestaat er een band tussen de state en het Stadhouderlijk Hof in Leeuwarden. In het begin van de negentiende eeuw krijgt het huis de functie van buitenplaats. Vervolgens revitaliseren twee generaties van opvolgende landheren het complex weer tot landgoed. In deze ‘geschiedenis van de lange duur’ weerspiegelt zich de voor Friesland kenmerkende band tussen voornaam buitenleven en grootgrondbezit. Al meer dan honderd jaar ontneemt een hoge muur het zicht vanuit het dorp op tuin en huis. In dit boek kijken de auteurs op verschillende manieren achter die muur: ze brengen de geportretteerden tot leven, verhalen de band tussen state en dorp en belichten de waarde van dit bijzondere landgoed als Fries historisch erfgoed.

Dekema State was eeuwenlang in het bezit van de adellijke geslachten Camstra, Dekema, Unia en Doys. Daarna kwam het door vererving via de patriciaatsfamilie Houth terecht bij het geslacht Van Wageningen, dat ook in het blauwe boekje van het Nederland’s Patriciaat is terug te vinden. De state heeft een zeer fraaie galerij met familieportretten, die laat zien wat er op vele andere Friese staten ooit eens geweest moet zijn.

Link naar bestelmogelijkheid: https://www.bornmeer.nl/winkel/deekema-state-jelsum/

ISBN: 9789056156015.
Auteur: -Yme Kuiper, Sjoerd Cuperus
Bindwijze: Gebonden
Pagina’s: 704
Prijs: € 49,90

AiN te gast in radio-uitzending J.G.L.W. op NPO Radio1

Afb. 1. V.l.n.r. John Töpfer, directeur AiN, en de presentatoren Wouter Bouwman en Roelof de Vries van J.G.L.W. Foto met hartelijke dank aan Rianne Spit.

Op woensdag 29 juli was AiN te gast op Radio 1 bij het programma J.G.L.W. (Jaren die ook Geen Lieverdjes Waren). In deze uitzending stond de grondwetswijziging van 1848 centraal, waarmee de adel als stand werd afgeschaft. De presentatoren Roelof de Vries en Wouter Bouwman vroegen aan John Töpfer, directeur AiN, onder meer wat hiervan concreet de gevolgen waren en of de adel hierdoor geen invloed meer kon uitoefenen. Volgens John Töpfer viel dat echter mee en veranderde er in de praktijk niet zoveel.

Het hele interview terugzien en -luisteren? Kijk dan op https://www.nporadio1.nl/jglw/onderwerpen/62487-2020-07-29-in-1848-werd-de-adelstand-afgeschaft

Afb. 2. Volgens John Töpfer veranderde er na 1848 niet heel veel: “Dat betekende in de praktijk dat de adel eigenlijk nog steeds oververtegenwoordigd was in de Eerste Kamer.” Screenshot met hartelijke dank aan J.G.L.W.

 

Afb. 3. Een foto op corona-afstand met beide presentatoren van J.G.L.W. na afloop in de studio. In het midden: Roelof de Vries en rechts Wouter Bouwman. Foto met hartelijke dank aan Rianne Spit.

Oranjehotel: inscripties De Blocq van Scheltinga gevonden

Afb. Jonkheer Daniël de Blocq van Scheltinga. Bron: http://resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/lemmata/bwn5/blocq

De site van de NOS meldt dat vier TU Delft studenten inscripties hebben gevonden in de muur van een dodencel van het Nationaal Monument Oranjehotel in Scheveningen. Het betreft een kalender van mei 1945 tot en met november 1945 en “Eisch 11/9/45 Dood”. Degene die het in de muur kerfde, was jonkheer Daniël de Blocq van Scheltinga (1903-1962). Hij meldde zich in 1932 als lid van de NSB aan en in de oorlogsjaren werd hij tot burgemeester van Wassenaar benoemd. Na de oorlog werd hij in het Oranjehotel gevangen gezet. De aanvankelijke eis was de doodstraf, maar de uitspraak werd levenslang, wat in hoger beroep tot 20 jaar werd teruggebracht. Na een gratieverzoek kwam hij in 1953 vrij.

Link naar het bericht op de site van de NOS: https://nos.nl/artikel/2342175-delftse-studenten-ontdekken-teksten-nsb-er-in-cel-oranjehotel.html
Link naar zijn biografie in het Biografisch Woordenboek van Nederland: http://resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/lemmata/bwn5/blocq

Zomerpret omstreeks 1898: twee jonkers en vijf freules op de ezelwagen

Afb. De kinderen Van der Wyck en Steengracht op de ezelwagen, foto collectie Stichting Adel in Nederland.
Afb. De kinderen Van der Wyck en Steengracht op de ezelwagen, foto collectie Stichting Adel in Nederland.

Terwijl op het balkon de ouders trots toekijken, poseren voor de fotograaf de neefjes en nichtjes Van der Wyck en Steengracht. Geduldig en op hun paasbest gekleed in matrozenpakjes en met haren in de krul en grote zonnehoeden op kijken zij in de camera.

Zou het lang geduurd hebben voor de ezel en het enigszins sneue hondje stil stonden? Voor de jongste rechts, freule Nettie, duurde het blijkbaar allemaal te lang en haar gezichtje is nogal bewogen op de foto.

Van links naar rechts: jonker Joan Steengracht, freule Etta van der Wyck, jonker Alex van der Wyck, freule Kitty van der Wyck, freule Etta Steengracht, freule Herma van der Wyck en freule Nettie van der Wyck.