Weekendtip: Open Tuindag Hindersteyn zondag 1 juli

Afb. Ridderhofstad Hindersteyn van de voorzijde gezien.
Afb. 1. Ridderhofstad Hindersteyn van de voorzijde gezien met links herkenbaar de middeleeuwse woontoren.

Dit weekend zijn op zondag 1 juli de tuinen van ridderhofstad Hindersteyn in Langbroek (Utrecht) opengesteld. Deze zeven eeuwen oude ridderhofstad is in het verleden eigendom geweest van adellijke families als Van Zuylen van Nijevelt en De Wijkerslooth de Weerdesteyn en is nu in het bezit van het geslacht Geytenbeek, dat het huis en de tuinen met veel zorg en liefde tot nieuwe bloei heeft gebracht.

Afb. 2. Thee en koffie drinken kan natuurlijk op deze dag mét zelfgebakken taart met vruchten en bessen uit eigen tuin.

De tuinen bevatten veel bijzondere elementen die het een bezoek meer dan waard maken. Zo is er een slangenmuur met leifruit, zijn er meerdere kassen – waaronder de oudste nog bestaande ijzeren kas in Nederland – is er een doolhof en een oranjerie met daarbij een grote moestuin.

Afb. 3. Een uitnodiging waaraan je niet voorbij kunt gaan.

Op beide dagen bent u van 10.00 tot 17.00 uur welkom en is er niet alleen de gelegenheid om te genieten van de vele mooie plekken en doorkijkjes op Hindersteyn, maar kunt u ook iets drinken bij het theehuis.

Vergeet vooral niet een kijkje te nemen bij het aanbod van producten uit de eigen tuin, want deze zijn een heerlijke aanrader! De entree is 3,50 euro per persoon (pinnen is niet mogelijk!) en de opbrengst is helemaal bestemd voor de instandhouding van het huis en de tuinen.

Meer weten? Kijk op de website https://hindersteyn.nl/open-tuindag/.

Kasteel Ruurlo en de rustende Venus

Afb. 1. Kasteel Ruurlo oprijzend uit de grachten met zijn vele waterlelies.

In kasteel Ruurlo is het Museum MORE gevestigd met een bijzondere collectie Willinks en de schilderijen hadden zich geen beter onderkomen kunnen wensen. Het kasteel biedt een wonderschoon decor met zijn ingelegde parketvloeren, betimmeringen en fraaie plafonds.

Afb. 2. Het 18e-eeuwse stucplafond in de grote zaal.

Hoogtepunt is de grote zaal, die als trouwzaal in gebruik is, en waarin een kostbaar stucplafond uit de 18e eeuws te zien is met een rustende Venus, de godin van de liefde. Het plafond is zeer gedetailleerd en in hoogreliëf uitgevoerd.

Ook benieuwd naar kasteel Ruurlo en de fraaie collectie Willinks? Kijk voor bezoekmogelijkheden op www.museummore-kasteelruurlo.nl.

Afb. 3. De grote zaal is in gebruik als trouwzaal en een mooier plafond dan dit, met de godin van de liefde, is niet denkbaar.

De jonkheer en juffrouw Koosje

Afb. Het portret van Jacoba Jansen in de collectie van kasteel Heeswijk.
Afb. Het portret van Jacoba Jansen in de collectie van kasteel Heeswijk.

Onderstaand verhaal is één van de verhalen die in het vorige week verschenen digitale magazine van AiN stond. Bent u ook benieuwd naar dit digitale magazine? Voor 17,50 euro per jaar wordt u donateur en steunt u ons in onze werkzaamheden. U ontvangt dan vier keer per jaar het digitale magazine en krijgt voorrang bij door AiN georganiseerde excursies. Voor meer informatie mail naar nieuwsbrief@adelinnederland.nl.

Wie in de grote zaal van kasteel Heeswijk de portrettengalerij van de familie Van den Bogaerde van Terbrugge bekijkt, ziet daar tussen al deze adellijke allure ook het portret hangen van Jacoba Jansen (1842-1915), in de wandeling ‘Juffrouw Koosje’ genaamd. Koosje werd geboren als Jacoba Janssen, dochter van de hoofdonderwijzer van Heeswijk en kreeg een relatie met jonkheer Donat Thédore Albéric van den Bogaerde van Terbrugge (1829-1895).

Zij woonden ongehuwd samen op het kasteel Nemerlaer en ontvingen hier hun vrienden, die zelfs op hun beider verjaardagen werden uitgenodigd. Hun gasten waren steeds vol lof over hun gastvrijheid en zo schreef één van hen: “Jhr. en Mejuffrouw. Hiermede mijn woorden m.i. nagekomen te zijn, zeg ik UEd (Uw Edele – red.) dank voor de goede ontvangst, ’t gulle onthaal en den aangenamen kout (conversatie – red.)…”

Na het overlijden in 1890 op kasteel Heeswijk van de broer van jonkheer Albéric verhuisde hij met juffrouw Koosje naar kasteel Heeswijk. Hier overleed hij in 1895, nadat hij enkele uren voor zijn overlijden kerkelijk gehuwd was met juffrouw Koosje; zo kon hij op zijn sterfbed toch nog de laatste sacramenten ontvangen.

Voor Koosje was bij testament goed gezorgd: zij kreeg een toelage van 500 gulden per maand en het recht om de kastelen Heeswijk en Nemerlaer te blijven bewonen met daarin alle aanwezige meubelen. Hier lieten de erfgenamen uit de familie Van den Bogaerde het niet bij zitten en in 1896 werd zij afgekocht voor 61.500 gulden (nu ruim 850.000 euro) onder de voorwaarde o.a. dat zij de kastelen binnen twee maanden verlaten zou hebben.

En hoe het verder ging met de nu vermogende juffrouw Koosje? Zij huwde, inmiddels vierenvijftig jaar oud, datzelfde jaar Johannes Hendrikus van Balkom, die drieëntwintig jaar jonger was dan zij. Als smid had hij in het poortgebouw van kasteel Heeswijk gewoond en kende hij het spreekwoord ‘een ijzer in het vuur hebben’ blijkbaar goed. Hij had geduldig zijn tijd afgewacht en trouwde nu een vermogende vrouw. Juffrouw Koosje overleed in 1915 tweeënzeventig jaar oud. En haar weduwnaar? Hij hertrouwde twee jaar later op tweeënvijftigjarige leeftijd met een bruid van eenentwintig jaar en kreeg met haar zes kinderen.

Het portret van Juffrouw Koosje hangt tegenwoordig tussen de familieportretten in de grote zaal op kasteel Heeswijk – een plek waar zij in het verleden niet tussen hoorde, maar waar het heel terecht nu wel hangt.

Bron o.a.: R.W.A.M. Cleverens (1991). Kasteel Heeswijk en de geslachten Van den Bogaerde van Terbrugge en De Looz-Corswarem. Heeswijk.

Juninummer magazine AiN: boordevol verhalen

Afb. Op de voorkant kasteel Heeswijk en in het magazine een uitgebreide fotoreportage en bijzondere verhalen over de kasteelbewoners.

De Stichting Adel in Nederland geeft voor haar donateurs een digitaal magazine uit, dat vier keer per jaar per mail wordt toegestuurd. Afgelopen week ontvingen de donateurs het juninummer en ook dit keer staat het magazine met 55 pagina’s weer boordevol verhalen, informatie, een interview, boekennieuws, nieuws over tentoonstellingen en genealogisch nieuws.

Afb. 2. In Zutphen vond op zondag 10 juni de officiële opening plaats van de tentoonstelling ‘Adel in beeld’ in aanwezigheid van onder meer nakomelingen uit de adellijke families Schimmelpenninck van der Oye en Van Heeckeren.

Inhoudsopgave

Kasteel Heeswijk & de familie Van den Bogaerde van Terbrugge, door John Töpfer
Het linnengoed van mijn tante Odette, door Elsabe Kalsbeek – barones Schimmelpenninck van der Oije
Opening tentoonstelling ‘Adel in beeld’, door John Töpfer
Zwanenbroeders: een thriller in adellijke kringen, door John Töpfer
Tentoonstelling in Vollenhove: Oldruitenborgh en Oranje, door John Töpfer
De Tuin der Lusten op 22, 23 en 24 juni op Oolde
Boekennieuws: Adellijke affaires
Het verhaal bij een archiefstuk (1): het testament van de douairière Schimmelpenninck van der Oye, door John Töpfer
Tentoonstelling op kasteel Cannenburch: Hoog bezoek!, door John Töpfer
Thuis heb ik nog een ansichtkaart (5): Postbus Verwolde, door drs. CeesJan Frank.
De bijzetting van de Friese edelman Schelte van Aysma, door André A. Buwalda
Bijzonder verleden (2): Jonkheer Volker Repelaer – niks voor zichzelf, maar alles voor Deelerwoud, door John Töpfer
Geboren, getrouwd en overleden in de adellijke families: Van Imhoff, Krayenhoff, Mock, Van Panhuys, Van Swinderen, Van Rappard, Wichers, Van de Poll, Backer, Van Lynden, Van Voorst tot Voorst, De Ranitz, Hooft Graafland, Van Tuyll van Serooskerken, Van Rijckevorsel van Kessel, Van den Brandeler, Bowier, Flugi van Aspermont, Van Aerssen Beijeren van Voshol, Van Bevervoorden tot Oldemeule, Van der Borch tot Verwolde van Vorden, Radermacher Schorer, Van Kretschmar van Veen, Van den Bosch, Von Maltzahn, Van Heemskerck van Beest, Bentinck, De Beaufort.

Word nu donateur en ontvang het magazine
Bent u ook benieuwd naar dit digitale magazine? Voor 17,50 euro per jaar wordt u donateur en steunt u ons in onze werkzaamheden. U ontvangt dan vier keer per jaar het digitale magazine en krijgt voorrang bij door AiN georganiseerde excursies. Voor meer informatie mail naar nieuwsbrief@adelinnederland.nl.

Afb. 3. Eén van de vaste rubrieken: het verhaal bij een archiefstuk. Het einde van dit artikel leest u in het magazine.

Tentoonstelling: Tinco Lycklama een Friese jonker in de Oriënt

Afb. 1. Rondom deze tentoonstelling zijn veel activiteiten georganiseerd.

T/m 9 september is in Beetsterzwaag in het Grietenijhuis deze tentoonstelling te zien over de Friese jonkheer Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1837-1900), die in zijn tijd faam verwierf als schrijver en reiziger. Hij vestigde zich uiteindelijk in Cannes, waar hij grote feesten voor de beau monde gaf. Zijn verzameling kunstvoorwerpen en antiquiteiten, die hij tijdens zijn reizen in het Midden-Oosten verzamelde, zijn nog heden te bewonderen in het museum in Cannes en vertellen het verhaal van deze kleurrijke Friese jonkheer. Voor deze tentoonstelling is een deel nu naar Beetsterzwaag teruggekeerd, waar de verzameling ooit voor het eerst tentoongesteld werd.

Afb. 2. Jonkheer Jan Anne Lycklama à Nijeholt (1809-1891) met het Metalen Kruis vanwege zijn aandeel in de Belgische Opstand.

Het Friese geslacht Lycklama à Nijeholt ontleent zijn achternaam aan de stamvader Lyckele Ebelens, die begin 16e eeuw leefde en wiens nakomelingen zich eerst Lyckles en later Lycklama gingen noemen, wat zoon-van-Lyckle betekent. Het naamsdeel à Nijeholt werd in de vijfde generatie toegevoegd en moet gelezen worden als ‘te Nijeholt’. Nijeholt heet tegenwoordig Nijeholtpade en hier hadden de Lycklama’s veel bezit.

De familie werd in de 17e eeuw actief in de vervening en het laten graven van de Opsterlandsche Compagnonsvaart droeg in grote mate bij aan het succes hiervan. Duizenden hectaren grond werden afgegraven en werden vervolgens in vruchtbare landbouwgrond omgezet, hetgeen aanzienlijk aan het familievermogen bijdroeg. Door hun bezit en huwelijken gingen de Lycklama’s à Nijeholt tot de bestuurlijke elite van Friesland behoren en waren generaties lang grietmannen, die aan het hoofd van de plattelandsgemeenten stonden.

Afb. 3. Jonkheer Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1837-1900).

In 1817 werd jonkheer Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1766-1844) door Koning Willem I in de Nederlandse adel verheven. Hij begon zijn carrière als grietman, bekleedde in de Franse Tijd verschillende functies en werd in 1814 lid van de Grote Vergadering van Notabelen, die over de nieuwe grondwet moest stemmen. Nadien werd eerst hij lid van de Tweede Kamer en uiteindelijk van de Eerste Kamer. Daarnaast was hij lid en voorzitter van de Ridderschap van Friesland en beheerde hij zijn omvangrijke bezittingen.

Zijn kleinzoon, over wie de tentoonstelling gaat, ging in Cannes ging wonen en naar hem is de Tinco Lycklama Foundation genoemd, die deze bijzondere tentoonstelling mede tot stand heeft gebracht.

De adellijke tak van het geslacht Lycklama à Nijeholt stierf in 1917 uit, maar de niet-geadelde takken leven voort en zijn opgenomen in het blauwe boekje van het Nederland’s Patriciaat.

Link naar meer informatie over deze tentoonstelling en de activiteiten rondom: http://www.historischbeetsterzwaag.nl/tinco-tentoonstelling/.

Link naar de website van de Tinco Lycklama Foundation: https://tincolycklama.org/.

Virtus Scriptieprijs voor adelsgeschiedenis: inzending tot 1 okt. 2018.

Afb. Heidi gravin van Limburg Stirum, directeur NKS Kenniscentrum voor Kasteel en Buitenplaats, overhandigde de oorkonde van de Virtus scriptieprijs vorig jaar aan de winnaar Gerrit van Oosterom.

In 2018 reikt de Werkgroep Adelsgeschiedenis voor de tweede maal de Virtus scriptieprijs voor adelsgeschiedenis uit. De virtus scriptieprijs wordt toegekend aan de beste (research)masterscriptie waarin een substantiële rol is weggelegd voor (een aspect van) de adelsgeschiedenis. De winnaar ontvangt naast de scriptieprijs een bedrag van 500 euro en krijgt de mogelijkheid de scriptie te bewerken tot een artikel dat, mits positief beoordeeld door de redactie en twee externe referenten, zal worden geplaatst in Virtus. Jaarboek voor adelsgeschiedenis. De jury van de Virtus scriptieprijs bestaat dit jaar uit Prof. dr. Maarten Prak (voorzitter), dr. Conrad Gietman, dr. Sophie Reinders en dr. Elyze Storms-Smeets.

Deelname kan tot 1 oktober 2018 en de ingezonden scriptie moet uiterlijk op deze datum ontvangen zijn.

Voor meer informatie zie http://www.adelsgeschiedenis.nl/index.php/nl/scriptieprijs.

Voor een kort verslag op AiN van de uitreiking vorig jaar op zie https://www.adelinnederland.nl/uitreiking-virtus-scriptieprijs-aan-gerrit-oosterom/.

Tentoonstelling: Borgkinderen op de Fraeylemaborg

Afb. De adellijke broertjes Evert en Reint Lewe met op de achtergrond de borg Ewsum in Middelstum. Foto met dank aan de Fraeylemaborg.

T/m 30 september is in het koetshuis van de Fraeylemaborg in Groningen de tentoonstelling Borgkinderen te zien. Portretten uit ruim drie eeuwen (1600-1900) vertellen op deze tentoonstelling het verhaal van (adellijke) kinderen op de Groninger borgen.

De portretten laten niet alleen de mode van hun tijd zien, maar tonen ook de kinderen met hun speelgoed of dieren, of soms op de achtergrond het adellijke familiehuis. Voor deze gelegenheid zijn portretten bijeengebracht, die met de geschiedenis van verschillende Groninger borgen te maken hebben, zoals de Fraeylemaborg zelf, maar ook de Menkemaborg, Verhildersum, de Hanckemaborg, borg Ewsum en de Warffumborg.

Aanleiding voor deze tentoonstelling is de recente aankoop van twee kinderportretten die ooit op de Fraeylemaborg zelf hingen. In de onlangs heropende speelkamer kunt u zien hoe het kinderleven er in het verleden uitzag.

Link naar meer informatie en bezoekmogelijkheden van de Fraeylemaborg, zie https://fraeylemaborg.nl/agenda/borgkinderen/

Nieuwe website Ridderschap van Holland

Afb.: Het vignet van de Ridderschap van Holland.

In de afgelopen jaren is er binnen de Nederlandse adel een hernieuwde interesse in dit onderdeel van hun geschiedenis en na de heroprichting van de Ridderschap van Fryslân, Zeeland en Groningen is op 13 juni vorig jaar de oprichtingsakte van de Ridderschap van Holland ondertekend, waarmee ook deze heropgericht is.

Inmiddels heeft de Ridderschap van Holland een eigen website, die sinds de laatste Ridderdag online is: http://ridderschapvanholland.nl/.

Vorig jaar interviewde AiN jonkheer drs. Roeland Elias, voorzitter van de Ridderschap van Holland, en dit interview is hier terug te lezen: https://www.adelinnederland.nl/ridderschap-holland-heropgericht/