
Vandaag vond op de Algemene Begraafplaats aan de Kerkhofdijk in Hattem de onthulling plaats van het gerestaureerde graf van generaal-majoor Frederic Adolph Hoefer (1850-1938) en echtgenote Cornelia Martina barones van Heemstra (1847-1931). Het initiatief voor deze restauratie werd genomen door de Generaal F.A. Hoefer Stichting, die deze restauratie ook financieel mogelijk maakte. Daarnaast waren er ook bijdragen van een genereuze, anonieme particulier, het Cultuurfonds Hattem, Stichting Fonds A.H. Martens van Sevenhoven en de stichting Adel in Nederland.
De heer Hans Veltkamp, secretaris/penningmeester van de Hoefer Stichting, heette de genodigden welkom en vertelde hoe er enkele jaren geleden nog een bordje bij het graf stond als voorbode van een mogelijke ontruiming. Iets wat voor hem ondenkbaar was, want ‘Hoefer behoort tot de belangrijkste inwoners van Hattem en zou eigenlijk met terugwerkende kracht tot ereburger benoemd moeten worden’. Hij sloot zijn welkom af met de wens ‘Goed voorbeeld doet goed volgen’, want hij zag dit als een goede start voor meer restauraties op deze begraafplaats.

Vervolgens vertelde de heer Koos van Olst, voorzitter van het Sint Annagilde van Hattem, hoe de restauratiewerkzaamheden tot stand gekomen zijn. Zo werd onder meer het hele hekwerk ontroest, moest de gebroken grafsteen gelijmd worden, zijn de letters zwart gemaakt en is er onder het grint worteldoek aangebracht. Aan de werkzaamheden werkten negen personen mee ‘in broederverband’, zoals hij dit noemde, vanwege hun lidmaatschap van het Sint Annagilde.

Daarna kreeg John Töpfer, directeur stichting Adel in Nederland het woord. Hij noemde zijn aanwezigheid om persoonlijk redenen bijzonder, omdat zijn voorvader Hermanus van Meekeren in 1785 broeder werd van het Sint Annagilde, samen met de bekende patriot Herman Willem Daendels. Generaal Hoefer is van grote betekenis geweest vanwege zijn inzet voor cultureel erfgoed in en ver buiten Hattem en de Hoefer Stichting is in zijn voetsporen getreden. Maar Generaal Hoefer is ook vanwege zijn historisch onderzoek van groot belang geweest. Zo inventariseerde en beschreef hij alle graven in de Grote of Andreaskerk, waardoor nu precies de plek bekend is waar genoemde Hermanus van Meekeren is bijgezet.
Barones Van Heemstra: gouvernante van een toekomstige Koningin
In de inleiding van zijn boek noemde Hoefer de kerkvloer met grafzerken een ‘brokkelvloer’, waarbij hij ‘elk steentje naar waarde’ probeerde te schatten. Voor de stichting Adel in Nederland is het graf van Frederic Adolph Hoefer zeker een steen met grote historische waarde, vanwege zijn inzet voor het cultureel erfgoed, maar ook vanwege zijn huwelijk met Cornelia Martina barones van Heemstra. Zij was gouvernante van de latere Koningin Wilhelmina en hofdame van Koningin Emma. Dit graf vertelt hiermee een heel bijzonder en zelfs koninklijk verhaal.
‘Van grote cultuur-historische waarde’, noemde John Töpfer het historische gedeelte van deze begraafplaats en hij vond het een gaaf bewaard gebleven funerair landschap. Zo zijn er bijzondere grafmonumenten te zien, maar uiteindelijk heeft élk ‘steentje’ hier zijn waarde. Deze vertellen de verhalen van rangen en standen, maar ook kleurrijke en tragische verhalen die verbonden zijn met de inwoners uit het verleden van Hattem.
Hier ligt bijvoorbeeld de jonkheer ‘Met zijn lange ouderwetsche jas, zijn tot de schouders afhangende haren’ begraven, wiens ‘uiterlijk soms meer van een geestverschijning dan van een mensch van vleesch en bloed’ was, maar ook een tragisch jong verdronken baron en een gerespecteerd lid van de Provinciale Staten, die in de 19e eeuw een relatie aanging met een gehuwde barones, waaruit in het geheim een kind voortkwam. Hier zijn burgemeesters van Hattem bijgezet, waaronder een baron Van Heemstra, maar ook andere plaatselijke notabelen, zoals de weduwe van Hattems beroemdste inwoner, Herman Willem Daendels, die door hem geschaakt werd.
Het stenen archief van Hattem
De Stichting Generaal F.A. Hoefer heeft samen met het Sint Annagilde het initiatief voor deze geweldige restauratie genomen en ook John Töpfer sprak de wens uit, dat dit de start mag zijn van meer restauraties om dit uniek gelegen en goed bewaard gebleven funeraire erfgoed voor de toekomst te behouden. Hij noemde deze begraafplaats ‘het stenen archief van Hattem’.

Tot slot kreeg Nadieh Scheffel, beheerder van deze begraafplaats, het woord en zij gaf alle lof aan de zeer betrokken vrijwilligers, die ongelooflijk veel werk hebben verricht in weer en wind, met dit geweldige resultaat. In samenwerking met Nadieh Scheffel is het idee ontstaan om een werkgroep op te richten, om oude graven schoon te maken en de teksten weer leesbaar te maken. Ook is er het idee om de verhalen bij deze graven zichtbaar maken met behulp van een QR-code.
De bijeenkomst werd afgesloten met een gezellig samenzijn in De Voorburcht aan het Tinneplein in Hattem, waar volop nagepraat werd over de mogelijkheden om de geschiedenis van de begraafplaats tot leven te brengen.
Oproep
Wilt u als vrijwilliger meewerken aan het herstel van grafmonumenten op het oude, historische gedeelte van de Algemene Begraafplaats aan de Kerkhofdijk in Hattem? Mail dan naar info@adelinnederland.nl.






















