Tulpenbal 25 mei (er zijn nog steeds kaarten te koop!): in gesprek met Amélie Rübcke von Veltheim, Vincent von Preuschen en Clemens van Steyn

Op zaterdag 25 mei vindt voor de 10e keer het Tulpenbal plaats in een weekend vol activiteiten. Gasten uit binnen- en buitenland, van adel en niet van adel komen dit keer in de sfeervolle, historische zalen van het Kurhaus bijeen voor een feestelijke avond in stijl en met traditie, waar een ongedwongen sfeer en ontmoeting in vriendschap voorop staan. De kaartverkoop is inmiddels in volle gang en ook u kunt hierbij aanwezig zijn door kaarten te bestellen via https://www.tulipsball.com/tickets/

Afgelopen week sprak AiN in Leiden met Amélie Rübcke von Veltheim, Vincent von Preuschen von und zu Liebenstein en Clemens van Steyn om te horen over hun inzet en motivatie voor het Tulpenbal en waarom zij het Tulpenbal een aanrader vinden – zeker nu het tweede lustrum zo groots gevierd wordt!

Afb. 1. Amélie Rübcke von Veltheim.

Amélie Rübcke von Veltheim (35) studeerde Duits, Engels en Frans in Duitsland, Zwitserland en de Verenigde Staten en is nu werkzaam op een hogeschool voor avondonderwijs, waar zij volwassenen voorbereidt op een universitaire studie. Daarnaast organiseert zij evenementen, zoals huwelijken, op het familielandgoed Jagdschloss Quitzin in Noordoost Duitsland, vlakbij het eiland Rügen, waar zij ook woont.

Amélie nam in 2018 voor het eerst deel aan het Tulpenbal. Hoe werd zij bekend met het Tulpenbal in Nederland? “Ik ontmoette Clemens van Steyn (de grote organisator van het Tulpenbal – red.) op een bal in Karlsbad (Tsjechië) en hij nodigde mij uit voor het Tulpenbal.” En hoe kijkt zij terug op de Tulpenbal weekends, die zij sindsdien meemaakte? “Vanaf de eerste minuut voelde ik mij hartelijk welkom in deze internationale familie. Omdat ik graag dans en mensen van over de hele wereld ontmoet, overtuigde mijn eerste keer op het Tulpenbal mij ervan om regelmatig terug te komen. Uiteindelijk ontmoette ik daar enkele van mijn beste vrienden!”

Orange Tulip Society
Als voorzitter van het internationale bestuur van de Orange Tulip Society, die zich richt op jonge professionals van 30-45 jaar, is Amélie nauw betrokken bij het Tulpenbal en vol enthousiasme vertelt zij hierover: “Het doel is om gelijkgestemde mensen te verenigen door middel van aansprekende evenementen. We organiseren het hele jaar door een grote verscheidenheid aan evenementen, momenteel in Nederland, Engeland en Duitsland. Er zijn grotere evenementen zoals balweekends, maar ook kleinere, lokaal georganiseerde activiteiten zoals privémuseumrondleidingen, concertbezoeken of dineruitnodigingen. Ons startevenement voor de Orange Tulip Society is het Jägerbal op ons familielandgoed in september. Een weekend vol leuke buitenactiviteiten en dansen en”, vervolgt ze met een brede, aanstekelijke lach “het wordt écht een geweldig leuk weekend, waar ik nú al naar uitkijk!”

En is het Tulpenbal op 25 mei een aanrader? “Na, klar!” zegt Amélie meteen, “Het Tulpenbal is een fantastische gelegenheid om in contact te komen met mensen uit heel Europa en zelfs van over de hele wereld. Dansen, inspirerende gesprekken voeren, onze jaarlijkse liefdadigheidsveiling steunen, nieuwe vrienden ontmoeten of misschien zelfs verliefd worden – er zijn veel redenen om met ons mee te doen!”

Afb. 2. Vincent von Preuschen von und zu Liebenstein.

Vincent Baron von Preuschen von und zu Liebenstein (23) studeerde fysiotherapie in Stuttgart en werkte de afgelopen twee jaar als fysiotherapeut en fitnesstrainer op een cruiseschip (Meinschiff, TUI). Sinds dit jaar woont en werkt hij in Stuttgart en doet ook modellenwerk.

In 2022 nam Vincent voor het eerst deel aan het Tulpenbal en ook hij raakte hiermee bekend door Clemens van Steyn: “Ik ontmoette Clemens op het Karlsbader Ball-weekend. Ik vertelde hem dat ik voor de Johanniter Orde bals voor jongeren organiseerde en hij vroeg of ik mijn ervaring wilde inzetten voor het organiseren en verenigen van de jeugd bij het Tulpenbal en zo werd ik de jeugdspreker hiervoor en” vervolgt hij met een big smile “meestal word ik omschreven als de grootste feestmaker van de stad met het hart op de juiste plaats. Ik houd van het leven, het gevoel van vrijheid, onafhankelijkheid, vriendschap en internationale evenementen zoals het Tulpenbal. Zo ben ik zelf, dankzij mijn Zweedse grootmoeder, tweetalig opgegroeid.” Gevraagd naar zijn mooiste herinnering aan het Tulpenbal zegt Vincent: “Het walsen in de grote danszaal van Grand Hotel Krasnapolsky in Amsterdam, vorig jaar!” Een bijzondere locatie, die dit jaar overtroffen wordt door de grote zaal in het Kurhaus.

Black Tulips Society
Natuurlijk willen we van Vincent meer weten over de Black Tulips Society, die zich richt op jongeren van 18-30 jaar, waar hij nauw bij betrokken is en die ook samenwerkt met het Tulpenbal: “Ik heb de Black Tulip Society opgericht met de hulp van Clemens van Steyn en Vincent Ritter Clanner von Engelshofen. Ons doel is om de jeugd internationaal te verenigen, de Europese cultuur beter te leren kennen en oude tradities nieuw leven in te blazen, maar natuurlijk wel met hedendaagse jeugdigheid”, zegt hij vol energie.

“We willen gelijkgestemde jeugd verbinden, door middel van het organiseren van sfeervolle evenementen variërend van zeiltrips, tot aan bals in kastelen in heel Europa.” Wij organiseren van alles wat onze doelgroep aanspreekt. Dit zijn polo picnics, tot aan zeil- en skitrips. Zelf heb ik ook een aantal bals voor de Black Tulip Society georganiseerd in onze familiekastelen Burg Liebenstein en Burg Lahneck. Leden die actiever willen worden krijgen ook de mogelijkheid zelf evenementen te organiseren. Je maakt veel lol samen, maar je leert er ook een hoop van!” En het verschil tussen de Orange Tulips Society en Black Tulips Society? het verschil is dat we de jeugd bij elkaar willen brengen, maar we proberen de kosten van het evenement zo laag mogelijk te houden, dus: slapen op een luchtbed in dezelfde kamer is voor ons geen probleem. Ons programma is meer afgestemd op de jeugd. Dit jaar gaan we bv. op zeiltocht.”

Magische sfeer
En waarom raad ook hij iedereen het Tulpenbal aan? “Het Tulpenbal is een plek waar je oude en nieuwe vrienden ontmoet en heeft een weekend vol aan gave evenementen. De locaties zijn prachtig en de sfeer is magisch; elk jaar een weekend om naar uit te kijken!”

Afb. 3. Clemens van Steyn, die dit jaar voor de 10e keer het Tulpenbal organiseert.

Al tien jaar organiseert Clemens van Steyn (35) het Tulpenbal in een weekend vol activiteiten. Waarom ben je ooit begonnen met het Tulpenbal en zet je dit nu al tien jaar voort? Clemens: “Op mijn 18e heb ik met veel plezier gedebuteerd op het Oostenrijks Debutantenbal en heb ik voor het eerst kennisgemaakt met de wereld van bals. Een paar jaar later werd ik door vrienden uitgenodigd op bals in Duitsland en Tjechie en ontstond het echte virus, waardoor ik op het idee kwam ditzelfde concept naar Nederland te brengen, waarbij je drie dagen lang verschillende activiteiten onderneemt. Het is een mooi weekend waarbij je veel oude vrienden ziet en nieuwe vrienden (voor het leven) ontmoet.”

Op mijn vraag wat volgens hem het geheim achter het succes van het Tulpenbal is, zegt Clemens: “Hoewel een bal wat formeel kan klinken en er zeker elementen zijn die het ook wat formeel maken, is het juist een fantastische manier om nieuwe mensen in een informele sfeer te ontmoeten. Bij ons staat het diner centraal, waarbij wij met de tafelindeling rekening houden met talenkennis, leeftijd, danservaring en omdat we vaak mensen – al dan niet via via – kennen, weten we ook tafels in te delen waarbij gasten gedeelde interesses hebben. Ook voor gasten die geen of weinig danservaring hebben, geven we op de vrijdag tijdens het ‘Eintanzen’, of wel indansen, een dansles. Op de zondag eindigen we met een klapper tijdens onze jaarlijkse polo picnic op Poloclub Wassenaar. Deze dag is gevuld met veel hippisch spectakel, uitgebreide (champagne) brunches en mooie aankleding (zowel de gasten als het door ons opgezette polodorp). Kortom een weekend met veel hoogtepunten, waarbij het – toegegeven – daarna altijd even lastig is om weer terug te keren naar de realiteit.”

Tulpenbal: tweede lustrum
Wat maakt deze 10e editie nu extra bijzonder? “Het 10e bal is belangrijke mijlpaal die we niet ongemerkt aan ons voorbij laten gaan. Zoals tijdens ons eerste lustrum 5 jaar geleden keren wij dit jaar weer terug naar de prachtige en majesteuze zalen van het Grand Hotel Amrâth Kurhaus. Alle zalen zijn door ons afgehuurd, dus het Kurhaus zal in zijn geheel in het teken staan van onze 10 jarige verjaardag. Onder begeleiding van een symfonish orkest van ruim 50 man, opera -en dansvoorstellingen en grote sponsoren die het ons mogelijk hebben gemaakt top poloteams uit binnen-en buitenland aan te trekken, belooft het een editie te worden die we nog niet eerder hebben gezien. We hebben op dit moment ook de meeste tickets rond deze tijd van het jaar ooit verkocht, máár we hebben nog ruimte om meer (nieuwe) vrienden te verwelkomen!”

Horizon internationaal verbreden
Waarom is het Tulpenbal voor iedereen een aanrader? Hierop zegt Clemens: “Ik denk dat het Tulpenbal en onze Black en Orange Tulip Societies voor iedereen een verrijking is, die het leuk vindt om zijn of haar horizon internationaal te verbreden, dit soort stijlvolle evenementen kan waarderen, bij voorkeur ook het leuk vindt om te dansen en bovenal niet te verlegen is om nieuwe mensen te leren kennen. Wij zijn een hechte groep en zien elkaar regelmatig op gelijksoortige evenementen in binnen-en buitenland, maar wij vinden het ook altijd leuk om nieuwe mensen te leren kennen die eenzelfde interesse hebben. Iedereen die dat kan waarderen, is van harte welkom op het Tulpenbal en bij onze clubs!”

Tot slot stel ik hem de vraag waarom de Black en Orange Tulip Societies zijn opgericht: “Na een aantal jaren het Tulpenbal te hebben georganiseerd, werd onze club van vrienden steeds groter en ondernamen wij steeds vaker activiteiten samen, waarbij wij Summer retreats in het buitenland organiseerden, samen naar concerten of kunstbeurzen gingen, wijnproeverijen organiseerden. Dus al snel ontstond het idee om dit een wat vastere vorm te geven, door ons te verenigen in de Black Tulip Society voor de jeugd en de Orange Tulip Society voor de +27 groep, waarbij de focus ligt op young professionals in de leeftijdscategorie 27-45 jaar. Wij organiseren nu tal van activiteiten variërend van een zeilweek voor onze jeugd in Friesland, tot aan Halloween bals in kastelen in Roemenie, slipjachten en bezoeken aan de Royal Ascot en Henley Regatta in Groot-Brittannië, kortom mooie evenementen het hele jaar door en een perfecte setting om nieuwe vrienden te maken!”

Lid worden van de Black en Orange Tulip Society
Ook lid worden van de Black en Orange Tulip Society? “Mensen die interesse hebben kunnen ons het beste bereiken via social media (Black Tulip Society of Tulpenbal), via de mail info@tulipsball.com en anders natuurlijk aanspreken op het Tulpenbal waar wij met een groot deel van onze leden aanwezig zullen zijn!” Binnenkort komen er voor beide nieuwe websites!

Afb. 4. Verenigd op het Tulpenbal 2023 in de wintertuin van Grand Hotel Krasnapolsky in Amsterdam: de balgasten uit vierentwintig verschillende landen.

Landgoed Zuylestein en landgoed Twickel gaan samen verder

Afb. Een delegatie van het bestuur stichting Twickel en stichting landgoed Zuylestein bijeen op Zuylestein. Fotograaf: Eric Brinkhorst.

De zoektocht van eigenaresse en bewoonster Jemima de Brauwere om het voortbestaan van landgoed Zuylestein te Leersum duurzaam zeker te stellen, bracht haar via de familieband van ‘tante Mieschen’ naar Twickel. Het landgoed is op Goede Vrijdag 29 maart 2024 overgedragen aan Stichting Twickel, maar Jemima blijft wel nauw bij Zuylestein betrokken. Ze schreef er een brief over aan de vrienden, vrijwilligers en andere betrokkenen van het Landgoed die als nieuwsbrief verstuurd is en via onderstaande link te lezen is: Zuylestein Bode | Landgoed Zuylestein en Landgoed Twickel gaan samen verder (mailchi.mp)

“Tante Mieschen’ heette voluit Marie Amelie Gravin von Aldenburg Bentinck (1879-1975). Zij  huwde dr. Rodolphe Frédéric baron van Heeckeren (1858-1936), die onder meer heer van Twickel was. Zij erfde naar het overlijden van haar echtgenoot Twickel (en nog veel meer) en bracht het onder in een stichting om de continuïteit te waarborgen.

Zij woonde voor haar huwelijk overigens jarenlang op Zuylestein. Zuylestein was Bentinck bezit en vererfde via de moeder van Jemima de Brauwere, Louise Adrienne Jacoba gravin van Aldenburg Bentinck (1923-2001) op Jemima.

Het moet niet makkelijk zijn geweest om een beslissing als deze te moeten nemen, omdat je voorouders hier eeuwenlang hebben geleefd en het steeds in een lange reeks aan een volgende generatie hebben doorgegeven. Jemima de Brauwere en partner Gert hebben zich in de afgelopen jaren met hart en ziel ingezet voor de instandhouding van dit zeer belangrijke culturele erfgoed. AiN feliciteert Jemima de Brauwere van harte met deze moedige en uiterst genereuze beslissing!

Kasteel Rosendael: tandem e spinis rosa – uiteindelijk groeit uit de doornen een roos

Afb. 1. Kasteel Rosendael, één van de zeven opengestelde kastelen van Geldersch Landschap en Kasteelen. Lees meer over de bezoekmogenlijkheden op Kastelen | Geldersch Landschap en Kasteelen (glk.nl)

Kasteel Rosendael is één van de zeven opengestelde kastelen van Geldersch Landschap & Kasteelen (GLK). Rosendael kwam in 1977 als legaat van Willem Frederik Torck baron van Pallandt (1892-1977) in het bezit van GLK en die restaureerde huis en park, met daarin de beroemde Bedriegertjes, zorgvuldig. Het kasteel is zó ingericht alsof de familie Van Pallandt even weg is. Het kasteel en het park zijn te bezoeken – net als de zes andere opengestelde kastelen van GLK. Kijk voor meer informatie hierover op https://www.glk.nl/7-kastelen-beleven

In de 17e eeuw woonde hier het adellijke geslacht Van Arnhem dat het middeleeuwse kasteel verbouwde tot een aangenaam landpaleis met vorstelijk aangelegde tuinen. Ter herinnering aan de verbouwing werd een gevelsteen ingemetseld met het jaartal 1616 en de tekst TANDEM E SPINIS ROSA – uiteindelijk groeit er uit de doornen een roos.

Op Goede Vrijdag worden er in de Dominicanenkerk in Zwolle drie kale houten kruisen binnengedragen en vooraan in de kerk opgericht. Tijdens de dienst kunnen de kerkgangers hier hun meegebrachte bloemen neerleggen. Het doet mij ieder jaar weer denken aan de belofte verwoord op de gevelsteen in kasteel Rosendael – uiteindelijk groeit er uit de doornen een roos.

Wij wensen u goede Paasdagen toe!

Afb. 2. Bloemen op Goede Vrijdag in de Dominicanenkerk in Zwolle. Op Paaszondag zijn deze verwerkt in bloemstukken.

Vendue Next Door online veiling ma. 1 en di. 2 april: Prins Esterhazy – de zwager van de Van Reedes op kasteel Amerongen

Afb. 1. Nicolas 3e Prins Esterházy de Galántha – zwager van de Van Reedes op kasteel Amerongen. Foto met hartelijke dank aan het Venduehuis in Den Haag.

Op maandag 1 en op dinsdag 2 april zijn er twee Vendue Next Door online veilingen bij het Venduehuis in Den Haag met o.a. het portret van een Hongaarse Prins Esterházy de Galántha. Lees het verhaal hierbij hieronder of kijk in de online catalogus van het Venduehuis voor wat er verder geveild wordt op https://auctions.venduehuis.com/nl/?utm_source=Nieuwsbrief+Venduehuis+Den+Haag+2021&utm_campaign=d55344f7bd-EMAIL_CAMPAIGN_2024_03_26_03_49_COPY_01&utm_medium=email&utm_term=0_-6807665424-%5BLIST_EMAIL_ID%5D#/auctions/766e9f6c-4ca1-42a6-89b1-45fa7f06ec44?lot_status=all en https://auctions.venduehuis.com/nl/?utm_source=Nieuwsbrief+Venduehuis+Den+Haag+2021&utm_campaign=d55344f7bd-EMAIL_CAMPAIGN_2024_03_26_03_49_COPY_01&utm_medium=email&utm_term=0_-6807665424-%5BLIST_EMAIL_ID%5D#/auctions/293bb1f4-70a4-48a5-8d22-0fe593e9bada?lot_status=all

Nicolas Paul Charles 3e Prins Esterházy de Galántha (1817-1894) behoorde tot een beroemd Hongaars geslacht van grootgrondbezitters, staatslieden, veldheren en mecenassen. Hun rijkdom en grondbezit is legendarisch en de familie bezat eens miljoenen hectares grond. De Esterházys hadden de componist Joseph Haydn in dienst voor hun privé hoforkest en hun paleizen hadden koninklijke allure.

De familie was kosmopolitisch ingesteld, hetgeen de Franse namen van Nicolas Esterházy op de schilderijlijst verklaard, en in 1842 trad hij in het huwelijk met de Engelse Lady Sarah Child-Villiers (1822-1853), die een dochter was van de 4e Graaf van Jersey. Een aardige bijzonderheid is, dat haar broer huwde met Elizabeth gravin van Reede (1821-1897), die onder meer vrouwe van kasteel Amerongen was – zou deze Hongaarse Prins ooit kasteel Amerongen van zijn schoonzusje en zwager hebben bezocht?

Uiteindelijk werden ook de Esterházys ingehaald door de gebeurtenissen van hun tijd: de achterkleinzoon van Nicolas was Paul V 6e Prins Esterházy de Galántha (1901-1989). Hij werd in 1949 na een communistisch showproces, samen met kardinaal Mindszenty, veroordeeld tot vijftien jaar gevangenisstraf als een klassenvijand van het volk. Het Hongaarse familiebezit werd vanzelfsprekend onteigend. In 1956 wist hij met zijn echtgenote, de Hongaarse prima ballerina Melinda Ottrubay (1920-2014) tijdens de Hongaarse Opstand naar Oostenrijk te vluchten en zij vestigden zich in Zwitserland. Van hieruit werden de overgebleven, riante bezittingen in Oostenrijk beheerd, waaronder het vorstelijke Schloss Esterházy in Eisenstadt. Helaas ging het resterende familiebezit definitief voor de familie verloren, omdat de kinderloos gebleven Prins Paul zijn echtgenote tot universeel erfgename maakte. Deze bracht de bezittingen onder in verschillende stichtingen, waarover de huidige Esterházys geen enkele zeggenschap hebben.

Het portret wordt getaxeerd op 300-500 euro. Veilingopbrengst: 950 euro.

Benieuwd naar wat er verder geveild wordt? Kijk dan in de online catalogi op: https://auctions.venduehuis.com/nl/?utm_source=Nieuwsbrief+Venduehuis+Den+Haag+2021&utm_campaign=d55344f7bd-EMAIL_CAMPAIGN_2024_03_26_03_49_COPY_01&utm_medium=email&utm_term=0_-6807665424-%5BLIST_EMAIL_ID%5D#/auctions/766e9f6c-4ca1-42a6-89b1-45fa7f06ec44?lot_status=all en https://auctions.venduehuis.com/nl/?utm_source=Nieuwsbrief+Venduehuis+Den+Haag+2021&utm_campaign=d55344f7bd-EMAIL_CAMPAIGN_2024_03_26_03_49_COPY_01&utm_medium=email&utm_term=0_-6807665424-%5BLIST_EMAIL_ID%5D#/auctions/293bb1f4-70a4-48a5-8d22-0fe593e9bada?lot_status=all

Afb. 2. Schloss Esterházy in Eisenstad, Oostenrijk: een fractie van het eens vorstelijk patrimonium van de Esterházys. Door Zei Andrei Meriae – German Wikipedia, uploaded there by user Derfinne100 on 14. May 2006, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1060803

Tate Gallery Londen t/m 7 juli 2024: Sargent and fashion

Afb. 1. De Hertogin van Portland, uit de Engelse tak van de Bentincks, door John Singer Sargent.

John Singer Sargent (1856-1925) werd de ‘Van Dyck van onze tijd’ genoemd door de befaamde beeldhouwer Rodin en zijn succes was in zijn tijd ongeëvenaard. Hij schilderde politici, adel, grote schoonheden en Amerikaanse dollarprinsessen (tegenwoordig zouden we de laatste twee influencers noemen)  in een wervelwind van kleuren, beweging en gedrapeerde stoffen in al hun glorie. Voor het eerst sinds 1979 is er nu weer een overzichtstentoonstelling van hem in Tate Gallery in Londen, waar bijna 60 van zijn werken zijn bijeengebracht.

Enkele jaren na deze tentoonstelling kocht ik via De Slegte het tegelijkertijd verschenen boek ‘John Singer Sargent and the Edwardian age’ en hierin zijn de portretten van de Grote Namen uit die tijd terug te zien, die zo treffend ‘the Gilded Age’ genoemd wordt. Een wereld die heel beeldend beschreven werd in ‘The glitter and the gold’ door Consuelo Vanderbilt (1877-1964), de Amerikaanse dollarprinses, die Charles Richard John Spencer-Churchill, 9e  Hertog van Marlborough (neef van Winston Churchill) huwde. De Vanderbilt miljoenen repareerden het dak van Blenheim Palace en de tuinen werden hier in Franse stijl opnieuw aangelegd. Het deed een bezoeker opmerken: “American money has its use after all.” Iets van deze sfeer is terug te zien in de serie en de films over Downton Abbey – ook al gaat het hierin vooral over de nadagen van deze bloeiperiode.

Eén van mijn favorieten is nog steeds het portret van Winifred Anna Cavendish-Bentinck, Hertogin van Portland née Dallas-Yorcke (1863-1954), die met een telg uit de Engelse tak van de Bentincks gehuwd was. Haar portret kostte Sargent veel tijd om tot een tevreden eindresultaat te komen, maar het portret maakte zóveel indruk, dat een adellijke gast van de familie het tijdens de vervaardiging door het raam zag en hier tegenaan tikte, maar geen reactie kreeg. Later op de dag zei deze tegen de Hertogin: “Waarom was u vanmorgen zo hooghartig en wilde u niets zeggen, toen ik op het raam tikte?” Het portret is nog steeds familiebezit en hangt op Welbeck Abbey, een schatkamer vol Engelse Bentinck herinneringen.

Een tweede favoriet is het groepsportret dat Sargent van voornoemde Consuelo Vanderbilt met haar echtgenoot en kinderen (twee zoons: the heir & the spare) vervaardigde. Het is een monumentaal portret, waaruit niet alleen ‘the Gilded Age’, maar ook glorieuze dynastieke representatie spreekt. Het hangt nog heden op Blenheim Palace, waar de Vanderbilt dollars nieuwe glans brachten.

Link naar meer informatie over deze tentoonstelling: https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/sargent-and-fashion

Afb. 2. De 9e Hertog van Marlborough met echtgenote Consuelo Vanderbilt en hun twee zoons. De oudste zoon en toekomstige 10e Hertog staat prominent in het midden en mag symbolisch de degen van zijn vader vasthouden. Het borstbeeld midden boven betreft de beroemde voorvader en veldheer John Churchill, 1e Hertog van Marlborough, die als dank voor zijn militaire verdiensten Blenheim Palace kreeg. By John Singer Sargent – John Singer Sargent Virtual Gallery, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2163913

Webinar do. 28 mrt: ‘De Collection de Ramaix – blauw-witte campagnes voor een adellijke status’


De Werkgroep Adelsgeschiedenis (www.adelsgeschiedenis.nl) is opgericht in 1993 en heeft als voornaamste doel het bevorderen van de beoefening van en de kennis over de geschiedenis van de (Nederlandse) adel. Dit doet de werkgroep door middel van het uitgeven van het Jaarboek Virtus en monografieën in de Reeks Adelsgeschiedenis. Daarnaast organiseert de werkgroep symposia om het contact tussen onderzoekers en belangstellenden te vergroten. Ook organiseert ze voor haar leden excursies en webinars.

Op donderdagavond 28 maart gaat het webinar over De Collection de Ramaix – blauw-witte campagnes voor een adellijke status en spreker zal zijn Jo Tollebeek.

In de decennia rond 1900 trachtten de Belgische diplomaten Maurice en Gaston de Ramaix een adellijke status te verwerven, zoals dat gangbaar was in hun professionele milieu. Daarvoor waren drie vereisten: een titel, een voorgeslacht en een kasteel. Vader en zoon de Ramaix zetten daarnaast echter ook de kunst in: een exclusieve verzameling Delfts aardewerk moest het prestige van de familie verhogen. Gecombineerd met onder meer een collectie vroegmoderne tekeningen en prenten hielp de Delftse faience een oude, aristocratische wereld te evoceren. De Tweede Wereldoorlog maakte een bruusk einde aan die illusie.

Programma webinar

20:00 uur: Opening door Simone Nieuwenbroek
20:05 uur: Lezing door Jo Tollebeek
20:40 uur: Discussie
21:00 uur: Einde webinar
*De Zoom meeting room is vanaf 19:45 uur geopend.

Aanmelden kan via deze link: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScrjRHOzGjTTUZ_DCNry7ap82ogPufwqvBtDmd4pkutGyzOZg/viewform

Boekpresentatie: ‘Rombout Verhulst 1624-1698. Beeldhouwer in de lage landen’

Afb. 1. V.l.n.r. jonkheer ir. Diederik Six, die het eerste exemplaar in ontvangst nam, de auteur Stefan Glasbergen en Frits de Ruyter de Wildt, die het tweede exemplaar in ontvangst nam. Laatstgenoemde is een nazaat van Michiel de Ruyter, wiens grafmonument door Rombout Verhulst vervaardigd werd.

Afgelopen vrijdag vond in de Nieuwe Kerk in Amsterdam de boekpresentatie plaats van ‘Rombout Verhulst 1624-1698. Beeldhouwer in de lage landen’, een boek geschreven door Stefan Glasbergen ter gelegenheid van het 400e geboortejaar van Rombout Verhulst. Verhulst vervaardigde grafmonumenten voor helden als Michiel de Ruyter, maar ook voor adel. Het eerste exemplaar werd in ontvangst genomen door jonkheer ir. Diederik Six.

Over het boek:
De kunsten beleefden in de Republiek der Verenigde Zeven Nederlanden in de zeventiende eeuw een onbetwistbaar hoogtepunt. Rombout Verhulst (Mechelen 1624 – Den Haag 1698) was in deze periode de belangrijkste beeldhouwer in de Republiek. Deze rijk geïllustreerde biografie geeft een compleet overzicht van zijn werk.

Verhulst genoot zijn opleiding in zijn geboortestad Mechelen. Vervolgens vertrok hij naar Amsterdam, waar hij vooral dankzij zijn werk aan het nieuwe stadhuis (tegenwoordig het Paleis op de Dam) furore begon te maken. Daarna woonde en werkte hij in Leiden en Den Haag. Verhulst was getuige van belangrijke gebeurtenissen in zijn tijd. Hij was lid van het kunstenaarsgilde in Amsterdam toen Rembrandt daar
ook rondliep. Hij leverde werk voor het stadhuis van Amsterdam. Hij kreeg opdrachten uit hand van Johan de Witt en was waarschijnlijk aanwezig toen hij werd vermoord. Hij ontwierp praalgraven voor gesneuvelde zeeofficieren als Maarten Tromp en Michiel de Ruyter.

Dankzij zijn werk ontmoette hij daarnaast vrijwel iedereen die er enigszins toe deed. Het verhaal van Rombout Verhulst gaat daarom niet alleen over zijn uitmuntende artistieke prestaties, maar vormt zeker ook een venster op de bewogen geschiedenis van deze eeuw.

Afb. 2. Het grafmonument voor Michiel de Ruyter in de Nieuwe Kerk in Amsterdam door Rombout Verhulst.
Afb. 3. Het grafmonument voor Anna van Ewsum en haar twee echtgenoten in de kerk in Midwolde door Rombout Verhulst.

Binnen kijken op Biljoen: het laatste bal op Biljoen

a15
Afb. 1. Links de Heer G. Lüps en rechts de balzaal op Biljoen met de grote kroonluchter.

‘Gelders Arcadië’ heeft in 2016 een geweldige en gratis app ontwikkeld, waarmee je kunt binnen kijken op kasteel Biljoen. In dit filmpje heeft de heer Goswin Lüps, broer van de laatste bewoner, het over de laatste keer dat de grote kroonluchter in de balzaal met meer dan honderd kaarsen brandde. Dit was ter gelegenheid van het huwelijksfeest in 1959 van zijn broer mr. Johan Hendrik Willem Lüps (1930-2006) en jonkvrouwe Albertine Marie Isabelle Jeanne de Blocq van Scheltinga (1928-2006).

In de krant kon men toen lezen over de aanwezigheid van ‘de bloem van de Nederlandse adel’ op het bal:

Afb. 2. In de 19e eeuw ontwierp de architect Eberson een nieuwe toegangsbrug met daarop leeuwen en beren die schilden met familiewapens dragen. Foto met dank aan Uitgeverij WBOOKS.

“SPROOKJESACHTIG
Op het mooie kasteel Biljoen van de familie Lüps dat gelegen is in de luisterrijke omgeving van Velp is zaterdagavond een feest gehouden als voorteken van het huwelijk tussen mr. JOHAN H.W. LÜPS (28) en jonkvrouwe ALBERTINE M.I.J. de BLOCQ VAN SCHELTINGA (31). De bloem van de Nederlandse adel en van de advocatuur was in dit sprookjesachtige kasteel, dat vier torens heeft en midden in een vijver ligt, bij elkaar gekomen om aanwezig te zijn bij de afkondiging door de ouders van dit voorgenomen huwelijk. In de stijlvol verlichte historische Italiaanse zaal (zo genoemd vertelde de bruidegom mij, omdat zij door vier Italiaanse beeldhouwers gemaakt is, die daar ruim een jaar mee bezig zijn geweest) waar het bal gehouden werd, was het erg gezellig.

GROTE VERRASSING
DE BRUID (dochter van jhr. M. DE BLOCQ VAN SCHELTINGA, de vroegere bezitter van het Oranjewoud in Friesland) is schilderes. Zij heeft haar opleiding gedeeltelijk in Parijs gekregen en is aan de Haagse Academie voor beeldende kunsten afgestudeerd. Behalve de ouders van de ouders van de bruidegom, de heer en mevrouw G.E. LÜPS en de vader van de bruid waren aanwezig een zuster van haar, jonkvrouwe I.J. DE BLOCQ VAN SCHELTINGA, de getuigen bij het huwelijk dat op 18 april voltrokken zal worden op kasteel Biljoen: mr. O. TER HAAR en jonkheer J.W. BEELAERTS VAN BLOKLAND, een broer van de bruidegom de heer G.A. LÜPS, C.G. baron en barones VAN BOETZELAER, mr. H.J. van LEEUWEN met zijn vrouw, jhr. mr. J.W. WITSEN ELIAS, mr. G.A. baron VAN RANDWIJCK en als eregasten mag ik wel noemen de twee dochters van de Franse consul-generaal in Amsterdam. De heer en mevrouw Lüps zullen na hun huwelijk in Amsterdam gaan wonen. Waar de huwelijksreis heen ging kon de heer Lüps mij nog niet vertellen. “Dat is nog een grote verrassing”, vertelde hij mij. “Evenals dit feest, waar ik van tevoren niets van wist, omdat het helemaal door mijn ouders is georganiseerd.”

Kijk hieronder het filmpje:

Afb. 3. Kasteel Biljoen met zijn kenmerkende ronde hoektorens en met boven de ingang het familiewapen van de baronnen Van Hardenbroek.

Anna van Suchtelen: ‘Versailles aan de Schelde’

Afb. 1. Anna van Suchtelen vertelt in deze aflevering Noord, Zuid, Oost, West over Zorgvliet, het landgoed van de familie van haar moeder, waarover zij het boek ‘Versailles aan de Schelde’ schreef. Screenshot met dank aan Omroep MAX.

Gisteren kwam bij Omroep MAX in het programma Noord, Zuid, Oost, West jonkvrouwe Anna van Suchtelen aan het woord over haar boek ‘Versailles aan de Schelde’. Deze aflevering is online terug te zien en betreft aflevering 31. Het gesprek met haar is vanaf ca. 26 min. terug te zien en gaat over landgoed Zorgvliet in Ellewoutsdijk, dat eigendom was van de familie Van Hattum, waaruit zij via haar moeder een nakomelinge is.

Link naar de online aflevering: https://npo.nl/start/serie/noord-zuid-oost-west/seizoen-5_1/burdy-alles-voor-de-groningers-wandelen-met-wielaert/afspelen

Meer informatie over dit boek:

‘Een Versailles in miniatuur in een vergeten uithoek aan de Schelde’, schrijft een krantenverslaggever in 1894 over het huis Zorgvliet in het Zeeuwse dorpje Ellewoutsdijk. Bij zijn bezoek aan dit neoclassicistische buiten van de vermogende baggeraarsfamilie Van Hattum kan hij zijn ogen niet geloven. Binnen telt hij vijftien slaapkamers en ziet hij een wintertuin, een theater met een draaibaar to- neel en drie kunstzalen met toonaangevende schilderijen. Buiten stuit hij op een weelderige landschapstuin met een prieel, een kassengalerij en een eiland met een volière. Vanuit de uitkijktoren zijn in de wijde omtrek alleen wei- landen, de zeedijk en de Westerschelde te zien. De ondernemende J.C. van Hattum staat aan de basis van het succes: hij brengt het baggerbedrijfje van zijn va- der binnen één generatie tot grote bloei. Het bedrijf is on- der meer betrokken bij de aanleg van het Panamakanaal, de Afsluitdijk en de Zeelandbrug. Het zomerhuis groeit langzaam maar zeker uit tot een paleis in Moorse stijl, dat in het dorp het Suikerpaleis wordt genoemd. In Versailles aan de Schelde vertelt Anna van Suchtelen over de levens van drie vrouwen, de echtgenotes van drie generaties bag- geraars. Mater familias Frederika en haar ondernemende schoondochter Jaan doen goede werken voor het dorp. Op haar beurt maakt Jaan zich zorgen als haar zoon trouwt met Guusje, een meisje dat maar weinig opheeft met haar rol als weldoener en ambachtsvrouw van Ellewoutsdijk. Anna van Suchtelen beschrijft de geschiedenis van dit paleis in de Zeeuwse klei vanaf de tweede helft van de ne- gentiende eeuw tot na de Tweede Wereldoorlog. Wat houdt het in om lid van deze familie te zijn? Wat vormt je basis en wat geef je door? En wat betekent het geworteld te zijn op een bepaalde plek?

Link naar bestelmogelijkheid van het boek: https://www.uitgeverijcossee.nl/versailles-aan-de-schelde/9789059367555#samenvatting

Afb. 2. ‘Versailles aan de Schelde: een familiekroniek over drie generaties en een bijzonder huis.

 

Het portret van Emerentia de la Kethulle née van Ravenswaay

Afb. 1. Emerentia de la Kethulle née van Ravenswaay op haar portret door Paulus Moreelse. Foto met dank aan Weiss Gallery.

De TEFAF 2024 in Maastricht is weer voorbij, maar in maart 2018 werd op de TEFAF, een van de belangrijkste kunstbeurzen in de wereld op het gebied van kunst, antiek en design, bij Weiss Gallery een portret door de schilder Paulus Moreelse van Emerentia de la Kethulle née van Ravenswaay (1593-1634) aangeboden. Zij was de schoonmoeder van Thomas Walraven van Arkel, die in 1694 als laatste van het roemrijke geslacht Van Arkel zou overlijden.

Emerentia van Ravenswaay werd geboren in 1593 als dochter van Herman van Ravenswaay en Catharina de Botter. Haar voornaam dankte zij aan haar grootmoeder Emerentia Boelens, die de dochter van een Amsterdamse burgemeester was. De Van Ravenswaays waren een vermogende Utrechtse familie en haar vader, die in akten ‘jonker’ genoemd wordt, was onder meer dijk- en watergraaf van de polder Bijleveld. Naast een groot huis aan de Plompetorengracht in Utrecht, bezat de familie ook goederen in Vleuten. In 1617 trad zij in het huwelijk met Abraham van Mâle. Hij stamde uit een Antwerpse familie, die naar de Nederlanden gevlucht was, en hij werd drossaard van Land en Stad Steenbergen.

Na zijn overlijden hertrouwde Emerentia in 1621 met Louis de la Kethulle, die al twee keer eerder weduwnaar was. Hij behoorde tot de naaste omgeving van de Prins van Oranje en maakte naam in de strijd tegen Spanje. In 1619 werd hij militair gouverneur van Bergen op Zoom en verdedigde 3 jaar later de stad tegen de Spanjaarden.

Afb. 2. Het imposante grafmonument dat Emerentia voor haar echtgenoot liet oprichten in de Grote of of Sint-Gertrudiskerk in Bergen op Zoom. Foto met dank aan L.M. Tangel voor de collectie CARARE Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Zijn weduwe stichtte hem een vorstelijk grafmonument, dat nog heden te zien is in de Grote of Sint-Gertrudiskerk in Bergen op Zoom, en eerde hem met de tekst: ‘Voor u, Ludovicus de Ketulle, heer van Rihove, die, na bij de ruiterij de hoogste waardigheden tot het eind bekleed te hebben, tegelijk met het bestuur van deze stad uw leven hebt beëindigd, wiens dapperheid velen, wiens wijsheid allen, wiens dood niemand acht, heeft uw bedroefde echtgenote dit gedenkteken geplaatst. Hij stierf in het jaar 1631.’

Emerentia overleefde haar echtgenoot niet lang en stierf drie jaar later. Haar tekst op de tombe luidt: ‘De hoogedele Vrouwe Amerensia van Ravesway, een toonbeeld van de menselijke broosheid, een voorbeeld van ongebroken berusting, voleindde haar ziekelijke levensloop in het jaar, volgens de Christelijke jaartelling, 1634.’

Hun enige dochter, Johanna Barbara de la Kethulle, huwde Thomas Walraven van Arkel. Hij stamde uit het oude geslacht Van Arkel, dat onder meer Hertogen van Gelre voortbracht. Bekend is het rijmpje ‘Brederode de edelste – Wassenaar de oudste – Egmond de rijkste – Arkel de stoutste’, dat over de onverschrokkenheid van de Van Arkels gaat. Het vermogen van de familie De la Kethulle zal overigens zeker bijgedragen hebben aan de verbouwingen in die tijd op kasteel Ammersoyen, waar deze tak van de Van Arkels woonde en waarvan het alliantiewapen Van Arkel-De La Kethulle boven de toegangspoort nog heden getuigt.