Herfsttip: wandelen bij kasteel Ruurlo & bezoek de Collectie Carel Willink

Afb. Kasteel Ruurlo oprijzend uit zijn grachten met zijn fraaie interieur, waarin de Collectie Willinks goed tot hun recht komen.
Afb. Kasteel Ruurlo oprijzend uit zijn grachten met zijn fraaie interieur, waarin de Collectie Willinks goed tot zijn recht komt.

In het 19e-eeuwse landschapspark van kasteel Ruurlo is de Herfst ingetreden en het park en de bossen nodigen uit voor een herfstwandeling. In het schilderachtige kasteel Ruurlo is het Museum MORE voor modern realisme gevestigd met een grote collectie schilderijen van Carel Willink. Ruurlo was eeuwenlang bezit van het adellijke geslacht Van Heeckeren en nadat het in 1977 verkocht werd en jarenlang gemeentehuis was, heeft het nu een nieuwe bestemming als museum gekregen.

De magie van het werk van Carel Willink wordt versterkt door het fraai gerestaureerde interieur van het eeuwenoude kasteel en het omringende landschapspark.

In het naastgelegen restaurant ‘Oranjerie Ruurlo’ is er gelegenheid om warme chocolademelk te drinken of te lunchen.

Voor meer informatie over Museum MORE voor modern realisme in kasteel Ruurlo zie: www.museummore-kasteelruurlo.nl.

Vrienden van de Wijenburg: nieuwe uitgave

Afb. De voorkant van het boek met een fragment van de poort van kasteel Hernen. Mogelijk betreft het hier een lid van de familie Van Wijhe.

De Vrienden van de Wijenburg (www.vriendenvandewijenburg.nl) doen al jaren onderzoek naar de geschiedenis van de Wijenburg en de Gelderse adellijke familie Van Wijhe en delen deze informatie niet alleen via hun website en facebookpagina, maar ook in interessante publicaties. Binnenkort komt het boek ‘Touwtrekken om kasteel Hernen. Een spannend familieverhaal’ uit, door Geertrudis van Dijk en Hans van Wijhe, waarin de geschiedenis van de familie Van Wijhe op kasteel Hernen verteld wordt.

Het boek begint met een proloog, waarin de familie Van Wijhe op de Wijenburg in Echteld wordt geïntroduceerd; de tak Van Wijhe op kasteel Hernen komt hieruit voort. Op p. 8 wordt de stelling genoemd dat de muurschildering in de kerk van Echteld van St. Joris die de draak verslaat in opdracht zou zijn geweest van Otto van Wijhe 7e heer van Echteld, om ‘wraak’ te nemen op hertog Karel van Gelre. Dit zou heel goed een verwijzing kunnen zijn naar de Wichardsage. In deze sage wordt de naam Gelre verklaard door een draak, die in het jaar 878 zijn omgeving terroriseerde. Twee broers, Lupold en Wichard doden deze draak, die “Gelre, Gelre!” krijste, en aan deze legende zou Gelre zijn naam en begin ontlenen.

In de volgende twee hoofdstukken komt eerst de vroege geschiedenis van Hernen in de jaren 1183-1544 aan bod en daarna wordt de latere geschiedenis in de jaren 1544-1591 verteld. Hierna volgen er hoofdstukken, waarin de roerige gebeurtenissen beschreven worden over rechtszaken (er ontstaat zelfs een conflict tussen de tak op de Wijenburg en op Hernen), boedelscheidingen en sanering van de financiën. Het boek sluit af met de verhalen over de twee laatste vrouwelijke nakomelingen – hun vader stierf als laatste man van zijn tak – en een hoofdstuk over hoe het verder verliep met het geslacht Van Wijhe op de Wijenburg.

De auteurs deden voor dit boek grondig onderzoek en bestudeerden vele oude akten met daarin informatie over onder meer conflicten en financiën. Deze informatie is verwerkt in een zeer leesbaar verhaal, waarbij de personen in hun tijd geplaatst zijn, met vele anekdotes; wat te denken bv. van Joachim van Wijhe, die in 1537 burggraaf van Nijmegen werd en die verdachten van overtredingen naar Hernen gijzelde om deze ‘tot sijnnen wille te scheren ende schatten’ (p. 17)? Daarnaast is het boek ruim geïllustreerd met onder meer afbeeldingen van de Van Wijhe’s.

Op 11 januari is de boekpresentatie op kasteel Hernen. Voor meer informatie over dit boek en bestelmogelijkheid zie http://www.vriendenvandewijenburg.nl/Over-de-vrienden/Onze-boeken/

Nieuwsbrief sKBL

Afb. Slot Haamstede, dat in 1981 door de patriciaatsfamilie Van der Lek de Clercq aan de Vereniging Natuurmonumenten verkocht werd.

De stichting Kastelen, Buitenplaatsen en Landgoederen (sKBL) geeft een gratis nieuwsbrief uit over dit belangrijke historische erfgoed. Vorige week verscheen de nieuwste nieuwsbrief en hierin staat ook dit keer weer veel lezenswaardige informatie over kastelen, buitenplaatsen en landgoederen. Zo staat er onder meer een interview in met Arthur de Nerée tot Babberich, die vertelt over huis Babberich, dat sinds 1784 familiebezit is.

Meer lezen? Kijk dan op https://mailchi.mp/skbl/over-kastelen-buitenplaatsen-en-landgoederen-skbl-2785065

Boekennieuws: De Cloese. Havezate aan de Berkel

Afb. De Cloese is schilderachtig aan de Berkel gelegen en hoewel het huidige uiterlijk uit de 19e eeuw dateert, gaat hierachter een veel oudere geschiedenis schuil met vele verhalen.

Op 15 december verschijnt bij uitgeverij Matrijs het boek ‘De Cloese Havezate aan de Berkel’, een rijk geïllustreerde uitgave met veel onbekend beeld- en portretmateriaal over de bewonings-, bouw- en tuingeschiedenis van dit Gelderse kasteel. Eén van de auteurs is John Töpfer, directeur AiN. Hij deed voor de hoofdstukken over de bewoners uit de families Schimmelpenninck van der Oye, Van Heeckeren en Bieruma Oosting-Van Harinxma thoe Slooten uitgebreid archiefonderzoek en ontdekte vele onbekende verhalen.

Lees meer over dit boek en over de bestelmogelijkheid op https://www.matrijs.com/De-Cloese.-Havezate-aan-de-Berkel.html

Veilingnieuws: een bronzen penning van baron de Smeth door Charlotte barones van Pallandt

Afb. 1. Jan Anne baron de Smeth (1924-2018), bronzen penning door Charlotte Dorothée barones van Pallandt (1898-1997). Foto met hartelijke dank aan het Zeeuws Veilinghuis/www.zeeuwsveilinghuis.eu.

Op 5 en 6 december vindt er bij het Zeeuws Veilinghuis een grote veiling plaats van Indonesische Schilderijen en van Kunst, Antiek en Europese Schilderijen (zie: www.zeeuwsveilinghuis.eu ). Eén van de aangeboden kavels betreft een bronzen penning door Charlotte barones van Pallandt van haar neef Jan Anne baron de Smeth. Hieronder het verhaal hierbij.

Charlotte Dorothée barones van Pallandt (1898-1997) werd geboren als dochter van Jan Anne baron van Pallandt, heer van Walfort, en Sarah Agnes Sophie barones van Pallandt. Haar ouders waren verre neef en nicht van elkaar. Zij groeide op huis Schaarsbergen op in een gezin met een ouder zusje, twee jongere zusjes en een jonger broertje, maar haar oudste zusje overleed al jong op 13-jarige leeftijd. Haar vader was kamerheer i.b.d. van Koningin Wilhelmina en daarnaast majoor-commandant vrijwillig automobielcorps.

Afb. 2. Charlotte Dorothée barones van Pallandt (1898-1997). Foto door Peter van Kampen (1973)/Vrouwenlexicon (zie link onderaan dit artikel)

Zij huwde in 1919 Joachim Adolph Zeyger graaf van Rechteren Limpurg uit een puissant rijke zijtak van deze familie en ging met hem in Wenen wonen, waar hij als gezantschapsattaché werkzaam was. Het huwelijk hield niet lang stand en vijf jaar later besloten zij uiteen te gaan. Hierna wijdde zij zich geheel aan haar grote passie en werd de belangrijkste Nederlandse beeldhouwster van de 20e eeuw.

Haar meest bekende werk is het monumentale beeld dat zij van Koningin Wilhelmina maakte en dat velen kennen voor Paleis Noordeinde in ‘s-Gravenhage, maar zij maakte ook klein werk, zoals deze bronzen penning met een diameter van 13 cm. Deze is gedateerd 1994 en betreft haar neef Jan Anne baron de Smeth (1924-2018), die de zoon was van haar zusje Louisa Adolphine Jacqueline barones van Pallandt (1899-1992) uit haar huwelijk met Ferdinand François baron de Smeth (1887-1939). Louisa barones de Smeth zou, na in de jaren 1922-1923 hofdame van Koningin Wilhelmina te zijn geweest, tot aan haar overlijden als dame du palais en dame du palais hon. aan het Hof verbonden blijven.

Link naar de biografie van Charlotte van Pallandt in het Vrouwenlexicon, waaruit ook haar foto door Peter van Kampen uit 1973 afkomstig is (de naam Van Rechteren Limpurg is hierin foutief geschreven): http://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Van_Pallandt

Kijk voor meer informatie over deze veilingen op 5 en 6 december bij het Zeeuws Veilinghuis op www.zeeuwsveilinghuis.eu of bezoek de kijkdagen op 1 t/m 6 december.

Symposium ‘700 jaar Janskerk’: een symposium over de ridderlijke orden

Afb. Een symposium met lezingen over de ridderlijke orden door onder meer de voorzitters van deze orden.

Voor de zevende keer organiseert de Stichting Vrienden van het Noord-Hollands Archief een symposium, dit jaar met als thema  700 jaar Janskerk. Het jubileum van de Janskerk, waar het  publiekscentrum van het Noord-Hollands Archief is gevestigd, wordt gevierd met onder andere een tentoonstelling (21 juni – 9 september), een boekje ‘700 jaar Janskerk’ (21 september), de lancering van een website over de geschiedenis van kerk en klooster (6 november) en  – als apotheose – een symposium.

Het symposium heeft als hoofdthema het 700-jarig bestaan van de Janskerk en wil de Jansorde/Orde van Malta en de twee andere militaire ridderlijke orden (Johanniter Orde en Duitse Orde) nader  belichten en in het bijzonder aandacht schenken aan het recente  verleden en de maatschappelijke betekenis in heden en toekomst van deze drie orden in Nederland.

De aanwezigheid van de voorzitters van de drie orden, elk met hun unieke historie én hun bijzondere taak heden ten dage op charitatief gebied alsmede een interessant symposium, te houden in het kerkkoor, lijken passend voor de viering van 700 jaar Janskerk, een uitzonderlijke gebeurtenis.

Van de voordrachten wordt een bundel gemaakt, die in het voorjaar  van 2019 verschijnt als deel vijf van de serie Publicaties van de  Stichting Vrienden van het Noord-Hollands Archief, uitgegeven  bij Verloren, Hilversum.

Het symposium vindt plaats in  de Janskerk, het publiekscentrum  van het Noord-Hollands Archief.
Adres: Jansstraat 40,  2011 RX Haarlem. Dit is op enkele minuten lopen  van het NS-station Haarlem. Parkeren kan in de parkeergarage Stationsplein.
De kosten voor het bijwonen van  het symposium bedragen R 15,-. Donateurs van de Stichting  Vrienden van het Noord-Hollands  Archief betalen R  10,-. U kunt zich tot en met 4 december aanmelden  door een e-mail met vermelding van uw naam (eventueel ook de namen van personen met wie u komt) te sturen naar de  penningmeester van de Stichting Vrienden van het Noord-Hollands Archief, m.poldermans@planet.nl en het verschuldigde bedrag over te maken op rekeningnr.  NL53 INGB 0004 549 239 t.n.v. Stichting Vrienden NHA o.v.v. ‘symposium’.

In de Janskerk zijn slechts 140 zitplaatsen. Bij voltekening  wordt de volgorde van aanmelding  én ontvangst van de betaling  aangehouden. Er zijn nog maar enkele plaatsen beschikbaar.

PROGRAMMA
Vanaf 12.45 uur Ontvangst; inschrijving; thee/koffie
13.30 uur Lieuwe Zoodsma, directeur Noord-Hollands Archief Welkomstwoord
Jan Spoelder, voorzitter Stichting Vrienden van het Noord-Hollands Archief  Inleiding
Wim Cerutti ‘Van Jeruzalem naar Haarlem’. Geschiedenis van de militaire ridderlijke orden en van de Haarlemse Commanderij van Sint-Jan
Joris baron van Voorst tot Voorst, voorzitter van het kapittel van de Orde van Malta, associatie Nederland Heden en toekomst, waarde en betekenis van de Orde van Malta in Nederland
Jhr. Aernout van Citters, coadjutor van de Johanniter Orde Heden en toekomst, waarde en betekenis van de Johanniter Orde in Nederland
15.00 – 15.30 uur Pauze, koffie/thee
Jan Reint baron de Vos van Steenwijk, landcommandeur van de Ridderlijke Duitsche Orde, balije van Utrecht Heden en toekomst, waarde en betekenis van de Ridderlijke Duitsche Orde in Nederland
Jhr. Tom Versélewel de Witt Hamer ‘Ridders in soorten en maten’. Capita selecta uit een onderzoek naar ridderlijke orden in het Koninkrijk der Nederlanden (1965-2015)
Vragen, slotdiscussie, afsluiting
16.30 – 17.30 uur Aperitief

Veilingnieuws: een wasportret van Koning-Stadhouder Willem III

Afb. 1. Koning-Stadhouder Willem III, Wasportret uit de 17/18e eeuw, afm. ca. 15 x 12 cm. Foto met hartelijke dank aan het Zeeuws Veilinghuis/www.zeeuwsveilinghuis.eu.

Op 5 en 6 december vindt er bij het Zeeuws Veilinghuis een grote veiling plaats van Indonesische Schilderijen en van Kunst, Antiek en Europese Schilderijen (zie: www.zeeuwsveilinghuis.eu). Eén van de aangeboden kavels betreft een portret en profil in was van Koning-Stadhouder Willem III. Hieronder het verhaal over zijn Nederlandse gunstelingen.

Stadhouder Willem III (1650-1702) werd in 1689 na de Glorious Revolution samen met zijn echtgenote Prinses Mary Koning en Koningin van Engeland. In zijn kielzog kwamen meerdere adellijke gunstelingen mee, die als dank voor hun steun in de strijd Engelse adellijke titels kregen.

Afb. 2. Hans Willem Bentinck (1649-1709), 1st Earl of Portland, 1st Viscount Woodstock en 1st Baron Cirencester. Portret door Hyacinthe Rigaud, Portland Collection, Harley Gallery, Welbeck, Nottinghamshire, United Kingdom.

De bekendste was Hans Willem Bentinck (1649-1709), die grote invloed op hem had. Een tijdgenoot noteerde, dat Willem III niets deed zonder de toestemming van hem. Bentinck kreeg van de Koning-Stadhouder in 1689 de Engelse titels Earl (graaf) of Portland, Viscount (burggraaf) Woodstock en Baron Cirencester. Hij werd rijkelijk met goederen beloond en een tijdgenoot noteerde het grapje hierover dat in de Londense clubs verteld werd:

The King thinks all,
The Queen speaks all,
The prince of Denmark drinks all,
The princess of Denmark eats all
And Portland takes all.

De oudste zoon van Bentinck kreeg in 1716 de titels Duke (hertog) of Portland en Marquess (markies) of Titchfield. Zijn nakomelingen bleven in Engeland wonen, maar deze tak stierf in 1990 in de mannelijke lijn uit door het overlijden van de 9th Duke of Portland. Een tak, die van een jongere zoon van Hans Willem Bentinck afstamt, leeft voort in Engeland en het hoofd hiervan is de huidige 12th Earl of Portland.

Afb. 3. Hendrik van Nassau-Ouwerkerk (1640-1708), 1st Earl of Grantham, 1st Viscount Boston en 1st Baron Alford. Portret naar Godfrey Kneller, coll. Geschiedkundige Vereniging Oranje-Nassau.

Een tweede gunsteling die, naast ruime middelen voor het bouwen van huis De Voorst, titels ontving, was Arnold Joost van Keppel 1670-1718). In 1696 werd hij Earl of Albemarle, Viscount Bury en Baron Ashford. Zijn nakomelingen leven voort in Engeland en het huidige familiehoofd is de 10th Earl of Albemarle.

Andere Nederlandse gunstelingen die titels van Willem III ontvingen, zijn:
• Godard van Reede (1644-1703), die in 1692 de titels Earl of Athlone en Baron of Aughrim kreeg
• Willem Hendrik van Nassau-Zuylestein (1649-1708), die in 1695 Earl of Rochford, Viscount Turnbridge en Baron Enfield werd en
• Hendrik van Nassau-Ouwerkerk (1640-1708), die in 1698 de titels Earl of Grantham, Viscount Boston en Baron Alford ontving.

Door het uitsterven in de mannelijke lijn zijn alle titels van de drie laatstgenoemden teruggevallen aan de Engelse Kroon.

Kijk voor meer informatie over deze veilingen op 5 en 6 december bij het Zeeuws Veilinghuis op www.zeeuwsveilinghuis.eu of bezoek de kijkdagen op 1 t/m 6 december.

Winnaar Virtus scriptieprijs Werkgroep Adelsgeschiedenis: Joris van Son

Afb. Joris van Son, winnaar van de Virtus Scriptieprijs 2018.

De Werkgroep Adelsgeschiedenis maakte bekend dat de Virtus scriptieprijs voor adelsgeschiedenis 2018 is toegekend aan Joris van Son. Joris rondde zijn Researchmaster Musicology aan de Universiteit Utrecht cum laude af met een scriptie over huiselijk muziekmaken in adellijke kringen. Op dinsdagavond 22 januari 2019 wordt in Utrecht de Virtus scriptieprijs 2018 uitgereikt tijdens een feestelijk mini-symposium met lezingen van Maarten Prak, Hans Cools, Conrad Gietman, Elyze Storms-Smeets en natuurlijk van de winnaar zelf.

Link naar het hele programma met de mogelijkheid om u (gratis!) op te geven: http://www.adelsgeschiedenis.nl/images/programma-virtus-scriptieprijs-2018.pdf?fbclid=IwAR2ClV2MsFe0pk2GxnklnHz_kE_BtFulkQak05wj9BYGtmC-FZBZ9uFqmUY

Overleden: prof. jonkvrouwe mr. dr. J. de Savornin Lohman

Afb. 1. Prof. jonkvrouwe mr. dr. Jacqueline de Savornin Lohman (1933-2018)

Afgelopen zaterdag overleed op 85-jarige leeftijd prof. jonkvrouwe mr. dr. Jacqueline (‘Jacquelien’) de Savornin Lohman. Drie jaar geleden werd AiN gastvrij ontvangen door Jacquelien de Savornin Lohman die, na hoogleraar orthopedagogiek en lid van de Eerste Kamer te zijn geweest, besloot om niet achter de geraniums te gaan zitten, maar cabaretière te worden. In het zeer onderhoudende gesprek vertelde zij over haar jeugd (“Ik ben van 8 tot 12 jaar in Japanse kampen geweest, waar van de opvoeding weinig terecht kwam”), werkzaamheden (“In de ogen van sommigen heb ik iets bereikt, maar in mijn eigen ogen is het een opeenvolging van mislukkingen geweest”), optredens, over de familie De Savornin Lohman (“Er zijn veel, veel stijvere mensen, die de titel serieuzer nemen dan de Lohmannen”) en over de betekenis van het van adel zijn.

In één van de komende magazines van AiN een terugblik op dit gesprek.

Afb. 2. Een compilatie van foto’s uit haar voorstelling uit 2016 in Nijmegen.

Kasteel Amerongen: succesvol symposium & boekpresentatie

Afb. 1. Een aandachtig gehoor voor onder meer prof. dr. Beatrice de Graaf op het symposium. Op de eerste rij nakomelingen van de gastheer van de Duitse keizer, Godard graaf van Aldenburg Bentinck: leden van de families De Brauwere en Von Ilsemann.
Afb. 2. Het op het symposium gepresenteerde boek van Paul Moeyes over het verblijf van Wilhelm II op Amerongen.

Afgelopen zaterdag organiseerde Kasteel Amerongen een symposium in de St.-Andrieskerk over Wilhelmina en de komst van Wilhelm II. Op 11 november 1918 arriveerde keizer Wilhelm II in Nederland en werd ondergebracht in Kasteel Amerongen. Wat was de achtergrond van zijn komst naar Nederland? In hoeverre was koningin Wilhelmina daarbij betrokken? En wat betekende zijn komst voor de hoogadellijke dynastie van de Hohenzollerns? Prof. dr. Beatrice de Graaf, prof. dr. Jacco Pekelder en Paul Moeyes waren de sprekers en van laatstgenoemde werd ook het boek ‘Het kleine keizersdrama in Amerongen’ gepresenteerd. Het boek biedt veel nieuwe informatie over de periode dat de Duitse keizer op Amerongen verbleef en is een aanrader! Voor meer informatie zie https://www.moeyes.nl/nl/nieuws/7-boeken/102-het-kleine-keizersdrama-in-amerongen.

In het decembernummer van het digitale magazine van AiN komt een uitgebreid bericht over dit symposium met daarbij een groepsfoto van prof. dr. Beatrice de Graaf samen met nakomelingen van Godard graaf van Aldenburg Bentinck, gastheer van de keizer op Amerongen: leden van de familie De Brauwere en Von Ilsemann.

Bent u ook geïnteresseerd in dit digitale magazine? Voor 17,50 euro per jaar ontvangt u niet alleen het decembernummer, maar ook de drie eerder dit jaar verschenen uitgaven in uw mailbox. Mail voor meer informatie naar nieuwsbrief@adelinnederland.nl.

Afb. 3. Kasteel Amerongen: eeuwenlang bewoond door de adellijke familie Van Reede, Earls of Athlone, en hun erfopvolgers de familie Van Aldenburg Bentinck.