Het verhaal bij een graf: de jonggestorven jonkheer Lopez Suasso Diaz da Fonseca

Afb. 1. Het grafmonument voor de jonggestorven jonkheer met de omgekeerde toortsen als hekpaaltjes; symbool voor het uitgedoofde leven.
Afb. 1. Het grafmonument voor de jonggestorven jonkheer met de omgekeerde toortsen als hekpaaltjes; symbool voor het uitgedoofde leven.

HET GRAF VAN JONKHEER HUGO ANTONIO LOPEZ DIAZ DA FONSECA (1814-1836)

Op de zeer fraai aangelegde begraafplaats Soestbergen in Utrecht – naar een ontwerp van J.D. Zocher uit 1830 – treft men veel adellijk funerair erfgoed. Eén voorbeeld hiervan is het opvallende grafmonument voor de jonggestorven voornoemde jonkheer Lopez Suasso Diaz da Fonseca.

Boven zijn graf verheft zich een afgeknotte zuil als symbool van het plotseling, jong afgebroken leven, waarop het familiewapen is aangebracht met daarboven een Brabantse baronnenkroon met zeven parels. Het familiewapen is omringd door een lauwerkrans, waarvan de bladeren, die altijd groen blijven, symbool staan voor het eeuwige leven en voor de onvergankelijkheid, maar de krans is tevens een symbool van eerbetoon aan de overledene.

Afb. 2. De tekst op het grafmonument.
Afb. 2. De tekst op het grafmonument.

Jonkheer Hugo Antonio Lopez Suasso Diaz da Fonseca werd geboren op 1 september 1814 te Horsham in Sussex (UK). Zijn vader, jonkheer Antonio Lopez Suasso Diaz da Foseca, stamde uit een Portugees-joods geslacht en een voorvader werd in 1676 door de Spaanse Koning Karel II verheven tot Baron van Avernas le Gras. De familie vestigde zich in de 17e eeuw in ‘s-Gravenhage en in 1831 volgde de erkenning in de Nederlandse adel en de benoeming in de Ridderschap van Zuid-Holland. Zijn moeder, Esther Elisabeth de Carteret, was afkomstig van het eiland Jersey en stamde uit een Franse adellijke familie.

Afb. 3. Het familiewapen Lopez Suasso Diaz da Fonseca.
Afb. 3. Het familiewapen Lopez Suasso Diaz da Fonseca.

Hij groeide als tweede kind in het gezin met een oudere broer en een jonger zusje en broertje de eerste jaren op in Horsham, Southampton en Plymouth. Hier woonde het gezin, omdat zijn vader na de Bataafse Revolutie in 1795 het land verlaten had en als kapitein in dienst getreden was bij de Horseguards. Na het overlijden van zijn moeder in 1829 nam zijn vader ontslag uit het leger en vestigde zich in Brussel, maar door de Belgische Opstand van 1830 ging het gezin in Nederland wonen. Jonkheer Hugo Antonio Lopez Suasso Diaz da Fonseca ging vervolgens letteren en rechten studeren in Utrecht, maar kwam hier op 27 januari 1836 op eenentwintigjarige leeftijd te overlijden. Zijn diepbedroefde vader stichtte hem een monumentaal graf, dat nog heden getuigt van dit grote verdriet.

Hugo de Groot & zijn boekenkist: 400 jaar

Afb. Hugo de Groot, portret door Michiel van Mierevelt – Onbekend, Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=481348

Vandaag is het precies 400 jaar geleden Hugo de Groot in een boekenkist slot Loevestein wist te ontvluchten. Mr. Hugo de Groot (1583-1645) was de grootste rechtsgeleerde van zijn tijd en hij staat aan de basis van het internationaal recht. In zijn ‘Mare Liberum’, dat in 1609 werd uitgegeven, schreef hij over de zeeën en oceanen, die van iedereen zijn en waar alle landen vrij toegang tot moeten hebben.

In het conflict tussen Johan van Oldenbarnevelt en Prins Maurits stond hij aan de kant van de eerste en werd daarom gevangen gezet op slot Loevestein. Met de hulp van zijn echtgenote Maria van Reigersberg (1589-1653) en hun dienstmeisje Elselina van Houweningen (†1681) wist hij na anderhalf jaar met een list uit slot Loevestein te ontsnappen: met enige regelmaat werd een grote kist met boeken bezorgd en weer opgehaald. Door zich hierin te verstoppen, kon hij ontsnappen. Hij verbleef daarna jaren in het buitenland en kreeg een jaargeld van de Franse Koning Lodewijk XIII.

In 1631 was hij nog even terug in Nederland, maar opnieuw dreigde opsluiting en daarom verliet hij wederom het land. Hij trad vervolgens als gezant in Zweedse dienst en vestigde zich in Zweden. Toen hij in 1645 vanuit Stockholm per schip onderweg was op de Oostzee kreeg hij te maken met schipbreuk. Hij bereikte veilig de kust en reisde te paard verder. Op 28 augustus 1645 eindigde zijn reis toen hij in Rostock stierf. Zijn lichaam werd naar Delft vervoerd en hier werd hij bijgezet in een grafkelder in de Nieuwe Kerk.

In 1843 en 1892 werden drie nakomelingen verheven in de Nederlandse adel met het predikaat jonkheer/jonkvrouwe en met de familienaam Cornets de Groot en Cornets de Groot van Kraayenburg. Beide takken zijn thans uitgestorven. Hugo de Groot heeft in de vrouwelijke lijn vele nazaten onder de Nederlandse adel. Zo zijn leden van de adellijke families Gevers, Groeninx van Zoelen, Van Rappard, Van der Wyck en Van Zuylen van Nijevelt gehuwd met nakomelingen van hem.

Kijk hier de aflevering terug van Historisch Bewijs uit 2020. Hierin werd onderzoek gedaan naar drie verschillende kisten waarin Hugo de Groot ontsnapt zou zijn https://www.adelinnederland.nl/terugkijken-de-kist-van-hugo-de-groot-in-historisch-bewijs/

Het gezin Van Welderen Rengers-Hoevenaar van Geldrop omstreeks 1898

Afb. 1. Het gezin Van Welderen Rengers-Hoevenaar omstreeks 1898, foto part. coll.
Afb. 1. Het gezin Van Welderen Rengers-Hoevenaar omstreeks 1898, foto part. coll.

Marie Amelie Hoevenaar (1854-1932), die zich meestal Hoevenaar van Geldrop noemde, was mede dankzij het Indische suikerfortuin van haar ouders een aantrekkelijke partij op de huwelijksmarkt en in 1884 huwde zij Edzart Reint van Welderen baron Rengers (1849-1920), die op dat moment commies bij het Departement van Waterstaat, Handel en Nijverheid was.

Het was een deftig gezelschap dat zich op 8 december op het Haagse gemeentehuis verzamelde en naast het bruidspaar, de drie ouders (vader Van Welderen Rengers was tragisch genoeg reeds voor de geboorte van zijn zoon overleden) waren ook vier getuigen aanwezig: jonkheer Albert Rijnhold Jakob Klerck, Kolonel Commandant van het Regiment Grenadiers en Jagers en oom van de bruidegom, jonkheer (sic) Jan Maarten Leonard van Bronkhorst, Kamerheer des Konings en neef van de bruid, mr. Hendrik Nicolaas Cornelis baron van Tuyll van Serooskerken, burgemeester van Voorburg en zwager van de bruid, en jonkheer mr. Rijnhold Antonie Klerck, commies bij het Departement van Buitenlandse Zaken en neef van de bruidegom.

Na het overlijden van haar vader Hubertus Paulus Hoevenaar, heer van Geldrop, in 1886 erfde zij f 180.000,-. In 1905 kwam daar na het overlijden van haar moeder, jonkvrouwe Anna Maria Marciane Catharina Homberg de Beckfelt, nog eens ruim f 310.000,- bij. In 1910 kocht barones Rengers in Raalte voor f 159.000,- het 250 ha. grote landgoed Het Reelaer en een nieuw landpaleis verrees op de plek van het afgebroken oude huis, dat voorzien werd van alle comfort. In ’s-Gravenhage werd er een vorstelijk vijf traveeën breed onderkomen gekocht aan het residentiële Nassauplein nr. 26.

Afb. 2. Nassauplein nr. 26 in 's-Gravenhage.
Afb. 2. Nassauplein nr. 26 in ‘s-Gravenhage.

Baron Rengers maakte ondertussen carrière op het Departement van Waterstaat, Handel en Nijverheid en werd uiteindelijk chef van het kabinet van de minister. Kroon op zijn carrière was zijn benoeming in 1890 tot kamerheer i.b.d. van Koningin Wilhelmina. In 1920 overleed hij en zijn begrafenis werd een society gebeurtenis met vertegenwoordigers van het Hof en uit adellijke en diplomatieke kringen, waaronder de gezanten van Engeland, België, Turkije, Roemenië en de legatieraad van het Amerikaanse gezantschap. “Onmiddellijk achter de lijkbaar volgde in den stoet in een gala-hofkoets de vertegenwoordiger van de Koningin, de kamerheer in buitengewone dienst mr. W. baron van Ittersum.” “Nadat de lijkkist, overdekt met tal van prachtige bloemstukken, in den grafkelder was neergelaten, sprak de oudste zoon van den overledene een woord van afscheid tot zijn vader, daarbij dankbaar herinnerende aan diens vele goede hoedanigheden, welke niet vergeten zullen worden.” Na het overlijden van haar echtgenoot verhuisde de douairière naar Raalte en overleed daar op het huis het Reelaer in 1932.

Op de foto zien we het gezin omstreeks 1898. De oudste dochter huwde in 1907 een baron de Vos van Steenwijk en zij kochten in 1925 huis Diepenheim, dat nog steeds in het bezit is van hun nakomelingen. De jongste dochter trouwde in 1922 met een jonkheer Groeninx van Zoelen en zij kochten in 1924 het Huys ten Donck uit de familie Groeninx, dat nog steeds bewoond wordt door hun nakomelingen. De oudste zoon was kort gehuwd met een jonkvrouwe Van Loon en kreeg geen kinderen, net als de tweede zoon die op 28-jarige leeftijd in Zwitserland overleed. Van de jongste zoon, die in 1938 in het huwelijk trad met een barones Van Pallandt, stammen de huidige bewoners van het Reelaer af.

Afb. 2. Het Reelaer op een oude ansichtkaart.

Informatie mede met dank aan ‘De havezaten in Salland en hun bewoners’ door jhr. A.J. Gevers en A.J. Mensema (1985).

Boekennieuws: Genealogie van Buerse

Afb. Op de voorkant de twee verschillende familiewapens die bij de familienaam Van Buerse voorkomen.

Genealogie van Buerse beschrijft de geschiedenis van de familie van Buerse. Deze familie leefde in de periode van circa 1200 tot 1650 in Twente, Gelre en Westfalen. In dit boek is een levensbeschrijving opgenomen van elke individuele van Buerse, met gedetailleerde bronvermelding. De van Buerse genealogie biedt vele raakvlakken, die het stamboomonderzoek van andere regionale families in die tijd ondersteunen en verlengen. Dit boek omvat informatie over tenminste 50 aangetrouwde families en over ruim 650 niet-verwante personen. Alle achternamen zijn opgenomen in de Index van Familienamen.

Dit boek beschrijft familierelaties tegen de sociaalhistorische achtergrond van de regio. In ruim 100 kaders komen fascinerende elementen van de Middeleeuwse maatschappij naar voren, zoals over de kloosters van Varlar, Nazareth, Rengering en Weddern, en de borgmannen van Ahaus, Ottenstein en Nienborg. Ook de St. Laurensvicarie in Arnhem, de orde van St. Antonius in Groenlo en Coesfeld, het Gymnasium illlustre in Steinfurt en het gericht Ten Stenen Kruis onder Ahaus worden beschreven.

Voor iedereen die onderzoek doet naar de adel in Oost-Nederland is dit boek een aanrader vanwege de rijke en goed gedocumenteerde inhoud.

Link naar bestelmogelijkheid https://www.boekengilde.nl/boekenshop/genealogie-van-buerse/

Mooiste stemlokaal: kasteel Amstenrade

Afb. Een historische locatie als stemlokaal om stemmen toch mogelijk te maken in Corona-tijden: een zaal in kasteel Amstenrade. Foto met hartelijke dank aan Leïla van Lidth de Jeude – gravin de Marchant et d’Ansembourg.

Overal in Nederland zijn vanwege het Covid-19 speciale stemlocaties uitgezocht, zodat het stemmen ook nu gewoon door kan gaan. In de gemeente Beekdaelen in Limburg is misschien wel de mooiste stemlocatie te vinden: kasteel Amstenrade.

Het kasteel is sinds 1779 familiebezit en de huidige eigenaresse, Leïla van Lidth de Jeude – gravin de Marchant et d’Ansembourg, heeft een zaal in het kasteel beschikbaar gesteld, zodat ook hier op veilige wijze een stem uitgebracht kan worden.

Tweede Kamerverkiezingen 2021: Corinne Ellemeet en Kajsa Ollongren

Afb. 1. Corinne Ellemeet: nr. 2 op de lijst bij Groen Links. Foto met dank aan Groen Links.

Aan deze verkiezingen doen 37 partijen mee met 1579 kandidaten. Nader onderzoek laat zien dat er dit keer twee adellijke kandidaten zijn waar een stem op uitgebracht kan worden: Corinne Ellemeet (Groen Links nr. 2), die voluit jonkvrouwe Corinne de Jonge van Ellemeet heet, en jonkvrouwe Kajsa Ollongren (D66 nr. 80). Corinne Ellemeet was de afgelopen vier jaar Tweede Kamerlid, terwijl Kajsa Ollongren minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Viceminister-president was.

Lees hier meer op onze website over Corinne Ellemeet: https://www.adelinnederland.nl/acht-vragen-aan-corinne-ellemeet-van-groen-links/

Lees hier meer op onze website over Kajsa Ollongren: https://www.adelinnederland.nl/jonkvrouwe-kajsa-ollongren-eerste-adellijke-minister-sinds-1981/

Afb. 2. De beëdiging van Kajsa Ollongren als minister in de Balzaal van Paleis Noordeinde. Screenshot met dank aan de NOS.

Jonkheer Maurits von Martels (CDA), die de afgelopen vier jaar Tweede Kamerlid was, keert niet terug in de Tweede Kamer. In 2017 kwam hij met voorkeursstemmen in de Tweede Kamer, maar op de huidige kieslijst zou hij op nr. 39 komen, waarvoor hij bedankte. Lees hier meer wat hij hierover zegt: https://www.boerenbusiness.nl/agribusiness/artikel/10889831/gebrek-aan-waardering-en-teleurstelling-overheersen

AiN 5 jaar: like & win het boek ‘De Cloese. Havezate aan de Berkel’

Afb. 1. Het 19e-eeuwse uiterlijk doet niet vermoeden dat de geschiedenis van De Cloese veel ouder is. In het boek komen verschillende facetten van de rijke geschiedenis uitgebreid in woord en beeld aan bod: de geschiedenis van de omgeving, de bewoners, de bouwhistorie, de tuin-, park- en landschapshistorie en De Cloese als toeristische attractie.

Omdat de stichting Adel in Nederland vijf jaar bestaat verloten we een exemplaar van het boek De Cloese. Havezate aan de Berkel. U kunt meedoen door dit bericht op onze facebookpagina te liken of door een mail te sturen naar info@adelinnederland.nl Deze actie loop tot maandag 15 maart 2021 24.00 uur en over de uitslag kan niet gecorrespondeerd worden. Meedoen betekent ook dat u instemt met het vermelden van uw naam op onze website en facebookpagina als u de winnaar bent.

Nadere informatie over het boek
‘De Cloese is een van die uitgestrekte en vorstelijk aangelegde buitenplaatsen, welke den omtrek van Lochem tot een bevoorrecht oord maken.’ Een mooi staaltje Achterhoekpromotie in de landelijke couranten aan het einde van de negentiende eeuw. Het natuurschoon van het landgoed, met zijn ‘lanen van hoogopgaande dennen, spiegelende kolkjes, ruime weilanden, vette akkers en dan weer schaduwrijke dreven’ was landelijk bekend en speelde al vroeg een belangrijke rol in het bloeiende Lochemse toerisme.

Kasteel De Cloese met zijn schilderachtige trapgevels en torentjes is in de huidige vorm een negentiende-eeuwse schepping van de architect Nicolaas Molenaar. Een gevelsteen in de achtergevel verraadt echter een geschiedenis die veel verder teruggaat. Al voordat de Lochemse pastoor Sweder van Kervenheim in 1520 een huis aan de Berkel liet bouwen, moet er een versterkt huis zijn geweest, dat tijdens een conflict met Zutphen werd belegerd en verwoest.

Afb.2. Veel nieuwe informatie over de bewoners werd gevonden dankzij speurwerk in archieven. Ook onbekende portretten staan in het boek in kleur afgebeeld, zoals hier links het echtpaar Schimmelpenninck van der Oye-Van Westerholt.

De Cloese had in de eerste eeuwen een belangrijke regionale functie als havezate, daarna als buitenplaats in een landgoed. Er woonden families van Gelderse en Friese adel (Schimmelpenninck van der Oye, Van Heeckeren, het echtpaar Bieruma Oosting-barones Van Harinxma thoe Slooten) en het was lange tijd eigendom van mr. C.J. Sickesz, politicus, landbouwdeskundige en de eerste watergraaf van het Waterschap van de Berkel. Ook diende het kasteel als klooster en vervolgens als politieschool. Het vertrek van deze school bracht nieuwe perspectieven voor het behoud van deze historische havezate.

Vier auteurs, Eddy ter Braak, CeesJan Frank, Wilma Nijenhuis-ten Arve en John Töpfer, ontrafelen in dit boek de turbulente geschiedenis van De Cloese. Dat doen ze aan de hand van eeuwenoude archiefstukken, bijzondere familiegeschiedenissen en historisch onderzoek. Deze uitgave staat vol uniek beeldmateriaal, zoals herontdekte tekeningen, plattegronden, historische foto’s en portretten uit adellijk familiebezit. Het is een boek vol prachtige verhalen over een bijzonder Gelders kasteel.

Benieuwd geworden naar dit boek? Kijk voor meer informatie en bestelmogelijkheid op https://www.matrijs.com/De-Cloese.-Havezate-aan-de-Berkel.html#prettyPhoto

Afb. 3. Het boek biedt niet alleen uitgebreide informatie over de bouw-, bewoners- en tuingeschiedenis, maar is ook rijk geïllustreerd met vele tot nu toe onbekende afbeeldingen.

Geboren: Schimmelpenninck

Afb. Het familiewapen Schimmelpenninck.

Anna Cornelia gravin Schimmelpenninck, geboren Amsterdam 8 maart 2021, dochter van Gerrit Wibbo graaf Schimmelpenninck en Sanne gravin Schimmelpenninck née Staps.

Schatgraven naar de geschiedenis van Biljoen

Afb. De achterzijde van kasteel Biljoen in Velp, met zijn sierlijke hoektorentjes oprijzend uit de gracht. Foto met dank aan Uitgeverij WBOOKS.

Het in december verschenen boek Biljoen. Kasteel, bewoners, landgoed bevat tal van nieuwe inzichten en wetenswaardigheden. Zo blijkt een wapensteen niet toe te behoren aan een negentiende-eeuwse adellijke familie, maar verwijst deze naar de stichter van het kasteel: Karel van Egmond, hertog van Gelre. De bijzondere vormgeving en vele afbeeldingen maken deze uitgave een must voor alle liefhebbers van kastelen, tuinen en landgoederen. Het boek is nu te bestellen via https://wbooks.com/winkel/nederland/gelderland/biljoen-kasteel-bewoners-landgoed/ voor de tijdelijke introductieprijs € 39,95 (inclusief verzendkosten).

Voor een uitgebreide recensie op AiN zie https://www.adelinnederland.nl/boekennieuws-biljoen-kasteel-bewoners-landgoed/

AiN 5 jaar Like & Win: twee ingelijste gravures van kasteel Duivenvoorde

Afb. Twee ingelijste reproducties van gravures uit 1739 van de voor- en achterzijde van kasteel Duivenvoorde.

Op 24 mei 1730 brachten Unico Wilhelm des H.R. Rijksgraaf van Wassenaer Obdam, heer van o.a. Twickel, (1692-1766) en echtgenote Dodonea Lucia van Goslinga (1702-1769) een bezoek aan kasteel Duivenvoorde. Hier woonden hun verre familieleden mr. Frederik Hendrik van Wassenaer, heer van Rijnsaterwoude, Valkenburg en Raephorst  (1701-1771) en echtgenote Anne Sophie van Wassenaer Duivenvoorde, vrouwe van Duivenvoorde, Voorschoten en Veur (1706-1730).

Anne Sophia werd door de schoonvader van voornoemde Unico Wilhelm geroemd om haar afkomst, goederen, weldadigheid, redelijke schoonheid en aangenaam karakter. Het ontbrak haar niet aan gevoel voor humor en hij vond haar zacht als een engel. Het huwelijk tussen Frederik Hendrik en Anne Sophia, die neef en nicht van elkaar waren, had tot doel om kasteel Duivenvoorde voor de familie Van Wassenaer te behouden. Het lot beschikte echter anders: de kasteelvrouwe overleed op 12 oktober datzelfde jaar in het kraambed en haar pasgeboren dochtertje Hermelina Carolina van Wassenaer ruim een maand later – kasteel Duivenvoorde zou uiteindelijk buiten de familie Van Wassenaer vererven.

Abraham de Haen maakte een tekening van dit bezoek: ‘op den 24 Mey 1730 aldaer naer ’t leven gedaen in tegenwoordigheid des Graven en der Gravinne van Wassenaer Twikloo, den Baron van Wassenaer Duivenvoorde en andere jonkeren en Freuleins’. Omdat de echtgenote van laatstgenoemde niet expliciet genoemd wordt, was zij mogelijkerwijs vanwege haar zwangerschap in hun Haagse huis achtergebleven. Deze tekening werd in 1739 door H. Spilman uitgewerkt en werd als gravure afgedrukt. Op de bovenste gravure zien we op het voorplein de Van Wassenaers links en rechts van de brug: links een heer met twee dames en rechts eveneens een heer met twee dames. Op de onderste gravure is de achterzijde van kasteel Duivenvoorde te zien.

Omdat de stichting Adel in Nederland vijf jaar bestaat verloten we deze twee reproducties van kasteel Duivenvoorde. Deze zijn ingelijst in een notenhouten lijstje met een passepartout, omkaderd met een gouden bies. U kunt meedoen door dit bericht op onze facebookpagina te liken of door een mail te sturen naar info@adelinnederland.nl. Deze actie loop tot vrijdag 12 maart 2021 24.00 uur en over de uitslag kan niet gecorrespondeerd worden. Meedoen betekent ook dat u instemt met het vermelden van uw naam op onze website en facebookpagina als u de winnaar bent.

Deze ingelijste reproducties van gravures van kasteel Duivenvoorde zijn gewonnen door de heer Frans Otto uit IJsselstein! Van harte gefeliciteerd!