Juninummer magazine AiN: boordevol verhalen

Afb. Op de voorkant kasteel Heeswijk en in het magazine een uitgebreide fotoreportage en bijzondere verhalen over de kasteelbewoners.

De Stichting Adel in Nederland geeft voor haar donateurs een digitaal magazine uit, dat vier keer per jaar per mail wordt toegestuurd. Afgelopen week ontvingen de donateurs het juninummer en ook dit keer staat het magazine met 55 pagina’s weer boordevol verhalen, informatie, een interview, boekennieuws, nieuws over tentoonstellingen en genealogisch nieuws.

Afb. 2. In Zutphen vond op zondag 10 juni de officiële opening plaats van de tentoonstelling ‘Adel in beeld’ in aanwezigheid van onder meer nakomelingen uit de adellijke families Schimmelpenninck van der Oye en Van Heeckeren.

Inhoudsopgave

Kasteel Heeswijk & de familie Van den Bogaerde van Terbrugge, door John Töpfer
Het linnengoed van mijn tante Odette, door Elsabe Kalsbeek – barones Schimmelpenninck van der Oije
Opening tentoonstelling ‘Adel in beeld’, door John Töpfer
Zwanenbroeders: een thriller in adellijke kringen, door John Töpfer
Tentoonstelling in Vollenhove: Oldruitenborgh en Oranje, door John Töpfer
De Tuin der Lusten op 22, 23 en 24 juni op Oolde
Boekennieuws: Adellijke affaires
Het verhaal bij een archiefstuk (1): het testament van de douairière Schimmelpenninck van der Oye, door John Töpfer
Tentoonstelling op kasteel Cannenburch: Hoog bezoek!, door John Töpfer
Thuis heb ik nog een ansichtkaart (5): Postbus Verwolde, door drs. CeesJan Frank.
De bijzetting van de Friese edelman Schelte van Aysma, door André A. Buwalda
Bijzonder verleden (2): Jonkheer Volker Repelaer – niks voor zichzelf, maar alles voor Deelerwoud, door John Töpfer
Geboren, getrouwd en overleden in de adellijke families: Van Imhoff, Krayenhoff, Mock, Van Panhuys, Van Swinderen, Van Rappard, Wichers, Van de Poll, Backer, Van Lynden, Van Voorst tot Voorst, De Ranitz, Hooft Graafland, Van Tuyll van Serooskerken, Van Rijckevorsel van Kessel, Van den Brandeler, Bowier, Flugi van Aspermont, Van Aerssen Beijeren van Voshol, Van Bevervoorden tot Oldemeule, Van der Borch tot Verwolde van Vorden, Radermacher Schorer, Van Kretschmar van Veen, Van den Bosch, Von Maltzahn, Van Heemskerck van Beest, Bentinck, De Beaufort.

Word nu donateur en ontvang het magazine
Bent u ook benieuwd naar dit digitale magazine? Voor 17,50 euro per jaar wordt u donateur en steunt u ons in onze werkzaamheden. U ontvangt dan vier keer per jaar het digitale magazine en krijgt voorrang bij door AiN georganiseerde excursies. Voor meer informatie mail naar nieuwsbrief@adelinnederland.nl.

Afb. 3. Eén van de vaste rubrieken: het verhaal bij een archiefstuk. Het einde van dit artikel leest u in het magazine.

Tentoonstelling: Tinco Lycklama een Friese jonker in de Oriënt

Afb. 1. Rondom deze tentoonstelling zijn veel activiteiten georganiseerd.

T/m 9 september is in Beetsterzwaag in het Grietenijhuis deze tentoonstelling te zien over de Friese jonkheer Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1837-1900), die in zijn tijd faam verwierf als schrijver en reiziger. Hij vestigde zich uiteindelijk in Cannes, waar hij grote feesten voor de beau monde gaf. Zijn verzameling kunstvoorwerpen en antiquiteiten, die hij tijdens zijn reizen in het Midden-Oosten verzamelde, zijn nog heden te bewonderen in het museum in Cannes en vertellen het verhaal van deze kleurrijke Friese jonkheer. Voor deze tentoonstelling is een deel nu naar Beetsterzwaag teruggekeerd, waar de verzameling ooit voor het eerst tentoongesteld werd.

Afb. 2. Jonkheer Jan Anne Lycklama à Nijeholt (1809-1891) met het Metalen Kruis vanwege zijn aandeel in de Belgische Opstand.

Het Friese geslacht Lycklama à Nijeholt ontleent zijn achternaam aan de stamvader Lyckele Ebelens, die begin 16e eeuw leefde en wiens nakomelingen zich eerst Lyckles en later Lycklama gingen noemen, wat zoon-van-Lyckle betekent. Het naamsdeel à Nijeholt werd in de vijfde generatie toegevoegd en moet gelezen worden als ‘te Nijeholt’. Nijeholt heet tegenwoordig Nijeholtpade en hier hadden de Lycklama’s veel bezit.

De familie werd in de 17e eeuw actief in de vervening en het laten graven van de Opsterlandsche Compagnonsvaart droeg in grote mate bij aan het succes hiervan. Duizenden hectaren grond werden afgegraven en werden vervolgens in vruchtbare landbouwgrond omgezet, hetgeen aanzienlijk aan het familievermogen bijdroeg. Door hun bezit en huwelijken gingen de Lycklama’s à Nijeholt tot de bestuurlijke elite van Friesland behoren en waren generaties lang grietmannen, die aan het hoofd van de plattelandsgemeenten stonden.

Afb. 3. Jonkheer Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1837-1900).

In 1817 werd jonkheer Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1766-1844) door Koning Willem I in de Nederlandse adel verheven. Hij begon zijn carrière als grietman, bekleedde in de Franse Tijd verschillende functies en werd in 1814 lid van de Grote Vergadering van Notabelen, die over de nieuwe grondwet moest stemmen. Nadien werd eerst hij lid van de Tweede Kamer en uiteindelijk van de Eerste Kamer. Daarnaast was hij lid en voorzitter van de Ridderschap van Friesland en beheerde hij zijn omvangrijke bezittingen.

Zijn kleinzoon, over wie de tentoonstelling gaat, ging in Cannes ging wonen en naar hem is de Tinco Lycklama Foundation genoemd, die deze bijzondere tentoonstelling mede tot stand heeft gebracht.

De adellijke tak van het geslacht Lycklama à Nijeholt stierf in 1917 uit, maar de niet-geadelde takken leven voort en zijn opgenomen in het blauwe boekje van het Nederland’s Patriciaat.

Link naar meer informatie over deze tentoonstelling en de activiteiten rondom: http://www.historischbeetsterzwaag.nl/tinco-tentoonstelling/.

Link naar de website van de Tinco Lycklama Foundation: https://tincolycklama.org/.

Virtus Scriptieprijs voor adelsgeschiedenis: inzending tot 1 okt. 2018.

Afb. Heidi gravin van Limburg Stirum, directeur NKS Kenniscentrum voor Kasteel en Buitenplaats, overhandigde de oorkonde van de Virtus scriptieprijs vorig jaar aan de winnaar Gerrit van Oosterom.

In 2018 reikt de Werkgroep Adelsgeschiedenis voor de tweede maal de Virtus scriptieprijs voor adelsgeschiedenis uit. De virtus scriptieprijs wordt toegekend aan de beste (research)masterscriptie waarin een substantiële rol is weggelegd voor (een aspect van) de adelsgeschiedenis. De winnaar ontvangt naast de scriptieprijs een bedrag van 500 euro en krijgt de mogelijkheid de scriptie te bewerken tot een artikel dat, mits positief beoordeeld door de redactie en twee externe referenten, zal worden geplaatst in Virtus. Jaarboek voor adelsgeschiedenis. De jury van de Virtus scriptieprijs bestaat dit jaar uit Prof. dr. Maarten Prak (voorzitter), dr. Conrad Gietman, dr. Sophie Reinders en dr. Elyze Storms-Smeets.

Deelname kan tot 1 oktober 2018 en de ingezonden scriptie moet uiterlijk op deze datum ontvangen zijn.

Voor meer informatie zie http://www.adelsgeschiedenis.nl/index.php/nl/scriptieprijs.

Voor een kort verslag op AiN van de uitreiking vorig jaar op zie https://www.adelinnederland.nl/uitreiking-virtus-scriptieprijs-aan-gerrit-oosterom/.

Tentoonstelling: Borgkinderen op de Fraeylemaborg

Afb. De adellijke broertjes Evert en Reint Lewe met op de achtergrond de borg Ewsum in Middelstum. Foto met dank aan de Fraeylemaborg.

T/m 30 september is in het koetshuis van de Fraeylemaborg in Groningen de tentoonstelling Borgkinderen te zien. Portretten uit ruim drie eeuwen (1600-1900) vertellen op deze tentoonstelling het verhaal van (adellijke) kinderen op de Groninger borgen.

De portretten laten niet alleen de mode van hun tijd zien, maar tonen ook de kinderen met hun speelgoed of dieren, of soms op de achtergrond het adellijke familiehuis. Voor deze gelegenheid zijn portretten bijeengebracht, die met de geschiedenis van verschillende Groninger borgen te maken hebben, zoals de Fraeylemaborg zelf, maar ook de Menkemaborg, Verhildersum, de Hanckemaborg, borg Ewsum en de Warffumborg.

Aanleiding voor deze tentoonstelling is de recente aankoop van twee kinderportretten die ooit op de Fraeylemaborg zelf hingen. In de onlangs heropende speelkamer kunt u zien hoe het kinderleven er in het verleden uitzag.

Link naar meer informatie en bezoekmogelijkheden van de Fraeylemaborg, zie https://fraeylemaborg.nl/agenda/borgkinderen/

Nieuwe website Ridderschap van Holland

Afb.: Het vignet van de Ridderschap van Holland.

In de afgelopen jaren is er binnen de Nederlandse adel een hernieuwde interesse in dit onderdeel van hun geschiedenis en na de heroprichting van de Ridderschap van Fryslân, Zeeland en Groningen is op 13 juni vorig jaar de oprichtingsakte van de Ridderschap van Holland ondertekend, waarmee ook deze heropgericht is.

Inmiddels heeft de Ridderschap van Holland een eigen website, die sinds de laatste Ridderdag online is: http://ridderschapvanholland.nl/.

Vorig jaar interviewde AiN jonkheer drs. Roeland Elias, voorzitter van de Ridderschap van Holland, en dit interview is hier terug te lezen: https://www.adelinnederland.nl/ridderschap-holland-heropgericht/

20 juni: Lezing ‘Bijzaken van Betekenis’ door Ileen Montijn op Slot Zuylen

Afb. T/m 16 september is deze tentoonstelling op Slot Zuylen te bezichtigen.

In het kader van de nieuwe themarondleiding ‘Adel & Accessoires’ wordt er woensdag 20 juni 2018 van 20.00-22.00 uur de lezing ‘Bijzaken van betekenis’ gegeven door Ileen Montijn in de Gobelinzaal in het kasteel.

Het aristocratische leven is een voorstelling die vraagt om een passend decor. Natuurlijk hoort daar een kasteel bij – maar ook heel kleine, schijnbaar nietige dingen zijn van belang. De knopen op de livreien van de knechten, de wandelstok van de baron, mutsen, hoeden en petten, zulke zaken hadden in het verleden een diepe betekenis die in deze tijd aan velen ontgaat. Ileen Montijn ontraadselt een verloren wereld.

Ileen Montijn is historica en was lang verbonden aan NRC Handelsblad. In 2012 verscheen van haar Hoog geboren, 250 jaar adellijk leven in Nederland. Haar nieuwste boek, Tot op de draad, de vele levens van oude kleren (Atlas Contact 2017) gaat over kleding en hoe daar in het verleden mee werd omgegaan.

De lezing vindt plaats in het kader van de speciale rondleiding Adel en accessoires. Kleine voorwerpen, grote verhalen (19 mei – 16 september 2018), waarin Slot Zuylen verfijnde aanvullingen op de kleding tot op de vierkante centimeter verkent. De kleine en vaak kwetsbare voorwerpen worden doorgaans bewaard op planken en in lades in het depot. Een selectie is deze zomer te zien in de kamers van Slot Zuylen, het voormalig woonhuis van een adellijke familie.

Reserveren is noodzakelijk: via 030-2440255, of via info@slotzuylen.nl

Veilingnieuws: diadeem en parels uit de familie Six

Afb. 1. De parels met zilveren slot, dat met diamanten bezet is. Foto met dank aan het Zeeuws Veilinghuis/www.zeeuwsveilinghuis.eu.

Op 5 en 6 juni vond er bij het Zeeuws Veilinghuis een veiling plaats, waarop onder meer deze twee kavels uit de familie Six geveild werden.

Kavel 336 betrof een natuurlijk parelcollier met 81 parels, met een zilveren slot bezet met diamanten.  Het parelcollier kwam uit het bezit van jonkvrouwe Catharina Isabelle Six (1897-1986), dochter van jonkheer Jan Six (1857-1926) en Hieronijma Maria Antonia Fortunata  Six née Bosch Reitz (1867-1951). Het werd getaxeerd op 5000-6000 euro en werd uiteindelijk geveild voor 20.000 euro.

Kavel 330 betrof een 18-kt gouden demi-parure bestaande uit een diadeem met kam, collier en twee armbanden uit het begin van de 19e eeuw. Het zat in een originele op maat gemaakte rood lederen foudraal. De demi-parure kwam uit het bezit van Hieronijma Maria Antonia Fortunata  Six née Bosch Reitz (1867-1951) en een vergelijkbaar exemplaar werd in 1978 door mevr. H.M.A.F. Six geschonken aan het Rijksmuseum. Het werd getaxeerd op 2500-3500 euro en werd geveild voor 6500 euro.

Afb. 2. Het diadeem in het originele rood lederen foedraal. Foto met dank aan het Zeeuws Veilinghuis/www.zeeuwsveilinghuis.eu.

 

Geboren: De Vreeze

Afb. Het familiewapen Hooft Graafland.

Nina Magalie Isabelle de Vreeze, geboren ’s-Gravenhage 31 mei 2018, dochter van Ronald de Vreeze en Caroline Adriënne Marguerite de Vreeze née jonkvrouwe Hooft Graafland.

Lezing woensdag 13 juni: ‘Het Hof van Heeckeren: dynastieke representatie van een adellijk geslacht’

Afb. 1. Frans Jan van Heeckeren (1694-1767) en echtgenote Transisalana Charlotta Juliana Agnes Adelheid des H.R. Rijksgravin van Rechteren (1704-1757). Bewoners van het Hof van Heeckeren in de 18e eeuw. Portret door Pierre Frédéric de la Croix. Foto met dank aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Gisteren werd in het Hof van Heeckeren, waarin de Musea Zutphen zijn gevestigd, de tentoonstelling ‘Adel in beeld’ geopend in aanwezigheid van vele nakomelingen van adellijke families, die een grote rol gespeeld hebben in de geschiedenis van het graafschap Zutphen. In het komende juni magazine van AiN, dat binnenkort digitaal aan de donateurs toegestuurd wordt, volgt hiervan een uitgebreid verslag in woord en beeld.

Op deze tentoonstelling wordt het verhaal verteld van de adellijke families Van Heeckeren, Van Westerholt, Van der Capellen en Schimmelpeninck van der Oye en tijdens deze tentoonstelling wordt er een serie lezingen gegeven, waarbij dieper op de geschiedenis van de adel in Zutphen wordt ingegaan. Op woensdag 13 juni geeft John Töpfer, directeur van de Stichting Adel in Nederland, een lezing over het Hof van Heeckeren waar de Van Heeckerens generaties achtereen resideerden.

Het geslacht Van Heeckeren was eeuwenlang het meest invloedrijke geslacht in het graafschap Zutphen. In deze lezing gaat de spreker in op de afkomst en opkomst van deze familie, die door een gunstige huwelijkspolitiek haar bezit wist uit te breiden. Door de aankoop van havezaten kregen de Van Heeckerens grote invloed in de Ridderschap van Zutphen. Daarnaast waren tussen 1626 en 1795, met twee korte onderbrekingen, steeds Van Heeckerens landdrost van het graafschap Zutphen. Hun status en positie toonden zij in hun kastelen, havezaten en grafmonument, en in het Hof van Heeckeren, waar zij resideerden en vorstelijke gasten ontvingen. Niet alleen de opeenvolgende bewoners, maar ook het interieur zullen in de lezing ter sprake komen.

Lezing: ‘Het Hof van Heeckeren: dynastieke representatie van een adellijk geslacht’
Datum: woensdag 13 juni
Tijd: 19.30-20.30 uur
Locatie: Hof van Heeckeren, ’s Gravenhof 4, Zutphen
Entree: 10 euro
Opgave via: info@museazutphen.nl

Voor meer informatie: http://www.museazutphen.nl/stedelijk-museum-zutphen/?nieuws=lezing-john-topfer.

Afb. 2. De cour van het Hof van Heeckeren aan de Kuipersraat in Zutphen met linksboven, nog net zichtbaar, de spits van de Walburgiskerk. Er zijn in Nederland maar weinig stadspaleizen met een vergelijkbare grote cour.