Boekennieuws: Het gezicht van Gestel. Gijzelaars van Beekvliet 1942-1944. Geschilderd door Karel van Veen.

Afb. 1. Foto voorkant: Karel van Veen schildert op de zolder van Beekvliet het portret van Jan de Quay. Deze zou in de jaren 1959-1963 minister-president worden.

In de jaren 1942-1944 hield de Duitse bezetter een grote groep vooraanstaande mannen vast in het voormalig Kleinseminarie Beekvliet in Sint-Michielsgestel in Noord-Brabant. Het betrof politici, schrijvers, medici, geestelijken, hoogleraren, journalisten, burgemeesters en juristen. Deze mannen werden gegijzeld om geëxecuteerd te worden als vergelding bij sabotageacties tegen de nazi’s. Onder de gegijzelden bevond zich ook veel adel. Op 15 augustus 1942 werden vijf gijzelaars als represaille voor een aanslag geëxecuteerd. Onder hen mr. Otto Ernst Gelder graaf van Limburg Stirum (1893-1942) en Alexander baron Schimmelpenninck van der Oye (1913-1942).

Afb. 2. Jonkheer Albertus Domenicus Laman Trip (1881-1981), hofmaarschalk. Portret door Karel van Veen.

Eén van de gijzelaars was de beeldend kunstenaar Karel van Veen. Aangezien er in het kamp veel ruimte was voor vrijetijdsbesteding, kreeg hij de mogelijkheid om te schilderen. Tijdens zijn tijd in Beekvliet schilderde hij tenminste 80 portretten; gemiddeld iets meer dan drie per maand. Tien portretten betroffen leden van de Nederlandse adel: Sandberg tot Essenburg, Den Tex, Ruys de Beerenbrouck, Van Rappard, Quarles van Ufford (2x), Laman Trip, Van Limburg Stirum, Dedel en Van Voorst tot Voorst.

Auteur Yve de Vries deed uitgebreid onderzoek naar Karel van Veen en de portretten die hij in de periode Beekvliet schilderde, hetgeen resulteerde in een boek dat nog veel meer biedt: het vertelt het verhaal van Beekvliet en zijn gijzelaars. Het boek begint met de aanloop naar de periode Beekvliet, met informatie over de arrestaties, de aankomst en de eerste dagen in Beekvliet. Daarna volgt er uitgebreide informatie over hoe het verblijf hier verliep. Wat dit deel van het boek extra bijzonder maakt, zijn de vele citaten uit brieven en dagboeken, waardoor je heel dicht op de gebeurtenissen komt te zitten en je je een goed beeld kunt vormen van hoe het was in Beekvliet. De informatie over de periode Beekvliet wordt afgesloten met informatie over de berechtingen van de eindverantwoordelijken voor Beekvliet, de ontdekking van de executieplaats van de vijf doodgeschoten gijzelaars in 1942 en de jaarlijkse herdenkingen.

Het laatste deel van het boek betreft de portretten. Eerst wordt de lezer deelgenoot gemaakt van de zoektocht naar de portretten en wat het thuisfront van de gijzelaars van de portretten vond. Daarna volgt een overzicht van alle nu bekende portretten die in Beekvliet zijn geschilderd, met een afbeelding en een korte biografie van de geportretteerden.

Yve de Vries heeft met haar boek een bijzonder tijdsdocument ontsloten: een unieke portretgalerij met het verhaal van een, voor de meeste Nederlanders,  vrijwel vergeten geschiedenis: de gijzelaars van Beekvliet. Dankzij grondige research wordt het verhaal niet alleen zeer goed verteld en is het rijk geïllustreerd, maar het gebruik van primaire bronnen maakt het ook een heel levendig en goed leesbaar verhaal. Een aanrader om te lezen!

U kunt het boek voor 29,90 euro bestellen via: info@karelvanveen.nl.

Tentoonstelling
T/m 17 november is er ter gelegenheid van dit boek een tentoonstelling in het Noordbrabants Museum te zien. Hier is niet alleen een aantal portretten te zien, maar zijn ook kaarten, foto’s, brieven en objecten uit het dagelijkse leven van de gijzelaars te bekijken. Kijk voor meer informatie op https://www.hetnoordbrabantsmuseum.nl/bezoek/tentoonstellingen-activiteiten/tentoonstellingen/gijzelaars-van-st-michielsgestel/

Het verhaal bij een graf: de jonggestorven jonkheer Lopez Suasso Diaz da Fonseca

Afb. 1. Het grafmonument voor de jonggestorven jonkheer met de omgekeerde toortsen als hekpaaltjes; symbool voor het uitgedoofde leven.
Afb. 1. Het grafmonument voor de jonggestorven jonkheer met de omgekeerde toortsen als hekpaaltjes; symbool voor het uitgedoofde leven.

HET GRAF VAN JONKHEER HUGO ANTONIO LOPEZ DIAZ DA FONSECA (1814-1836)

Op de zeer fraai aangelegde begraafplaats Soestbergen in Utrecht – naar een ontwerp van J.D. Zocher uit 1830 – treft men veel adellijk funerair erfgoed. Eén voorbeeld hiervan is het opvallende grafmonument voor de jonggestorven voornoemde jonkheer Lopez Suasso Diaz da Fonseca.

Boven zijn graf verheft zich een afgeknotte zuil als symbool van het plotseling, jong afgebroken leven, waarop het familiewapen is aangebracht met daarboven een Brabantse baronnenkroon met zeven parels. Het familiewapen is omringd door een lauwerkrans, waarvan de bladeren, die altijd groen blijven, symbool staan voor het eeuwige leven en voor de onvergankelijkheid, maar de krans is tevens een symbool van eerbetoon aan de overledene.

Afb. 2. De tekst op het grafmonument.
Afb. 2. De tekst op het grafmonument.

Jonkheer Hugo Antonio Lopez Suasso Diaz da Fonseca werd geboren op 1 september 1814 te Horsham in Sussex (UK). Zijn vader, jonkheer Antonio Lopez Suasso Diaz da Foseca, stamde uit een Portugees-joods geslacht en een voorvader werd in 1676 door de Spaanse Koning Karel II verheven tot Baron van Avernas le Gras. De familie vestigde zich in de 17e eeuw in ‘s-Gravenhage en in 1831 volgde de erkenning in de Nederlandse adel en de benoeming in de Ridderschap van Zuid-Holland. Zijn moeder, Esther Elisabeth de Carteret, was afkomstig van het eiland Jersey en stamde uit een Franse adellijke familie.

Afb. 3. Het familiewapen Lopez Suasso Diaz da Fonseca.
Afb. 3. Het familiewapen Lopez Suasso Diaz da Fonseca.

Hij groeide als tweede kind in het gezin met een oudere broer en een jonger zusje en broertje de eerste jaren op in Horsham, Southampton en Plymouth. Hier woonde het gezin, omdat zijn vader na de Bataafse Revolutie in 1795 het land verlaten had en als kapitein in dienst getreden was bij de Horseguards. Na het overlijden van zijn moeder in 1829 nam zijn vader ontslag uit het leger en vestigde zich in Brussel, maar door de Belgische Opstand van 1830 ging het gezin in Nederland wonen. Jonkheer Hugo Antonio Lopez Suasso Diaz da Fonseca ging vervolgens letteren en rechten studeren in Utrecht, maar kwam hier op 27 januari 1836 op eenentwintigjarige leeftijd te overlijden. Zijn diepbedroefde vader stichtte hem een monumentaal graf, dat nog heden getuigt van dit grote verdriet.

Overleden: H.K.H. Prinses Christina

H.K.H. Prinses Christina (1947-2019) ©RVD – Emannuela Loddo.

Maria Christina Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, Prinses van Lippe-Biesterfeld, geboren Soestdijk 18 februari 1947, dochter van Bernhard Leopold Frederik Everhard Julius Coert Karel Godfried Pieter Prins van Lippe-Biesterfeld, Prins der Nederlanden en Juliana Louise Emma Marie Wilhelmina Koningin der Nederlanden 1948-1980, Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, Hertogin van Mecklenburg, Prinses van Lippe-Biesterfeld, overleden ’s-Gravenhage 16 augustus 2019.

Link naar de mededeling op de website van het Koninklijk Huis https://www.koninklijkhuis.nl/actueel/nieuws/2019/08/16/mededeling-rijksvoorlichtingsdienst-namens-de-koninklijke-familie

Duivenvoorde: einde van bijna 800 jaar bewoningsgeschiedenis

Afb. 1. Kasteel Duivenvoorde statig weerspiegeld in de slingerende vijver.

Kasteel Duivenvoorde werd voor het eerst genoemd in het jaar 1226 en werd sindsdien nooit verkocht, maar vererfde in de opeenvolgende adellijke geslachten Van Duvenvoirde, Van Wassenaer, Torck, Neukirchen genaamd Nyvenheim, Steengracht en Schimmelpenninck van der Oye. Het kasteel behoort tot de weinige kastelen in Nederland die nooit verkocht zijn en waarvan de bewoners ook nog eens afstammen van de eerst genoemde eigenaar. De laatste en 26ste opeenvolgende vrouwe van Duvenvoorde was Ludolphine Henriëtte barones Schimmelpenninck van der Oye (1891-1965). Zij bracht in 1960 het kasteel met de inboedel en de archieven onder in een stichting.

Terwijl een groot deel van het kasteel museum werd, bleef een gedeelte bewoond door leden van de familie Schimmelpenninck van der Oye. De huidige bewoonster is Ludolphine Emilie barones Schimmelpenninck van der Oye, die gehuwd is met Roland Daniël van Haersma Buma, telg uit een patriciaatsfamilie. Zij is een nichtje van de laatste eigenaresse. Vandaag stond er in de NRC een interview met dit echtpaar, waarin zij vertellen over hun naderende vertrek van Duivenvoorde. Hiermee komt er na bijna 800 jaar een einde aan een bewoningsgeschiedenis, die rechtstreeks teruggaat tot de eerste eigenaar/bewoner in 1226: Philips van Duvenvoirde.

Voor het interview met meerdere portretfoto’s van het echtpaar zie: https://www.nrc.nl/nieuws/2019/08/14/na-bijna-800-jaar-vertrekt-de-familie-uit-het-kasteel-a3970034

Afb. 2. Ludolphine Emilie van Haersma Buma née barones Schimmelpenninck van der Oye. Screenshot BinnensteBuiten 2016.

Zomertip: kasteel Doorwerth

 

Afb. Kasteel Doorwerth in al zijn glorie met torens, tinnen en transen.
Afb. Kasteel Doorwerth in al zijn glorie met torens, tinnen en transen.

Kasteel Doorwerth heeft een lange geschiedenis met kleurrijke verhalen en was eigendom van adellijke geslachten als Van Dorenweerd, Van Homoet, Schellart van Obbendorf, Von Aldenburg en Bentinck. In de 19e eeuw ontfermde een baron Van Brakell zich over het kasteel en restaureerde het groots. Zijn nakomelingen verkochten het weer en hierna zette de neergang weer in. De militair en historicus Frederic Adolph Hoefer (1850-1938), die met een barones Van Heemstra gehuwd was, trok zich het lot van het kasteel aan en het artilleriemuseum werd er in ondergebracht. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog ging het kasteel bijna ten onder, maar een grootscheepse restauratie en herbouw maakt dat Doorwerth er nog steeds uitziet, zoals een kasteel er moet uitzien: met een slotgracht, een voorburcht, torens, tinnen en transen.

Kasteel Doorwerth is één van de zeven opengestelde kastelen van Geldersch Landschap & Kasteelen. Voor meer informatie en bezoekmogelijkheden zie https://doorwerth.glk.nl/

Nieuwe website landgoed huis Sevenaer

Afb. De startpagina van de vernieuwde website van landgoed en huis Sevenaer.

Landgoed en huis Sevenaer kwamen in 1785 in het bezit van de familie Van Nispen en de jonkheren Van Nispen tot Sevenaer ontlenen er hun naam aan. Op de vernieuwde website staat uitgebreide informatie over het heden, verleden en de toekomst van het landgoed en het huis. Ook is er extra aandacht voor de laatste particulier eigenaar: jonkheer Huub van Nispen van Sevenaer (1919–2012). Hij was met zijn visie op landbouw en natuur zijn tijd ver vooruit.

Website: https://www.huissevenaer.nl

Geboren: Bethell

Afb. Het familiewapen Hooft Graafland.

Georgia Nefertari Bethell en Margot Rose Bethell, Cyprus 21 juli 2019, dochters van the Hon. Richard Alexander David Bethell of the Barons Westbury en Alexa Wendela Bethell née jonkvrouwe Hooft Graafland.

Roze adel: jonkheer mr. Jacob Anton Schorer (1866-1957)

schorer-jacob-antonJonkheer Schorer stamde uit een geslacht dat eeuwenlang een vooraanstaande rol in Middelburg speelde. Zijn vader werd in 1893 in de Nederlandse adel verheven en hierdoor kregen hij en zijn nakomelingen het predikaat jonkheer.

Na een studie rechten in Leiden werd hij advocaat en procureur in Middelburg en daarnaast plaatsvervangend kantonrechter. In 1903 kwam er aan zijn carrière abrupt een einde toen hij de herenliefde bleek toegedaan te zijn. Hij nam ontslag en vestigde zich in Duitsland. In latere jaren zette hij zich actief in voor de rechten van homoseksuelen en werd hij de oprichter en voorzitter van het Nederlandsch Wetenschappelijk Humanitair Komitee. Vanaf 1948 zette het COC zijn activiteiten voort en kreeg hij hiervan het erelidmaatschap.

De naar hem genoemde Schorerstichting ging in 2012 failliet en tot in 2018 leefde zijn naam nog voort in de opvolger hiervan, de stichting Vrienden & Vriendinnen van Schorer. Daarna werd dit fonds vanwege gebrek aan kapitaal opgeheven.

In 2007 verscheen een biografie over hem door Theo van der Meer en via deze link is hierover een recensie te lezen: www.nrc.nl/nieuws/2007/04/13/deftig-moedig-anders-11306994-a273981.

Link naar een biografie online: http://resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/lemmata/bwn6/schorer

Binnenkijken op kasteel Rechteren

Afb. 1. De deelnemers aan Meer dan Goud op het bordes voor kasteel Rechteren. V.l.n.r. Hans van Breukelen, Leontien van Moorsel, Erben Wennemars, Kim Lammers, Elis Ligtee en Bas van Goor. © EO/Ruben Timman.

Kasteel Rechteren in Dalfsen is het enige kasteel in Nederland dat nog steeds bewoond wordt door de familie met dezelfde naam als het kasteel: de graven Van Rechteren Limpurg. Het kasteel is echter niet voor bezoek toegankelijk. Voor het programma ‘Meer dan Goud’ van de EO heeft Christiaan graaf van Rechteren Limpurg echter de deuren van het kasteel wijd opengezet.

In zes afleveringen komen zes oud-topsporters in beeld: Leontien van Moorsel, Erben Wennemars (woonachtig en Dalfsen en naar eigen zeggen bevriend met de bewoners), Bas van de Goor, Hans van Breukelen, Kim Lammers en Elis Ligtlee. Zij deden alles om de beste te worden én te blijven. Samen maken ze de balans op: wat hebben de medaille(s) en de topsport hen opgeleverd, gekost en geleerd? En wat bleek uiteindelijk meer waard dan goud?

De opnames vonden plaats in en om het kasteel. Zo zijn er beelden te zien in de recent gerestaureerde blauwe tuinkamer, maar ook in de imposante grote Ridderzaal met de eikenhouten betimmeringen, waarin familieportretten zijn opgenomen. Link naar een foto van de blauwe tuinkamer: https://www.dalfsennet.nl/nieuws/332697/kasteel-rechteren-zal-niet-voor-het-publiek-worden-opengesteld.html#

Vanavond is om 21.35 uur op NPO 1 aflevering 2 te zien met hockeyinternational Kim Lammers.

Afb. 2. Kasteel Rechteren in Dalfsen: eeuwenoude adellijke bouwgeschiedenis.